Asgari ücretliler ile memurlar dahil özel ve kamuda çalışan herkesin emeklilikte rahat etmeleri için ek bir gelir elde etmelerini hedefleyen Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) için meraklı bekleyiş devam ediyor. BES'in aksine zorunlu olması beklenen sistemde 45 yaş detayı dikkat çekiyor. Çalışanlardan ve işverenden yüzde 3 kesinti yapılacak sisteme devlet ise yüzde 30 katkı sağlayacak. Peki TES için kimin maaşından ne kadar kesilecek? İşte örnek hesaplama ve tüm detaylar...
Mevcut emeklilerin gelir düzeylerinin artması için maaş düzenlemesi için kolları sıvayan hükümet, asgari ücretli ve memurlar dahil, özel ve kamudaki tüm çalışanlar için de emeklilikte yüksek gelir elde etmesi için düğmeye bastı. Emeklilikte ikinci maaş niteliğinde olacak, Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) için geri sayım sürerken, merak edilen detaylar da netleşmeye başladı.
TES NEDİR?
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES), çalışanların emeklilikte ek gelir elde etmesini amaçlayan; çalışan, işveren ve devlet katkısına dayalı fon temelli bir tasarruf modeli olarak öne çıkıyor.
Sistem, maaşlardan yapılan düzenli kesintilerle uzun vadeli birikim oluşturmayı hedefliyor. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ile entegre çalışarak emeklilik gelirini güçlendirmeyi ve sistemi daha sürdürülebilir hale getirmeyi amaçlıyor.
TES NASIL İŞLEYECEK?
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi, çalışanın brüt maaşından belirlenen oranda yapılan otomatik kesintinin TES fonuna aktarılmasıyla işleyecek. İşveren de aynı oranda katkı sağlayacak, devlet ise vergi avantajları ve ek destekler sunacak. Birikimler profesyonel fon yöneticileri tarafından değerlendirilerek, emeklilik döneminde toplu ya da taksitli ödeme olarak katılımcıya ek gelir sağlayacak.
TES Ne Zaman Hayata Geçecek?
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nin 2026 yılı içinde yürürlüğe girmesi planlanıyor. Orta Vadeli Program'a göre sistemin 1 Nisan–30 Haziran döneminde uygulanmaya başlaması hedefleniyor.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, altyapı ve yasal düzenleme çalışmalarını sürdürüyor. Düzenlemenin Meclis'ten geçmesinin ardından TES'in devreye alınması öngörülüyor.
TES'E KATILIM ZORUNLU MU OLACAK?
Bireysel Emeklilik Sistemi (BES)'te otomatik katılım 45 yaş altı çalışanlarla sınırlıyken, Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nde (TES) tüm çalışanlar için zorunlu katılım öngörülüyor.
BES'te ilk iki ay içinde cayma hakkı bulunurken, TES'te en az 10 yıl sistemde kalma şartı getirilecek ve erken çıkış büyük ölçüde sınırlandırılması bekleniyor.
Ancak bu TES'in zorunlu olması konusu netlik kazanmış değil.
ÇALIŞAN, İŞVEREN VE DEVLET KATKI SUNACAK
BES ve TES'te maaştan yüzde 3 kesinti yapılacak. Ancak Bireysel Emeklilik Sistemi (BES)'te işveren katkısı bulunmazken, TES'te işverenin de yüzde 3 katkı sağlaması zorunlu olacak. Devlet katkısı ise BES'te yüzde 20, TES'te yüzde 30 olarak uygulanacak.
BES'te fonlar bireysel emeklilik şirketleri tarafından yönetilirken, TES'te fonların daha merkezi bir yapıda ve devlet denetimi altında işletilmesi planlanıyor.
EMEKLİLİKTE İKİNCİ MAAŞ OLACAK
Bireysel Emeklilik Sistemi (BES)'te katılımcılar sistemden istedikleri zaman çıkabilir; emeklilik hakkı için 10 yıl ve 56 yaş şartı aranır. TES'te ise birikimlere erişim, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) emeklilik yaşına bağlanacak. Bu yaşlar sigorta başlangıç tarihine göre kadınlarda 58–65, erkeklerde 60–65 arasında kademeli uygulanacak.
BES'te birikimler toplu para ya da emekli maaşı olarak alınabilirken, TES'te SGK'dan alınan emekli aylığına ek olarak tamamlayıcı bir maaş ödenmesi planlanıyor.
BES VE TES AYNI ANDA MI KESİLECEK?
TES devreye girdiğinde otomatik BES sisteme entegre edilecek, maaşlardan ayrı ayrı kesinti yapılmayacak ve yalnızca TES kapsamında yüzde 3 oranında kesinti uygulanacak.
AYNI İŞ YERİNDE ÇALIŞANLAR DAHA AVANTAJLI OLACAK
Kıdemle bağlantı ihtimali: Sistemin, uzun süre aynı işyerinde çalışanları daha avantajlı kılacak şekilde kurgulanması seçeneği de değerlendiriliyor.
