Son Dakika: ABD basınına göre İran, Washington'un baskısına ve Hürmüz krizine rağmen Rusya ile kurduğu Hazar hattı sayesinde ticaretini ve askeri kapasitesini ayakta tutuyor. Uydu takip sistemlerini kapatan "karanlık gemiler", gizli sevkiyat iddiaları ve İsrail'in Hazar kıyısına düzenlediği saldırı ise bölgede sessizce büyüyen yeni jeopolitik savaşın perde arkasını ortaya koydu.
The New York Times'ın haberine göre uzun yıllardır küresel siyasette arka planda kalan Hazar Denizi, bugün İran ile Rusya arasında kritik bir stratejik koridora dönüşmüş durumda.
ABD'nin Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısı artarken, Tahran yönetimi kuzey hattını kullanarak hem ekonomik hem de askeri direncini korumaya çalışıyor.
İSRAİL'İN DİKKAT ÇEKEN SALDIRISI HAZAR KIYISINDA GERÇEKLEŞTİ
İsrail savaş uçaklarının mart ayında İran'ın Bandar Enzeli Limanı'ndaki deniz üssünü hedef aldığı saldırı, bölgedeki dengelerin değiştiğini ortaya koydu.
İsrail ordusu saldırıda İran donanmasına ait bazı unsurların vurulduğunu açıklarken, operasyonun Basra Körfezi yerine Hazar Denizi kıyısında gerçekleşmesi dikkat çekti.
New York Times'a göre bu saldırı, Hazar hattının artık yalnızca ticari değil, aynı zamanda jeopolitik ve askeri açıdan da büyük önem kazandığını gösteriyor.
İRAN YAPTIRMALARI KUZEY KORİDORUYLA AŞMAYA ÇALIŞIYOR
ABD öncülüğündeki yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı üzerindeki baskılar nedeniyle İran, temel ihtiyaç ürünlerini Rusya üzerinden Hazar hattına yönlendirdi.
İranlı yetkililer, Hazar kıyısındaki dört limanın 24 saat esasına göre çalıştığını açıkladı. Bu limanlar üzerinden ülkeye buğday, mısır, hayvan yemi, ayçiçek yağı, temel gıda ürünleri sevkiyatının hızlandığı belirtildi.
İran Gıda Sanayileri Birliği Başkanı Muhammed Rıza Mortazavi, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada "Temel ithalat kalemleri artık büyük ölçüde Hazar güzergahına kaydırılıyor" ifadelerini kullandı.
MOSKOVA-TAHRAN HATTINDA ASKERİ İŞ BİRLİĞİ DERİNLEŞİYOR
ABD'li yetkililere göre Rusya, İran'a insansız hava aracı (İHA) parçalarını Hazar Denizi üzerinden gönderiyor.
Haberde, İran'ın son çatışmalarda İHA kapasitesinin önemli bölümünü kaybettiği, Moskova'nın ise Tahran'ın bu açığı kapatmasına yardımcı olduğu öne sürüldü.
New York Times, iki ülke arasındaki askeri iş birliğinin artık çift yönlü hale geldiğini vurguladı.
İran geçmişte Rusya'ya Shahed tipi kamikaze İHA'lar gönderirken, bugün Rusya'nın geliştirdiği yeni teknolojilerin yeniden İran'a aktarıldığı belirtiliyor.
"HAZAR DENİZİ YAPTIRIMLARI DELMEK İÇİN İDEAL ALAN"
Uzmanlara göre Hazar Denizi'nin en önemli avantajı, ABD'nin burada doğrudan müdahale imkanının bulunmaması.
Çünkü Hazar'a yalnızca kıyıdaş beş ülke erişebiliyor. Bu ülkeler arasında İran, Rusya, Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan yer alıyor.
Bu nedenle ABD donanmasının Basra Körfezi'nde uyguladığı denetim mekanizması burada işletilemiyor.
Paris merkezli Sciences Po Üniversitesi'nden Nicole Grajewski, "Yaptırımları aşmak ve askeri transfer yapmak için ideal bölge Hazar Denizi" değerlendirmesinde bulundu.
"KARANLIK GEMİ" TRAFİĞİ ARTTI
Haberde dikkat çeken bir diğer unsur ise "dark ship" yani karanlık gemi trafiği oldu.
Uydu takip sistemlerini kapatan bazı yük gemilerinin Rus limanları ile İran arasında düzenli taşımacılık yaptığı ifade edildi. Özellikle Ukrayna savaşından sonra bu trafiğin ciddi biçimde arttığı kaydedildi.
Ukrayna ordusu daha önce Rusya'nın Olya Limanı'nda İran bağlantılı askeri sevkiyat yaptığı öne sürülen bir gemiyi vurduğunu duyurmuştu.
RUSYA VE İRAN ALTERNATİF TİCARET KORİDORU KURMAYA ÇALIŞIYOR
Moskova ile Tahran'ın yaklaşık 20 yıldır Batı merkezli ticaret yollarına alternatif olacak yeni bir lojistik ağ üzerinde çalıştığı belirtiliyor.
Planlanan koridor Baltık Denizi'nden başlayacak, Rusya üzerinden Hazar'a inecek ve İran üzerinden Hint Okyanusu'na ulaşacak yaklaşık 7 bin 200 kilometrelik dev bir ticaret hattını kapsıyor.
Bu projenin temel hedefinin Batı kontrolündeki güzergahlara bağımlılığı azaltmak olduğu ifade ediliyor.
WASHİNGTON İÇİN "JEOPOLİTİK KÖR NOKTA"
Amerikalı uzman Luke Coffey'e göre Hazar Denizi uzun süre Washington tarafından ihmal edildi.
Coffey, "Amerikan karar alıcıları için Hazar adeta jeopolitik bir kara delik gibi" ifadelerini kullandı.
New York Times haberine göre ABD'nin dikkatini daha çok Basra Körfezi ve Orta Doğu'ya yoğunlaştırması, Rusya ile İran'ın kuzey hattında daha rahat hareket etmesine zemin hazırladı.
İSRAİL NEDEN LİMANI VURDU?
Haberde son olarak İsrail'in Bandar Enzeli Limanı'na yönelik saldırısının temel nedeninin, Rusya'dan İran'a uzanan bu kritik lojistik hattı sekteye uğratmak olduğu değerlendirildi.
Washington Institute uzmanı Anna Borshchevskaya'ya göre İsrail, Hazar üzerinden kurulan bu "küçük ama kritik" hattın İran'ın dayanıklılığını artırdığını düşünüyor.
New York Times haberine göre Hazar Denizi artık yalnızca coğrafi bir su havzası değil; İran-Rusya ekseninin ekonomik, askeri ve stratejik dayanıklılığını sağlayan yeni güç koridorlarından biri haline geliyor.
