Al Jazeera gazetesinde yer alan bir habere göre ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik saldırılardaki nihai hedefinin kara birlikleri kullanmadan Tahran yönetimini zayıflatmak ve İran halkını ayaklanmaya teşvik etmek olduğu değerlendiriliyor. Ancak analistler, yalnızca hava saldırılarıyla rejim değişikliği sağlamanın son derece zor olduğunu vurgularken, ABD'de hem kamuoyunda hem de Kongre'de savaşın süresi, hedefleri ve olası bir kara harekâtı ihtimali konusunda endişelerin giderek arttığına dikkat çekiyor.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı bombardıman harekâtının ardından Washington'un nihai hedefinin ne olduğu tartışılmaya devam ediyor. Al Jazeera'ya göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamaları ve sahadaki gelişmeler, Washington'un İran'da kara birlikleri göndermeden İran'da yönetim değişikliğini hedeflediğine işaret ediyor. Analistler ise yalnızca hava gücüne dayalı bir stratejiyle İran'daki siyasi sistemin çökertilmesinin son derece zor, hatta imkânsız olabileceğini belirtiyor.
TRUMP'TAN İRAN HALKINA "ÖZGÜRLÜK" MESAJI
Al Jazeera'ya göre, ABD ve İsrail'in Cumartesi günü İran'a karşı başlattığı hava saldırılarından saatler sonra ABD Başkanı Donald Trump, savaşın tek amacının "halk için özgürlük" olduğunu söyledi. Trump, İran halkına seslenerek "Özgürlük anlarınız yaklaşıyor" ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı, "İşimiz bittiğinde hükümetinizi ele geçirin. Sizin olacak" diyerek Washington'un İran'daki mevcut yönetimin devrilmesini istediğini ima etti.
Analistlere göre Trump yönetiminin açıklamaları, ABD'li yetkililerin resmi söylemlerinden bağımsız olarak Tahran'daki iktidar sistemini çökertmeye yönelik bir strateji izlenimi veriyor.
ANALİSTLER: HAVA GÜCÜ TEK BAŞINA REJİM DEĞİŞTİRMEZ
Stimson Center düşünce kuruluşunda kıdemli araştırmacı olan Kelly Grieco, Al Jazeera'ya verdiği demeçte, sahada asker olmadan böylesine kapsamlı bir siyasi dönüşümün gerçekleştirilmesinin son derece zor olduğunu söyledi.
Grieco, "Görünüşe göre yönetim değişikliğini gerçekleştirmek için belirli bedelleri ödemeye yanaşmıyorlar. Bu yüzden eğer bunu sadece hava gücüyle başaramazlarsa, belki de yeterli olacak bir dizi ikincil hedef belirlemiş durumdalar" dedi.
Uluslararası Politika Merkezi'nin başkan yardımcısı Matthew Duss da benzer bir değerlendirme yaptı. Duss, hava saldırılarının tek başına İran'daki iktidar sistemini çökertmeye yetmeyeceğini vurgulayarak, "Binalara zarar verebilirsiniz; yönetime zarar verebilirsiniz, ancak hava gücünün tek başına yönetim değişikliği sağladığı örnekler yok" ifadelerini kullandı.
LİBYA ÖRNEĞİ
Analistler, 2011 yılında Libya'da gerçekleştirilen NATO öncülüğündeki hava operasyonunun sıklıkla örnek gösterildiğini belirtiyor. Ancak o süreçte Muammer Kaddafi'yi iktidardan uzaklaştıran asıl gücün Libyalı isyancıların yürüttüğü kara harekâtı olduğu hatırlatılıyor.
Trump ve bazı ABD'li yetkililer İran halkını hükümete karşı ayaklanmaya çağırmış olsa da, şu aşamada İran'daki yönetime karşı koyabilecek güçlü bir muhalif askeri yapı sahada görünmüyor.
KARA HAREKÂTI İHTİMALİ VE ARTAN RİSK
Al Jazeera'ya göre, ABD yönetimi kara birliklerinin savaşa dahil edilmesi ihtimalini tamamen dışlamış değil. Ancak böyle bir adımın Amerikan kuvvetleri için ciddi riskler yaratacağı ve Trump'ın hızlı ve sınırlı askeri operasyonları tercih eden yaklaşımından büyük bir sapma anlamına geleceği belirtiliyor.
