Son Dakika: Aylar süren savaşın ardından ABD ile İran arasında kritik bir anlaşma için geri sayım başladı. Tahran'ın nükleer programı, yaptırımların kaldırılması, dondurulan milyarlarca dolarlık varlıklar ve Hürmüz Boğazı'nın geleceği aynı masada konuşulurken, tarafların hangi tavizleri verdiği ve karşılığında ne kazandığı merak konusu oldu.
Orta Doğu'da aylardır süren savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik temaslar yeniden hız kazandı. Uluslararası haber ajansı Associated Press'in (AP) aktardığına göre, ABD ile İran arasında yürütülen müzakerelerde önemli ilerleme sağlanırken, tarafların kısa sürede kapsamlı bir anlaşmaya varabileceği belirtiliyor.
Anlaşmanın hayata geçmesi halinde hem İran'ın nükleer programı hem de küresel enerji piyasalarını etkileyen Hürmüz Boğazı kriziyle ilgili yeni bir döneme girilebilir.
ATEŞKES BİLMECESİ
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, savaşın sona erdirilmesini hedefleyen anlaşmanın her zamankinden daha yakın olduğunu ve 24 saat içinde sonuçlanmasının beklendiğini açıkladı.
Şerif, anlaşmanın elektronik ortamda imzalanmasına yönelik hazırlıkların sürdüğünü ve teknik görüşmelerin gelecek hafta başlayacağını söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump da anlaşmanın "pazar imzalanmasının planlandığını" ifade ederek Hürmüz Boğazı'nın derhal yeniden açılacağını öne sürdü.
Ancak İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, pazar günü herhangi bir imzanın söz konusu olmadığını belirterek anlaşmanın önümüzdeki günlerde gerçekleşebileceği ihtimalini açık bıraktı.
İLK AŞAMADA NÜKLEER PROGRAM ELE ALINACAK
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, anlaşmanın imzalanmasının ardından başlayacak 60 günlük süreçte İran'ın nükleer programına ilişkin teknik ayrıntıların netleştirileceğini açıkladı. Arakçi, gerekli görülmesi halinde bu sürenin uzatılabileceğini de söyledi.
Washington ve Tel Aviv yönetimleri, İran'ın nükleer faaliyetlerinin silaha dönüşebileceğinden endişe ederken, Tahran ise programının tamamen barışçıl amaçlar taşıdığını belirtiyor.
İRAN URANYUMDAN VAZ MI GEÇTİ?
AP'ye konuşan ve ismi açıklanmayan üst düzey bir ABD'li yetkili, taslak anlaşmanın İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarının imha edilmesi veya ülke dışına çıkarılması sürecini başlatacağını belirtti.
Yetkili, sonraki 60 günün bu sürecin teknik detaylarının belirlenmesi için kullanılacağını ifade etti.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN YENİDEN AÇILMASI HEDEFLENİYOR
Müzakerelerin en kritik başlıklarından biri de Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası ticarete açılması.
ABD'li yetkili, üzerinde çalışılan anlaşmanın boğazın yeniden açılmasına ilişkin hükümler içerdiğini söyledi.
İran tarafı ise boğazdan geçen gemilerden "sunulan hizmetler karşılığında" ücret alınmasını istiyor. Tahran yönetimi savaş sırasında uygulamaya koyduğu geçiş ücretleri nedeniyle ABD ve birçok ülkenin tepkisini çekmişti.
Washington, söz konusu uygulamanın uluslararası hukuka aykırı olduğunu savunuyor.
Dünya petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar, küresel enerji arzını olumsuz etkilerken yakıt, gıda ve gübre fiyatlarının da yükselmesine neden olmuştu.
YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASI GÜNDEMDE
AP'ye konuşan bölgesel kaynaklar, anlaşmanın İran'a yönelik yaptırımların aşamalı olarak kaldırılmasını ve yurt dışında dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasını da kapsamasının beklendiğini belirtti.
Kaynaklar, Washington ve Tahran'daki siyasi onay süreçlerinin tamamlanmasının ardından önümüzdeki günlerde resmi bir imza töreni düzenlenebileceğini ifade etti.
LÜBNAN MESELESİ BELİRSİZLİĞİNİ KORUYOR
Anlaşmanın en tartışmalı başlıklarından biri ise Lübnan cephesi olmaya devam ediyor.
İran, herhangi bir anlaşmanın Lübnan'da da ateşkesi içermesi gerektiğini savunurken, İsrail yönetimi bu konuda geri adım atmaya yanaşmıyor.
İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, ülkesinin İran'a karşı gerektiğinde bağımsız hareket etmeyi sürdüreceğini belirterek İsrail'in Lübnan'da işgal altında tuttuğu bölgelerden çekilmeyeceğini açıkladı.
Lübnan'ın güneyinde çatışmaların cumartesi günü de devam ettiği bildirildi.
