Son Dakika: ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nda güvenliği sağlamak için "çok uluslu koalisyon" kurmayı hedeflediği ortaya çıktı. Washington, müttefik ülkelerden savaş gemileri, İHA'lar ve askeri destek talep ederken, Japonya'dan Almanya'ya kadar birçok ülke operasyona katılmaya sıcak bakmadı. Trump ise, müttefiklerinin Hürmüz Boğazı'nı açmaya yardımcı olmaması halinde NATO'nun "çok kötü" bir gelecekle karşı karşıya kalacağını belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump, 14 Mart'ta yaptığı açıklamada birçok ülkenin, Hürmüz Boğazı'nın açık ve güvenli kalmasını sağlamak amacıyla bölgeye savaş gemilerini göndereceğini ileri sürerek şunları kaydetmişti:
"Umarız Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore, Birleşik Krallık ve bu yapay kısıtlamadan etkilenen diğer ülkeler bölgeye gemi gönderir. Böylece Hürmüz Boğazı, askeri gücü tamamen felce uğratılmış bir ulus (İran) tarafından artık bir tehdit unsuru olmaktan çıkar."
TRUMP'IN "ÇOK ULUSLU KOALİSYON" PLANI
Axios haber sitesinin ismini vermek istemeyen dört yetkiliye dayandırdığı haberine göre, Trump yönetimi yakın zamanda Hürmüz Boğazı'ndan gemilerin serbest ve güvenli şekilde geçebilmesi için diplomatik temaslarda bulundu.
ABD'li bir yetkiliye göre, Trump ve üst düzey yetkililer, "çok uluslu koalisyon" oluşturmak için hafta sonu telefon görüşmeleri gerçekleştirdi.
Üst düzey yetkili, Trump'ın bu hafta bazı ülkelerden resmi destek açıklamaları beklediğini ve böylece "Hürmüz Koalisyonu" olarak isimlendirdiği oluşumu hayata geçirmeyi hedeflediğini kaydetti.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir kaynak, öncelikle diğer ülkelerden siyasi taahhüt almaya odaklanıldığı, askeri envanter ve sevkiyat takvimi gibi operasyonel detayların ise daha sonra netleşeceği bilgisini verdi.
Koalisyona dahil olacak ülkelerden savaş gemileri, insansız hava araçları (İHA) ve askeri operasyona katkı sağlayacak ekipmanların talep edileceği aktarıldı.
HARK ADASI'NA KARADAN MÜDAHALE
ABD'li yetkililer, Basra Körfezi'ndeki durumun devam etmesi durumunda, Trump'ın İran'ın petrol terminallerinden Hark Adası'nı ele geçirme seçeneğini değerlendirdiğini belirtti.
Bunun için ABD'nin bölgeye karadan askeri müdahale etmesi gerektiği vurgulanıyor.
Ayrıca bu durum karşısında İran'ın Körfez ülkelerine ve özellikle Suudi Arabistan'daki petrol tesisleri ile boru hatlarına misilleme saldırıları düzenlemesinden endişe ediliyor.
"CESARETİ VARSA GEMİLERİ GÖNDERSİN"
İranlı yetkililer Trump'ın Hürmüz Boğazı'na savaş gemileri gönderme ve Hark Adası'na saldırma planına meydan okudu.
İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) Sözcüsü Tuğgeneral Ali Muhammed Naini, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın deniz gücünü yok ettikleri yönündeki sözlerine atıfta bulunarak, "Trump İran'ın deniz gücünü yok ettiğini söylemiyor mu? O halde cesareti varsa gemilerini Basra Körfezi'ne getirsin" ifadelerini kullandı.
"ENERJİ FİYATLARINDA AĞIR BİR DENKLEM OLUŞTURUR"
Trump'ın İran'ın petrol ihracat merkezi Hark Adası'nı "sırf eğlence olsun diye birkaç kez daha vurabileceklerini" söylemesinin ardından DMO Deniz Kuvvetleri Komutanı Ali Rıza Tengsiri'nden Hürmüz Boğazı ve enerji piyasalarına ilişkin uyarı geldi.
Tengsiri, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "İran'ı bir kez Hürmüz Boğazı üzerinden sınadınız. Eğer boğazın akıllı kontrolü petrol fiyatları için size yeni bir gösterge çizdiyse, Hark Adası'na saldırı da dünyada enerji fiyatları ve dağılımı konusunda sizin için yeni ve çok ağır bir denklem oluşturacaktır" ifadelerini kullandı.
MÜTTEFİKLERDEN TRUMP'A SOĞUK DUŞ
Trump, Hürmüz Boğazı'nda güvenli geçişi sağlamak amacıyla "çok uluslu koalisyon" oluşturmaya çalışırken, birçok ülkeden olumsuz yanıt geldi.
AVUSTRALYA OLUMSUZ YANIT VERDİ
ABC News'un haberine göre, Avustralya, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'na gemi gönderilmesi yönündeki talebine yanıt verdi.
Avustralya Ulaştırma Bakanı Catherine King, "Hürmüz Boğazı'na bir gemi göndermeyeceğiz. Bunun ne kadar son derece önemli olduğunu biliyoruz ancak bu bizden istenen bir şey değil ve biz de bu konuda bir katkıda bulunmuyoruz." ifadelerini kullandı.
"Talep edilen yardımlara ne tür bir katkı sağlayacağımız konusunda son derece netiz." açıklamasında bulunan King, yalnızca Birleşik Arap Emirlikleri'ne savunma alanında destek olmak amacıyla uçak göndereceklerini bildirdi.