Matthew Duss, savaşın ABD kamuoyunda zaten geniş destek görmediğine dikkat çekti. Duss, "İran'da henüz hiçbir Amerikan askeri olmasa bile savaş zaten popüler değil" dedi. Reuters'ın yaptığı ankete göre Amerikalıların yalnızca dörtte biri İran'a yönelik savaşı destekliyor.
Duss, devam eden çatışmayı 2003 Irak işgaliyle karşılaştırarak, o dönemde ABD kamuoyunun yüzde 55'ten fazlasının savaşı desteklediğini hatırlattı. "Bu savaş devam ettikçe, özellikle ABD birlikleri sahaya sürülürse, desteğin daha da azalacağını tahmin ediyorum" diye konuştu.
ABD'DE SİYASİ TARTIŞMA BÜYÜYOR
ABD Kongresi'nde de savaşın gidişatına ilişkin endişeler artıyor. Demokrat Senatör Richard Blumenthal, yönetim yetkilileriyle yaptığı gizli bir bilgilendirme toplantısının ardından gazetecilere konuşarak ABD'nin İran'da kara harekâtına sürüklenebileceğinden endişe duyduğunu söyledi.
Blumenthal, "Bu bilgilendirmeden sonra kara birliklerini sahaya sürmek zorunda kalabileceğimiz ve yönetimin hedeflerine ulaşmak için Amerikan askerlerinin gerekli olabileceği konusunda her zamankinden daha fazla endişeliyim" dedi.
Demokrat Senatör Elizabeth Warren ise yayımladığı video mesajda yönetimi sert sözlerle eleştirdi. Warren, "Durum düşündüğünüzden çok daha kötü. Endişelenmekte haklısınız" dedi.
Trump yönetiminin İran politikasına yönelik eleştirilerini sürdüren Warren, "Trump yönetiminin İran konusunda hiçbir planı yok. Bu yasadışı savaş yalanlara dayanıyor ve ülkemize yönelik herhangi bir yakın tehdit olmaksızın başlatıldı" ifadelerini kullandı.
SAVAŞIN SÜRESİ BELİRSİZ
Savunma Bakanı Pete Hegseth'in çatışmanın ucu açık olmadığı yönündeki açıklamalarına rağmen, Trump yönetiminin savaşın süresine ilişkin verdiği mesajlar değişkenlik gösteriyor. Trump, ABD'nin hedeflerine planlanandan daha hızlı ilerlediğini söyledi. Ancak aynı zamanda savaşın dört ila beş hafta sürebileceğini, hatta "çok daha uzun" devam edebileceğini de dile getirdi.
"TRUMP'IN HEDEFLERİ HÂLÂ NET DEĞİL"
Matthew Duss ise ABD'nin savaşta kaydettiği ilerlemeyi değerlendirmek için Trump yönetiminin gerçek hedeflerini açıklaması gerektiğini söyledi. Duss, "Bu hedefler konusunda zamanın ilerisinde miyiz yoksa gerisinde miyiz gerçekten değerlendiremezsiniz. Sorun da bu zaten" dedi.
Duss'a göre Trump yönetimi savaşın neden gerekli olduğuna dair net bir gerekçe ortaya koymadı. "Ne elde etmeyi umduklarını, nasıl ve ne zaman başaracaklarını açıklamaya da hiç zahmet etmediler. Dolayısıyla elimizde sadece bu katliam var" ifadelerini kullandı.
ÇATIŞMA BEKLENENDEN UZUN SÜREBİLİR
Habere göre, savaş henüz ilk haftasında olmasına rağmen çatışma, Trump'ın geçmişte övündüğü hızlı askeri operasyonlardan daha uzun sürebilecek bir süreç gibi görünmeye başladı.
Ocak ayında Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun kaçırılması ve Haziran ayında İran'ın nükleer tesislerine yönelik saldırılar Trump tarafından "kesin vuruş" olarak tanımlanmıştı.
Ancak İran'daki mevcut çatışmanın bu tür hızlı operasyonlardan farklı bir boyuta evrildiği değerlendiriliyor. Kelly Grieco ise Trump'ın askeri stratejisine ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı: "Bence buradaki sorun, hava gücüne ve onun neler başarabileceğine dair düşüncelerine kapılmış gibi görünmesi."
