İran-İsrail-ABD savaşı piyasaları sarstı. Enerjide fiyatlar zıpladı, borsalar değer kaybetti, emtia fiyatları yükseldi. Hürmüz Boğazı'nın kapatılması ve gemilerin hedef alınmasının ardından Brent ham petrol fiyatları kısa sürede yüzde 10-13 aralığında yükseldi.
Net enerji ithalatçısı ülke ekonomileri için maliyet baskıları arttı. Enerji maliyetlerindeki yükseliş, savaşın uzun sürmesi halinde hanehalkı enerji faturalarını ve üretim maliyetlerini yukarı çekecek. Küresel enflasyonu da yükseltecek. Saldırılarda Katar'daki LNG tesisinin hedef alınması da Avrupa'da gaz fiyatlarını yüzde 50 artırdı.
PETROL 80 DOLARA DAYANDI
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırıları sonrası küresel enerji tedariki açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiği durma noktasına geldi. Dünya petrol arzının üçte birinin geçtiği bu dar geçitte 700'den fazla tanker bekliyor. Bu da piyasalarda arz kesintisi endişelerini artırdı. Brent petrolün varil fiyatı 80 dolar seviyesine dayandıktan sonra gün içinde 77 dolarlar seviyesinde dengelendi. Bu rakam Haziran 2025'ten bu yana görülen en yüksek düzey. Özellikle Katar'ın dünyaya ihraç ettiği sıvılaştırılmış doğalgazın (LNG) neredeyse tamamı buradan geçiyor. Boğazın kapalı kalması, Avrupa ve Asya için ısınma ve elektrik krizini doğurabilir. Kuveyt, Katar ve Bahreyn gibi ülkeler için açık denize açılan başka bir güvenli rotanın da olmaması Hürmüz'ü alternatifsiz kılıyor.
DEV RAFİNERİYE SALDIRI
İran, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) içinde 3'üncü büyük petrol üreticisi konumunda bulunuyor. Küresel ham petrol arzının yaklaşık yüzde 4 ila 4.5'ini sağlayan ülkenin günlük petrol üretimi yaklaşık 3.3 milyon varil seviyesinde. Suudi Arabistan'da Körfez kıyısındaki devasa Ras Tanura rafinerisine düzenlenen saldırı da petrolde endişeleri artırdı. Günlük kapasitesi 550 bin varil olan, dünyanın en büyük petrol rafinerisinde çıkan yangın sonrası üretim durdu.
DEV RAFİNERİYE SALDIRI
İran, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) içinde 3'üncü büyük petrol üreticisi konumunda bulunuyor. Küresel ham petrol arzının yaklaşık yüzde 4 ila 4.5'ini sağlayan ülkenin günlük petrol üretimi yaklaşık 3.3 milyon varil seviyesinde. Suudi Arabistan'da Körfez kıyısındaki devasa Ras Tanura rafinerisine düzenlenen saldırı da petrolde endişeleri artırdı. Günlük kapasitesi 550 bin varil olan, dünyanın en büyük petrol rafinerisinde çıkan yangın sonrası üretim durdu.
En büyük LNG ihracatçılarından Katar'ın neredeyse tüm LNG ihracatı Boğaz üzerinden uluslararası müşterilerine ulaşıyor. Dünyanın en büyük doğalgaz rezerv havzalarından biri İran'ın Güney Pars Doğal Gaz Sahası, küresel gaz rezervlerinin yaklaşık üçte birini barındırıyor. Gaz ile endişeler artınca dün BOTAŞ da açıklama yaparak Türkiye'nin doğalgaz arz güvenliğinde risk bulunmadığını, doğalgaz arzının kesintisiz ve güvenli şekilde sürdürülebilmesi amacıyla gerekli tüm tedbirlerin alındığını duyurdu.
BORSALAR SERT DÜŞTÜ
Dün borsalar da günü sert düşüşlerle kapattı. Avrupa genelinde kullanılan Stoxx 600 yüzde 1.8 düştü. Almanya'da yüzde 2, Fransa'da 1.75, Londra'da 1 gerileme yaşandı. Asya'da endeksler yüzde 1-2 arasında düşüşle günü kapadı. ABD'de ise Dow Jones vadeli işlemleri yüzde 1.6 oranında, yani 800 puandan fazla düştü. S&P 500 vadeli işlemleri yüzde 1.7 oranında gerilerken, teknoloji ağırlıklı Nasdaq 100 vadeli işlemleri de yüzde 2 oranında düşüş gösterdi. İsrail borsası ise yüzde 3.3 artış yaşadı.