"JAPON HÜKÜMETİNİN BU YÖNDE BİR PLANI YOK"
Kyodo ajansının haberine göre, Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, Orta Doğu'da Japonya ile bağlantılı gemilerin ve mürettebatının güvenliğini sağlamak için neler yapılacağını değerlendirdiklerini belirtti.
ABD'nin talebi doğrultusunda bölgeye gemi gönderilip gönderilmeyeceğine ilişkin soruyu yanıtlayan Takaiçi, ABD'den henüz bu yönde resmi bir talep gelmediği için varsayımsal bir soruya yanıt veremeyeceğini ancak üzerinde çalıştıklarını ifade etti.
Öte yandan Savunma Bakanı Koizumi Şinciro, Orta Doğu'ya Japonya Savunma Kuvvetleri gönderme konusunda hükümetin şu anda herhangi bir planı olmadığını söyledi.
ALMANYA ULUSLARARASI BİR ASKERİ OPERASYONA KATILMAYACAK
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, ARD televizyonunda yayımlanan "Bericht aus Berlin" programında yaptığı açıklamada, Almanya'nın söz konusu çatışmanın aktif bir parçası olmayacağını vurgulayarak, "Yakında bu çatışmanın aktif bir parçası olacak mıyız? Hayır." dedi.
Alman hükümetinin bu konudaki tutumunun net olduğunu belirten Wadephul, bu yaklaşımın Başbakan Friedrich Merz ve Savunma Bakanı Boris Pistorius tarafından da açık şekilde dile getirildiğine işaret etti.
Dışişleri Bakanı, olası bir diplomatik müzakere sürecine dahil olmayı arzuladıklarını belirterek, Hürmüz Boğazı'ndaki güvenliğin kalıcı biçimde sağlanması ancak diplomatik bir çözümle ve İran ile yapılacak görüşmelerle mümkün olabileceğini aktardı.
"DİKKATLE DEĞERLENDİRECEĞİZ"
Yonhap'ın haberine göre, Güney Kore Devlet Başkanlığı Ofisinden ismi paylaşılmayan bir sözcü, Trump'ın ifadelerine ilişkin açıklama yaptı.
Sözcü, Trump'ın sosyal medya paylaşımından haberdar olduklarını vurgulayarak, "uluslararası deniz yollarının güvenliği ve seyrüsefer serbestisinin uluslararası hukukla korunan tüm ülkelerin çıkarına uygun olduğunu" ifade etti.
Trump'ın isteğinin "dikkatle değerlendirileceğini" dile getiren sözcü, "küresel deniz lojistik ağının hızla normalleşmesini umduklarını" kaydetti.
ÇİN TRUMP'IN YARDIM ÇAĞRISINI GEÇİŞTİRDİ
Çin Dışişleri Bakanlığı, Hürmüz Boğazı ve devam eden Orta Doğu çatışması konusunda bir kez daha endişesini dile getirirken, Trump'ın Pekin'i Hürmüz'ün güvenliğini sağlamaya yardımcı olmak için gemi göndermeye çağırmasından saatler sonra, bu konuda hiçbir şeyden bahsetmedi.
Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Lin Jian, durumu "gergin" ve küresel istikrarı zedeleyici olarak nitelendirerek, "Çin, tüm tarafları askeri eylemlere derhal son vermeye, gerilimlerin daha da tırmanmasını önlemeye ve bölgesel karışıklığın küresel ekonomik kalkınma üzerinde daha büyük etkiler yaratmasını engellemeye bir kez daha çağırıyor." ifadelerini kullandı.
Jian, Çin'in ABD'den Hürmüz Boğazı çevresindeki sulara gemi gönderme talebi alıp almadığı sorusunu da geçiştirdi.
"NATO'NUN GELECEĞİ ÇOK KÖTÜ OLACAK"
Öte yandan Trump, Financial Times'a verdiği röportajda, Hürmüz Boğazı'na ilişkin gerilimi değerlendirdi.
Avrupa ve Çin'in, ABD'nin aksine Körfez'den gelen petrole büyük ölçüde bağımlı olduğunu söyleyen Trump, "Boğazdan faydalananların, orada kötü bir şey olmamasını sağlamaya yardımcı olmaları son derece uygundur." dedi.
Trump, "Eğer yanıt gelmezse ya da olumsuz yanıt gelirse, bunun NATO'nun geleceği için çok kötü olacağını düşünüyorum." diye konuştu.
TRUMP İNGİLTERE'NİN TUTUMUNDAN RAHATSIZ
Zorunda olmasalar bile Ukrayna konusunda NATO'ya yardım ettiklerini dile getiren Trump, "Biz onlar için orada oluruz ama onlar bizim için olmaz. Olacaklarından da emin değilim." ifadesini kullandı.
Nasıl bir yardım istediğinin sorulması üzerine Trump, "Ne gerekiyorsa." yanıtını verdi. Trump, Avrupa'nın ABD'den çok daha fazla mayın tarama gemisine sahip olduğunu ve müttefiklerin bu gemileri göndermesi gerektiğini vurguladı.
Trump, İngiltere'nin şu ana kadarki tutumundan özellikle rahatsız olduğunun altını çizerek, "İngiltere, en büyük müttefik olarak görülebilir, en eski müttefik vb. Ama gelmelerini istediğimde gelmek istemediler." şeklinde konuştu.
İran'ın boğazda "biraz sorun çıkarmaktan başka hiçbir şeyi kalmadığını" savunan Trump, "Birkaç kişiyi gözetlemek için çok sayıda insana ihtiyaç duyarsınız." dedi.
