Sosyal güvenlik ile ilgili mevzuatımız özellikle çalışma imkânı bulamayan ya da evde küçük işler yapıp para kazanan veya gündelik işlere giden kadınlar için de emeklilik imkânları sunuyor. Bunun için belli şartları yerine getirmek yeterli. İşte bu konudaki soruların cevapları...
Çalışma imkânı olmayan bir ev kadını emekli olabilir mi?
Evet. Daha önce çalışmış ya da hiç sigortası olmayan ev kadınları için emeklilik imkânı var. Bunun için e-Devlet üzerinden ya da 'İsteğe Bağlı Sigorta Giriş Bildirgesi' ile ikametin bulunduğu adresteki sosyal güvenlik birimlerine başvurulması gerekiyor. Her ay prim ödeyerek emeklilik için gerekli gün sayısını tamamlamak mümkün.
Bu sigortaya katılmak için hangi şartlar aranıyor?
18 yaşını dolduran herkes isteğe bağlı sigorta yaptırabiliyor. Bunun için Türkiye'de ikamet etmek ve herhangi bir sigorta kolundan sigortalı olmamak gerekiyor. Emekliler de isteğe bağlı sigorta yaptıramıyor.
Ödemeler neye göre belirleniyor?
Emeklilik için prim ödemeleri asgari ücrete göre belirleniyor. İsteyen daha yüksek ödeme de yapabiliyor. Bu yıl isteğe bağlı sigortada en düşük prim 10 bin 899 lira 90 kuruş olarak uygulanıyor.
İsteğe bağlı sigorta hangi kurum için geçerli?
İsteğe bağlı sigorta Ekim 2008 tarihinden sonra Bağ-Kur kapsamına alındı. Önceki dönemlerde ödenen primler, iştirakçinin isteğine göre SSK kapsamına da alınıyordu. Ancak bugün emeklilik şartları Bağ-Kur'a göre belirleniyor.
Emeklilik şartları nasıl oluşuyor?
Bağ-Kur kapsamında isteğe bağlı emeklilik için en az 5 bin 400 günlük prim ödemesi yapılması gerekiyor. Bağ-Kur'dan kısmi emeklilik için 15 yıllık prim gerekiyor. Bu primlerin bittiği tarihe göre 60-65 yaşları arasında emekli olunabiliyor.
Daha önce sigortası olanlar için durum farklı mı?
Daha önce çalışması olup eksik primlerini isteğe bağlı sigorta ile doldurmak isteyen kadınlar daha avantajlı oluyor. Örneğin 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olup 3000 günü olan bir kadın şimdi 600 gün isteğe bağlı prim ödeyerek 3600 gün ve 58 yaş ile emekli olabiliyor.
Memuriyetten ayrılanlar isteğe bağlı sigorta yaptırabilir mi?
Belli bir süre memur olarak çalışanlar koşulları taşımaları durumunda isteğe bağlı iştirakçi olarak primini ödeyerek Emekli Sandığı mensubu olarak emekli olabiliyor. Bunun için en az 10 yıl memurluk yapmaları, istifa etmiş olmaları gerekiyor.
EVDE ÜRETİM YAPANLAR DİKKAT
Evde yapılan üretim için sigorta gerekiyor mu?
Kendi adına ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlar ile evde üretim yaparak esnaf muaflığından yararlanan kadınlar isteğe bağlı sigorta kapsamında prim ödeyerek emekli olabiliyor. Burada prim tutarı bu yıl aylık 10 bin 899 lira 90 kuruş oldu.
DEVLET DESTEĞİ GELECEK
İsteğe bağlı sigorta yaptıran kadınlara devlet desteği var mı?
Daha önce yapılan açıklamalara göre önümüzdeki dönemlerde devreye girecek uygulama ile kadınların ödeyeceği primlerin 3'te 1'ini devlet karşılayacak. Bu durumda mevcut tutar üzerinden bakarsak 10 bin 899 lira 90 kuruş olan bu ödemenin 3 bin 633 lira 30 kuruşunu devlet yatıracak. Ev kadınları aylık 7 bin 266 lira 60 kuruş prim ödeyerek emekli olabilecek.
EVDE ÇALIŞAN EKSİK PRİMİ TAMAMLIYOR
Evlerden gündelikçi ya da bakıcı olarak çalışanlar emekli olabilir mi?
Evet bu kişilerin çalıştırıldıkları gün kadar primlerini işi veren ev sahipleri ödüyor. Kalan günleri ise kendileri tamamlayabiliyorlar.
10 günden az çalışan gündelikçilerde durum nasıl?
Ev hizmetlerinde ayda 10 günden az süreyle çalıştırılanlar için iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi olarak günlük 22,02 lira ödeniyor. İsteyen çalışanlar emeklilik primlerini kendisi yatırabiliyor. Bunun için aylık 11 bin 65 lira 5 kuruş ödenmesi gerekiyor. Ev hizmetinde çalışan kişinin uzun vade ve genel sağlık sigortası primi ödemesi için çalıştıran kişi tarafından 1 gün iş kazası primi bildirilmesi yeterli. Sigortalılar uzun vade ve genel sağlık sigortası primini takip eden ayın sonuna kadar ödeyebiliyor. Eksik günlerini 30 güne tamamlayanların primleri 4A (SSK) kapsamında sayılıyor.
Bakıcı, yardımcı gibi 10 günden fazla çalışanlar ne yapacak?
Ev işlerinde yardımcısı, bakıcısı olanlar; bu kişileri ayda 10 günden fazla çalıştırıyorsa emeklilik primini ödüyor. Ayda 10 gün işçi çalıştıranlar en az 4 bin 266 lira 38 kuruş, 30 gün işçi çalıştıranlar da 12 bin 799 lira 13 kuruş sigorta primi yatırıyor. Ancak, primlerini düzenli ödeyenlere 2 puanlık indirim uygulanıyor. Böylece 10 gün için 4 bin 46 lira 18 kuruş, 30 gün çalıştıran 12 bin 138 lira 53 kuruş prim ödemek mümkün. Aynı evde 10 günden fazla 30 günden az çalışanlar da eksik primlerini 30 güne tamamlayabiliyor.
