Doğum izinlerine yönelik yeni düzenleme milyonlarca çalışan annenin gündeminde... Yeni düzenleme yürürlüğe girerse anneler kaç ay izin kullanacak? Babalar için planlanan değişiklik ne olacak? Çalışan annelere rapor parası neye göre hesaplanacak? İşte tüm detaylarıyla doğum izni düzenlemesinde son durum…
Çalışma hayatında uzun süredir tartışılan doğum izni süresine ilişkin yeni düzenleme, milyonlarca çalışan kadın ve aileyi yakından ilgilendiriyor. Ak Parti tarafından Meclis'e sunulan ve mevcut sistemde 16 hafta olarak uygulanan doğum izninin 24 haftaya çıkarılmasını öngören kanun teklifi, hem kamu hem özel sektörü kapsayacak şekilde genişletilirken, babalık izninde de dikkat çeken bir artış planlanıyor. Teklifin detayları kamuoyunda büyük yankı uyandırırken, "Doğum izni 6 aya mı çıktı?", "Yasa yürürlüğe girdi mi?" ve "Kimleri kapsayacak?" soruları en çok araştırılan başlıklar arasında yer alıyor.
DOĞUM İZNİNDE SÜRE UZUYOR
Hazırlanan kanun teklifine göre kadın çalışanların doğum izni süresinde önemli bir artış öngörülüyor. Halihazırda doğum öncesi 8 hafta ve doğum sonrası 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta olarak uygulanan izin süresinin, yeni düzenlemeyle birlikte doğumdan önce 8 hafta, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere 24 haftaya çıkarılması planlanıyor. Böylece anneler, doğum öncesi ve sonrası süreçte toplamda yaklaşık 6 ay izin kullanma hakkına sahip olacak.
İZİNLERİNİ AKTARABİLECEKLER
Kadın çalışanlar, çalışmaya devam edebileceklerini belgeleyen sağlık raporunu sunmaları halinde, doğum öncesinde kullanmaları gereken izin sürelerini erteleyerek doğum sonrasına aktarabilecek. Bu sayede doğumdan sonraki dönemde daha uzun süre izin kullanma imkânı elde edecek olan anneler, hem iyileşme sürecine hem de bebekleriyle geçirecekleri zamana daha fazla odaklanabilecek.
KAPSAM GENİŞ TUTULUYOR
Düzenleme yalnızca belirli bir çalışan grubunu değil, oldukça geniş bir kesimi ilgilendiriyor. Teklif yasalaşırsa hem kamu kurumlarında görev yapan memurlar hem de özel sektör çalışanları bu haktan yararlanabilecek. Aynı zamanda farklı statülerde görev yapan kamu personelinin de kapsama dahil edilmesi planlanıyor. Bu yönüyle düzenleme, çalışma hayatında eşitlik sağlamayı hedefleyen adımlar arasında değerlendiriliyor.
BABALIK İZNİ İÇİN DE YENİ ADIM
Teklif sadece annelerle sınırlı kalmıyor. Mevcut durumda özel sektörde sınırlı günlerle uygulanan babalık izninin de artırılması gündemde. Buna göre babalık izninin 10 güne çıkarılması planlanıyor. Böylece doğum sonrası süreçte babaların da daha aktif rol almasının önü açılacak.
RAPOR PARASI NASIL HESAPLANIYOR?
Çalışan annelere doğum izni süresince yapılan ödemeler, "analık geçici iş göremezlik ödeneği" kapsamında gerçekleştiriliyor. Halk arasında rapor parası olarak bilinen bu ödeme, annenin son bir yıl içerisindeki kazanç ortalaması dikkate alınarak hesaplanıyor.
Hesaplama yapılırken belirlenen tutarın, ödeme tarihindeki asgari ücret baz alınarak belirlenen alt sınırın altında olmaması gerekiyor. Öte yandan son bir yıl içinde 180 günden daha az sigortalı çalışması bulunan anneler için ödenecek miktar, asgari ücretin iki katı üzerinden hesaplanan üst sınırı aşamıyor.
ÇALIŞAN ANNELER KAÇ PARA ALACAK?
Doğum izni süresinin 24 haftaya çıkarılması halinde, annelere ödenecek rapor parasında da artış yaşanacak. Mevcut durumda 120 gün üzerinden yapılan hesaplama, yeni düzenlemeyle birlikte 168 gün üzerinden yapılacak. Bu değişiklikle birlikte annelerin izin süresi boyunca alacağı en düşük toplam tutarın 123 bin 312 liraya ulaşması bekleniyor.
Ödenecek miktar, annenin brüt maaşına göre daha da yükseliyor. Brüt maaş ortalaması 40 bin lira olan bir çalışan için 112 gün karşılığında yaklaşık 149 bin 333 lira ödeme yapılması öngörülürken, brüt maaşı 50 bin lira olan bir annenin alacağı tutarın 186 bin 667 liraya kadar çıkabileceği ifade ediliyor.
MEMUR ANNELER İÇİN ÖDEMELER
Memur anneler için ise farklı bir uygulama söz konusu. Devlet memurlarının maaşları doğum izni süresi boyunca kesintisiz şekilde ödenmeye devam ediyor. Ek ders ve fazla mesai gibi ödemeler hariç tutulsa da temel maaşta herhangi bir kesinti yapılmıyor. Bu kapsamda yeni doğum yapan bir memurun, izin süresi boyunca toplamda yaklaşık 247 bin 560 lira gelir elde etmesi bekleniyor.
KOMİSYONDAN GEÇTİ
Kamuoyunda en çok merak edilen konu ise düzenlemenin yürürlüğe girip girmediği. Doğum izninin 24 haftaya çıkarılmasına ilişkin teklif Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde komisyona sunulmak üzere masaya yatırıldı. Teklif; TBMM Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu'nda kabul edildi.
YASA ÇIKTI MI?
Komisyon aşamasının tamamlanmasının ardından teklifin TBMM Genel Kurulu gündemine alınarak milletvekillerinin oylamasına sunulması öngörülüyor. Düzenleme, Cumhurbaşkanı'nın onayının ardından Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte resmen yürürlüğe girecek. Sürecin tamamlanmasıyla birlikte uygulamanın geçerlilik kazanması beklenirken, yetkililer tüm yasal adımların hızla sonuçlandırılarak düzenlemenin 2026 yılının ilk yarısı sona ermeden hayata geçirilmesini planlıyor.