Son Dakika: ABD Başkanı Donald Trump'ın sert tehditleri sonrası gelen ateşkes, Washington için bir "geri çekilme çıkışı" olarak görüldü. ABD ve İngiliz basınına göre süreç, ABD'nin hedeflerine ulaşamadığı, İran'ın ise sahadaki etkisini koruduğu bir tabloyu ortaya koyuyor. Öte yandan savaşın sonucu hem ABD hem de İsrail siyasetinde çatlaklara neden oldu.
ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılmaması halinde "bir medeniyetin yok olacağı" tehdidinde bulundu. Ancak aynı gün saatler içinde geri adım geldi.
KIYAMET TEHDİDİNDEN ATEŞKESE: 10 SAATLİK KIRILMA
ABD merkezli The New York Times'ın aktardığına göre, yaklaşık 10 saat sonra Trump, Pakistan'ın arabuluculuğunda iki haftalık ateşkesi kabul etti. Böylece savaşın küresel ekonomi üzerindeki baskısı geçici olarak hafifletildi.
İngiltere merkezli BBC ise bu süreci, Trump'ın kendisini "riskli bir askeri tırmanış ya da geri adım" ikileminden kurtaran bir çıkış olarak değerlendirdi.
"TRUMP KALICI BİR KAZANIM ELDE EDEMEDİ"
Her iki haber kuruluşuna göre de ateşkes, kısa vadede Trump'a bir manevra alanı sağladı. Petrol fiyatları gerilerken piyasalar rahatladı.
Ancak bu durum kalıcı bir kazanım olarak görülmüyor. Çünkü İran'ın nükleer programı yerinde duruyor, bölgedeki askeri ve siyasi etkisi sürüyor, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü devam ediyor.
The New York Times, ateşkesin "savaşın nedenlerini çözmediğini" açıkça vurgularken, İran'ın elindeki zenginleştirilmiş uranyum stokunun hala kritik bir risk olduğunu yazdı.
İRAN SAHADA DİRENÇ GÖSTERDİ
Savaş sürecinde İran'ın beklenenden daha dirençli olduğu değerlendirmesi öne çıktı.
Çünkü İran binlerce saldırıya rağmen askeri kapasitesini korudu, asimetrik savaş kabiliyetiyle enerji hatlarını tehdit etti ve siber saldırılarla ABD altyapısını hedef aldı. Bu tablo, Washington'un hızlı bir zafer beklentisinin karşılık bulmadığını gösterdi.
HÜRMÜZ BOĞAZI: ASIL GÜÇ DENGESİ BURADA DEĞİŞTİ
Ateşkesin en kritik başlıklarından biri Hürmüz Boğazı oldu. İran, ticari geçişlere izin vereceğini açıklasa da kontrolün kendi silahlı kuvvetlerinde olacağını duyurdu.
Bu durum, savaş öncesine kıyasla Tahran'ın elini güçlendiren bir gelişme olarak yorumlanıyor.
Uzmanlara göre küresel enerji akışının kilit noktası üzerindeki kontrol tartışmalı hale geldi ve ABD'nin bölgedeki caydırıcılığı sorgulanmaya başladı.
TRUMP İÇERİDE DE ZOR DURUMDA
Savaş sadece sahada değil, ABD iç siyasetinde de çatlaklara yol açtı. BBC'ye göre, Demokratlar Trump'a sert tepki gösterdi, Cumhuriyetçi cephede bile eleştiriler yükseldi ve "yeni bir Orta Doğu savaşına girilmeyeceği" vaadi sorgulandı.
Trump'ın sert söylemleri, ABD'nin küresel imajı üzerinde de tartışma yarattı.
İRAN'IN ŞARTLARI MASADA: ABD İÇİN ZOR PAZARLIK
Ateşkes sonrası müzakerelerin temelini İran'ın sunduğu 10 maddelik plan oluşturuyor.
Bu plan yaptırımların kaldırılması, ABD askerlerinin bölgeden çekilmesi, tazminat ödenmesi ve nükleer programın tanınması gibi Washington açısından kabul edilmesi zor talepler içeriyor.
The New York Times, bu tabloyu "İran'ın savaş öncesi taleplerinin masaya geri gelmesi" olarak yorumladı.
Ortaya çıkan tabloya göre ABD, savaşın ana hedeflerinde somut sonuç elde edemedi, İran askeri ve stratejik varlığını korudu, küresel dengelerde belirsizlik arttı.
"SİYASİ VE STRATEJİK BAŞARISIZLIK"
Öte yandan, İsrail cephesinde de savaşın sonucu tepkilere yol açtı.
İsrail muhalefet lideri Yair Lapid, Başbakan Binyamin Netanyahu'yu ABD ve İran arasında geçici bir ateşkesi desteklediği için sert bir şekilde eleştirerek, bunu "siyasi ve stratejik bir başarısızlık" olarak nitelendirdi.
Lapid, sosyal medya platformu X'te yaptığı açıklamada, "Tarihimizde böyle bir siyasi felaket görmedik. Ulusal güvenliğimizin temelini oluşturan kararlar alınırken İsrail'in orada bile bulunmadığını" söyledi.
Lapid, "Netanyahu'nun kibir, ihmalkarlık ve stratejik planlama eksikliğinden kaynaklanan siyasi ve stratejik zararın onarılması yıllar alacak" diye ekledi.
Lapid, ordunun ve halkın kendi rollerini yerine getirdiğini ancak hükümetin hedeflerine ulaşamadığını da sözlerine ekledi.
Lapid, "Ordu kendisine verilen her şeyi yerine getirdi ve halk olağanüstü bir direnç gösterdi, ancak Netanyahu siyasi ve stratejik olarak başarısız oldu ve kendine koyduğu hedeflerin hiçbirine ulaşamadı" dedi.
