Son Dakika: ABD Başkanı Donald Trump'ın İran savaşına ilişkin ulusa sesleniş konuşması dünya basınında geniş yankı uyandırdı. Uluslararası medyanın analizlerinde; sert söylemlere rağmen net bir çıkış planı sunulmadığı, verilen mesajların sahadaki gelişmelerle çeliştiği ve belirsizliğin sürdüğü vurgulandı.
ABD Başkanı Donald Trump, İran'daki savaşın başlamasının üzerinden bir aydan fazla süre geçtikten sonra Beyaz Saray'dan ulusa sesleniş konuşması yaptı. Yaklaşık 19 dakika süren konuşmasında Trump, askeri operasyonların gerekli olduğunu savunurken, savaşın birkaç hafta içinde sona erebileceğini öne sürdü.
ÇIKIŞ STRATEJİSİ BELİRSİZ
ABD merkezli The New York Times (NYT) gazetesine göre, konuşmada en dikkat çeken noktalardan biri ise Trump'ın savaşın nasıl sona ereceğine dair net bir yol haritası sunmaması oldu. Bir yandan müzakerelere açık mesajlar veren Trump, diğer yandan sert askeri tehditlerde bulundu.
"Çok yakında tüm askeri hedeflerimize ulaşacağız" diyen Trump, "Önümüzdeki 2-3 hafta içinde onları Taş Devri'ne geri göndereceğiz" ifadelerini kullandı. Ancak aynı anda diplomatik görüşmelerin sürdüğünü de söylemesi, Washington'un stratejisindeki belirsizliği ortaya koydu.
"SAVAŞ KISA SÜRÜYOR" SAVUNMASI
NYT'ye göre Trump, savaşın maliyetlerinden rahatsız olan Amerikan kamuoyuna da mesaj verdi. ABD'nin geçmişte yer aldığı uzun savaşları hatırlatan Trump, mevcut çatışmanın bu örneklere kıyasla çok daha kısa sürdüğünü vurguladı.
"Bu çatışmayı doğru perspektifte değerlendirmeliyiz" diyen Trump, savaşın gelecek nesiller için bir yatırım olduğunu savundu. Ancak konuşmasında Amerikalıların yaşadığı ekonomik sıkıntılara doğrudan bir empati göstermemesi dikkat çekti.
NÜKLEER HEDEF KONUSUNDA GERİ ADIM SİNYALİ
Trump, İran'ın İsfahan'daki zenginleştirilmiş uranyumuna yönelik olası bir operasyon konusunda ise daha temkinli bir ton kullandı. Nükleer tesislerin ağır hasar aldığını belirten Trump, bu alanlara erişimin aylar sürebileceğini söyledi.
ABD'nin uydu sistemleriyle bölgeyi izlediğini belirten Trump, İran'ın nükleer materyali çıkarmaya çalışması halinde müdahale edileceğini ifade etti. Bu yaklaşım, savaşın nükleer programı ne ölçüde etkilediği konusunda soru işaretlerini beraberinde getirdi.
HÜRMÜZ BOĞAZI ÇIKIŞI
Trump konuşmasında, küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın ABD için hayati olmadığını savundu. Bölgeden petrol ithal eden ülkelerin İran üzerinde baskı kurması gerektiğini belirtti.
Ancak NYT, petrol fiyatlarının küresel olarak belirlendiğine dikkat çekerek, Orta Doğu'daki arz kesintilerinin ABD'de de akaryakıt ve gıda fiyatlarını artırabileceği uyarısında bulunuyor.
VENEZUELA ÖRNEĞİNİ YİNE GÜNDEME GETİRDİ
Trump, konuşmasının başında Venezuela eski Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun alıkonulmasına yönelik ABD operasyonunu "başarı modeli" olarak gösterdi. Bu operasyonun hızlı ve kayıpsız gerçekleştiğini belirten Trump, İran'da da benzer bir sonuç hedeflediğini ima etti.
Ancak İran'daki tablo Venezuela'dan oldukça farklı. Bölgede çatışmalar sürerken, İran yönetimi yerinde kalmaya devam ediyor. Ayrıca savaşta çok sayıda ABD askeri hayatını kaybederken yüzlercesi yaralandı.
"YENİ HİÇBİR ŞEY YOK" YORUMU ÖNE ÇIKTI
Katar merkezli El Cezire, Trump'ın konuşmasını "yeni hiçbir şey söylemeyen" bir tekrar olarak değerlendirirken, ABD iç kamuoyuna mesaj verme çabasının öne çıktığını yazdı.
