Son Dakika: İran lideri Ali Hamaney'in ölümüyle Tahran, ABD ve İsrail'e yönelik misillemelerini gecikmeden başlattı. Kısa menzilli füzelerden hipersonik sistemlere kadar, İran'ın silahları, İsrail ve ABD üslerine ölümcül mesaj gönderiyor. El Cezire haber kuruluşu, bu saldırıların yalnızca bir başlangıç olduğunu ve kritik bir hamlenin savaşın yönünü değiştirebileceğini belirtiyor.
İsrail ve ABD'nin cumartesi günü İran'a düzenlediği ortak saldırının ardından, İran da hızla karşılık verdi. Saldırıda İran lideri Ali Hamaney ve bazı üst düzey yetkililer hayatını kaybetti.
SAVAŞ UZAYACAK MI?
Tahran yönetimi, misilleme kapsamında İsrail ve ABD üslerinin bulunduğu Körfez ülkeleri de dahil olmak üzere bölgedeki hedefleri vurduğunu açıkladı.
Bu gelişmeler, bölge başkentlerinde ve küresel piyasalarda "Karşılıklı saldırılar bir döngüde mi kalacak, yoksa uzun bir savaşa mı dönüşecek?" sorusunu gündeme getirdi.
El Cezire haber kuruluşuna göre, sorunun cevabı büyük ölçüde İran'ın füze kapasitesine ve sahip olduğu diğer silahlara bağlı.
BU SAVAŞ DİĞER ÇATIŞMALARDAN FARKLI
2025 Haziran'ında ABD ve İsrail'in İran'a karşı düzenlediği 12 günlük savaşın aksine, Hamaney'in öldürülmesi, Tahran'ı çatışmayı "İran'ın varoluş mücadelesi" olarak görmeye sevk etti.
İran yönetimine göre, gecikmiş veya sınırlı bir misilleme zayıflık olarak algılanabilir ve yeni saldırılara davetiye çıkarabilir.
Cumartesi günü, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Hamaney ve diğer üst düzey yetkililerin öldürülmesinin ardından misilleme yapmanın ülkenin "görevi ve meşru hakkı" olduğunu belirtti.
İRAN'IN EN GÜÇLÜ KOZU: BALİSTİK FÜZELER
İran'ın füze gücü hem savaş hem de mesaj iletme açısından kritik. Savunma analistleri, İran'ın Orta Doğu'nun en büyük ve en çeşitli füze programına sahip olduğunu; balistik ve seyir füzelerini kapsadığını ve modern bir hava kuvvetine gerek kalmadan geniş bir vurma kabiliyeti sağladığını belirtiyor.
İran yetkilileri, füzelerin ülkenin caydırıcılığının belkemiği olduğunu söylüyor; zira hava kuvvetleri yaşlanan uçaklara dayanıyor.
En uzun menzilli balistik füzeler 2.000–2.500 km arasında seyrediyor. Bu menzil, füzelerin İsrail, Körfez'deki ABD üsleri ve bölgedeki diğer hedeflere ulaşmasını sağlıyor, ancak ABD topraklarını hedefleyemiyor.
KISA MENZİLLİ FÜZELERLE HIZLI DARBELER
Kısa menzilli balistik füzeler (150–800 km), yakın hedefler için tasarlanmış ve hızlı saldırı yapabiliyor. Zülfikar, Kiam-1 ve eski Şahab-1/2 füzeleri bu kategoride.
Kısa menzilli füzeler, toplu atışlar halinde fırlatılabilir, radarlarda daha az görünür ve önleyici saldırıları zorlaştırır. Bu taktik, Ocak 2020'de ABD'nin İranlı General Kasım Süleymani'yi öldürmesinin ardından Ayn el-Esad üssüne yapılan saldırılarda kullanıldı.
Bu saldırılarda altyapı zarar gördü, 100'den fazla ABD askeri beyin sarsıntısı yaşadı ve İran, ABD hava gücüyle doğrudan çatışmadan ağır bedel ödetebileceğini göstermiş oldu.
ORTA MENZİLLİ FÜZELERLE GENİŞ BİR ALANA SALDIRI
Orta menzilli balistik füzeler (1.500–2.000 km), misillemeyi bölgesel boyuta taşıyor. Şahab-3, Emad, Ghadr-1, Hürremşehr ve Sejjil sistemleri, İsrail ve Körfez'deki üsleri vurma kapasitesi sağlıyor.
Sejjil, katı yakıtlı sistemiyle öne çıkıyor; bu sayede sıvı yakıtlı füzelerden daha hızlı fırlatılabiliyor ve saldırıya hızlı cevap imkanı sunuyor.
Bu sistemler, İsrail ve ABD'nin Katar, Bahreyn, Kuveyt, Suudi Arabistan ve BAE'deki üslerini menzil içine alıyor, İran'ın hedef listesini genişletiyor.
SEYİR FÜZELERİ VE İHA'LARLA YÜKSEK BASKI
İran'ın Soumar, Quds, Hoveyzeh, Paveh ve Raad gibi seyir füzeleri, alçaktan uçarak radar ve savunma sistemlerini zorlayabiliyor.
İHA'lar, füzeler kadar hızlı olmasa da ucuz ve çok sayıda fırlatılabilir, böylece hava ve deniz üslerini saatlerce alarma geçirebilir. Analistler, İHA'ların çatışma derinleşirse daha yoğun şekilde kullanılacağını belirtiyor.
YERALTI FÜZE ŞEHİRLERİ
Füze sayısı kadar, İran'ın uzun süre ateş kapasitesini sürdürebilmesi de kritik.
Tahran, programın bir kısmını yeraltı tünelleri, gizli üsler ve korunaklı fırlatma noktalarında konuşlandırdı. Bu ağ, ilk saldırı dalgasından sonra bile fırlatma yeteneğinin devam etmesini sağlıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZIYLA RESMİ ABLUKA OLMADAN KÜRESEL ETKİ
İran'ın caydırıcılığı yalnızca kara hedefleriyle sınırlı değil. Körfez ve Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve gaz ticaretinin önemli bir kısmını geçiyor ve İran, bu bölgede deniz yollarını tehdit ederek küresel piyasaları sarsabiliyor.
İran, anti-gemi füzeleri, mayınlar, İHA'lar ve hızlı saldırı botları ile ABD ve müttefiklerini sürekli uyanık tutuyor.
İran "Hipersonik" Fettah serisi gibi sistemleri tanıtsa da operasyonel durumları net değil.
İŞTE SAVAŞIN SEYRİNİ DEĞİŞTİRECEK STRATEJİ
Washington, Körfez'de deniz ve hava gücünü artırdı. Bu hem saldırı hem de hava savunma kapasitesini güçlendiriyor, ama aynı zamanda İran için potansiyel hedef sayısını da artırıyor.
ABD üsleri, lojistik merkezler ve komuta noktaları tam korunamıyor; bu da birkaç İran'ın birkaç saldırısının siyasi ve stratejik dengeyi değiştirebileceği anlamına geliyor.