İŞ DEĞİŞTİREN ÇALIŞANIN BİRİKİMLERİ KORUNACAK
İş değiştirmede birikim korunacak. Çalışan iş değiştirirse TES birikimi yeni işyerine taşınabilecek, sistem sıfırlanmayacak.
MEMURLAR DA SİSTEME DAHİL EDİLECEK Mİ?
TES'te özel sektör–kamu ayrımı olmaması bekleniyor. TES'in hem özel sektör hem de kamu çalışanları için tek ve ortak bir çerçevede uygulanması planlanıyor. Bu çerçevede kamuda çalışan polis, öğretmen doktor vs. de sisteme dahil edilecek.
MEMURLAR İÇİN HEM İŞ VEREN HEM DE DEVLET KATKISI NASIL OLACAK?
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) ile ilgili memurlar açısından en çok merak edilen konuların başında hem işveren kesintisinin hem de devlet katkısının nasıl uygulanacağı yönünde.
Şu an için TES henüz yürürlüğe girmiş netleşmiş bir sistem olmadığı için oranlar kesinleşmiş değil. Ancak, kamunun hem işveren olarak aylık yüzde 3 sisteme katkı yapması, ayrıca ise çalışan katkısının yüzde 30'u kadar ek destek vermesi bekleniyor.
MAAŞLARDAN NE KADAR KESİNTİ YAPILACAK?
TES'te çalışanın brüt maaşından yüzde 3, işverenin de yüzde 3 katkısı kesiliyor. Devlet ise toplam katkı üzerinden yüzde 30 ek destek sağlayacak.
Bu doğrultuda özel sektörde asgari ücretle çalışan bir işçinin maaşından yaklaşık 1.000 TL kesinti yapılması beklenirken, ortalama brüt 40 bin TL alan bir işçinin maaşından 1.200 TL kesinti olacak. Memur maaşlarından ise yaklaşık 2 bin TL kesinti yapılacak.
Asgari ücretle çalışan bir işçi için hesaplama şu şekilde olacak:
Bu hesaplamaya göre 10 yıl sonunda toplam nominal birikim 309 bin 240 TL, 20 yıl sonunda ise 618 bin 480 TL olacak.
Ortalama olarak özel sektörde maaş alan bir işçi için hesaplama şu şekilde:
En düşük memur maaşı üzerinden yapılan hesaplamaya göre ise memurların maaşından şu şekilde kesinti olacak:
İşte örnek hesaplama tablosu...
Öte yandan Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'unda yapılan değişiklik ile aday memurlar ve disiplin süreçlerine ilişkin kuralları köklü biçimde değiştirdi. Düzenleme, özellikle aday memurluk dönemini daha sıkı bir eleme sürecine dönüştürmesiyle dikkat çekti.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 56'ncı maddesinde yapılan yeni düzenleme ile aday memurun memuriyetle ilişiği kesilecek haller açıkça tanımlandı. Artık adaylık süresi içinde ilgili kanundaki durumlardan bir bile gerçekleşse memuriyete son verililecek.
HANGİ DURUMLARDA MEMURİYETE SON VERİLECEK?
56'ncı maddede yapılan yeni düzenleme ile adaylık süresi içinde temel, hazırlayıcı eğitim veya staj devrelerinden herhangi birinde başarısız olanların yanı sıra birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası alanlar ile aylıktan kesme ya da kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alan aday memurların, disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla memuriyetle ilişiği kesilecek.
MAAŞ KESME CEZASI AĞIRLAŞTI
Yeni düzenleme ile maaş kesme (aylıktan kesme) cezası uygulanmaya devam edecek. Özellikle aday memurlar açısından bu cezanın sonucu ağırlaştı. Buna göre adaylık süresi içinde aylıktan kesme cezası alanların, disiplin amirinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla memuriyetle ilişiği kesilebilecek.
Asil memurlar için ise maaş kesme cezası yalnızca parasal yaptırım niteliğini koruyacak.
MEMURLUKTAN ATILAN 3 YIL KAMUYA GERİ DÖNEMEYECEK
Memuriyetle ilişiği kesilen bu kişiler, sağlık nedenleri hariç 3 yıl boyunca yeniden devlet memuru olamayacak. Yani sadece o kurumdan değil, tüm kamu kurumlarından 3 yıl süreyle men edilmiş olacak.
GEÇMİŞE DÖNÜK CEZALAR ZAMANAŞIMINA UĞRAYACAK
Öte yandan, 657 sayılı Kanun'un 57'nci maddesi yürürlükten kaldırılırken, disiplin cezalarında zamanaşımına ilişkin 127'nci maddede de önemli bir değişikliğe gidildi. Buna göre, disiplin cezası gerektiren fiilin işlendiği tarihten itibaren en geç 2 yıl içinde ceza verilmemesi halinde, disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrayacak. Bu düzenleme ile disiplin soruşturmalarının yıllarca sürüncemede kalmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Ayrıca, yargı kararıyla iptal edilen disiplin cezalarının, kanunda öngörülen süreler içinde kalmak kaydıyla yeniden tesis edilebilmesine imkân tanındı. Böylece hem idarenin işlem yapma yetkisi korunurken hem de hukuki belirlilik ilkesi güçlendirildi.