El Cezire'ye göre Trump'ın ulusa sesleniş konuşması beklentilerin altında kaldı. El Cezire'ye konuşan uzmanlar, konuşmada savaşın bitişine ya da yeni bir askeri aşamaya dair somut bir adım beklerken, Trump'ın haftalardır dile getirdiği söylemleri tekrar ettiği görüşünde birleşti.
Uzmanlara göre konuşma; "savaş gerekli, zaten kazanıldı, devam etmeli ve yakında bitecek" şeklindeki dört temel argümanın tekrarından ibaret kaldı.
PLAN EKSİKLİĞİ ELEŞTİRİSİ
Uzmanlar, Trump'ın konuşmasının en zayıf yönünün somut bir strateji ortaya koyamaması olduğunu vurguladı.
Özellikle Orta Doğu uzmanları, konuşmanın "Trump'ın son 30 günde yaptığı sosyal medya paylaşımlarının kronolojik özeti" gibi olduğunu belirterek, bunun aslında Washington'un net bir planı olmadığını ortaya koyduğunu savundu.
ASIL HEDEF: AMERİKAN KAMUOYU
El Cezire'ye göre Trump'ın konuşmadaki ana amacı yeni bir politika açıklamak değil, savaş yorgunu Amerikan halkını ikna etmekti.
Trump, İran'ın nükleer silah elde edeceği ve bunun ABD ile İsrail için tehdit oluşturduğu tezini yineledi. Ancak bu argüman, daha önce ABD'nin İran'ın nükleer kapasitesini büyük ölçüde yok ettiğini söylemesiyle çelişkili bulundu.
TARİHSEL HESAPLAŞMA VURGUSU
Trump konuşmasında İran ile ABD arasındaki onlarca yıllık gerilimi de gündeme taşıdı. Ancak bazı saldırıları doğrudan İran'a bağlaması tartışma yarattı.
Özellikle 2000'deki USS Cole saldırısının El Kaide tarafından gerçekleştirildiğinin bilindiği hatırlatılarak, bu söylemlerin gerçeklikle örtüşmediği eleştirileri yapıldı.
KAMUOYU DESTEĞİ ERİYOR
Anketlere göre ABD'de savaş karşıtlığı artıyor. Özellikle Trump'ın kendi tabanında desteğin ciddi şekilde düştüğü belirtiliyor.
Artan benzin fiyatları ve yaşam maliyeti, seçmenin sabrını zorlarken, analistler bu durumun siyasi risk oluşturduğunu vurguluyor.
DİPLOMASİ SESSİZLİĞİ DİKKAT ÇEKTİ
Trump son günlerde sık sık İran ile görüşmeler yapıldığını öne sürse de konuşmasında diplomasiye hiç değinmemesi dikkat çekti.
İran tarafı ise doğrudan müzakere iddialarını reddederken, yalnızca dolaylı mesajlaşmaların olduğunu kabul ediyor.
"ZAFER" SÖYLEMİ SAHADAKİ GERÇEKLİKLE ÇELİŞİYOR
Trump konuşmasında askeri başarıyı vurgulayarak İran'ın kapasitesinin büyük ölçüde yok edildiğini savundu. Ancak konuşmanın hemen ardından İran'ın bölgeye yeni füze saldırıları düzenlemesi, bu söylemi tartışmalı hale getirdi.
Bölgede gerilimin sürdüğü ve İran'ın hala operasyonel kapasiteye sahip olduğu görülüyor.
"REJİM DEĞİŞİKLİĞİ" İDDİASI TARTIŞMA YARATTI
Trump, İran'da fiilen rejim değişikliği yaşandığını öne sürdü. Ancak Cezire'ye göre bu iddia sahadaki gelişmelerle örtüşmüyor.
İran'da yönetim yapısının büyük ölçüde korunduğu, sadece liderlik değişimi yaşandığı ve sistemin savaş pozisyonunu sürdürdüğü ifade ediliyor.
HÜRMÜZ VE EKONOMİ: NET CEVAP YOK
Trump, artan petrol fiyatlarının geçici olduğunu savunsa da Hürmüz Boğazı krizine dair somut bir çözüm sunmadı.
Küresel enerji piyasasındaki dalgalanmaların ABD dahil tüm ülkeleri etkilediği vurgulanırken, Trump'ın sorumluluğu diğer ülkelere yüklemesi dikkat çekti.
