Dul ve yetim maaşı alanlar için zam dönemi giderek yaklaşıyor. 3 Temmuz'da açıklanacak kritik veriyle, dul ve yetimler hisseleri oranında maaşlarına zam alacak.
5 AYLIK ZAM ORANI CEPTE
TÜİK taarfından açıklanan verilere göre 5 aylık enflasyon yüzde 16.60'a çıktı. Böylelikle SSK ve Bağkur emeklileri en az yüzde 16.60'lık zammı garantilemiş oldu. En düşük SSK Bağ-Kur emekli maaşı yüzde 16.60 oranındaki 5 aylık enflasyona şimdiden 23.322 TL'ye ulaştı.
Memur ve memur emeklileri ise yüzde 5.05'lik enflasyon farkı ile toplamda yüzde 12.41'lik zammı cebe koydu.
5 AYLIK KAMÜLATİF ZAM HESAPLAMASI
5 Aylık Enflasyon: %16,6
5 Aylık Enflasyon Farkı: %5,05
Toplu Sözleşme Zam Oranı: 7
Enflasyon Farkı Dahil Zam Oranı: %12,4
Katsayı: 1,1241
MASADAKİ ZAM ORANLARI
Merkez Bankası'nın yayımladığı son Piyasa Katılımcıları anketi ile Haziran ayı TÜFE beklentileri daha da netleşti. Ankete katılan 68 reel ve finansal sektör temsilcileri ile profesyonelin ortalama tahmini yüzde 1.36 oldu.
Haziran ayında piyasanın tahminine göre TÜFE 1,36 oranında gerçekleşirse, 6 aylık enflasyon toplamda yüzde 18,19'a ulaşacak. Böylelikle SSK ve Bağkur emeklileri yüzde 18,19'luk zammı garantileyecek.
6 aylık enflasyon farkı ise yüzde 6,48'e yükselecek. Memur ve memur emeklilerine bu durumda yüzde 7'lik toplu sözleşme zammıyla birlikte toplamda 13,93 zam yapılacak.
ZAM İÇİN YENİ İPUCU
Finansal Kurumlar Birliği (FKB) tarafından hazırlanan Ekonomik Görünüm Endeksi'de emekli maaşı zammına yapılacak zam için ipucu verdi. Ankete göre katılımcılar, haziran ayı enflasyonunun yüzde 2.25 seviyesinde gerçekleşeceğini öngördü.
Bu tahmin gerçekleşirse, bu yılın ilk 6 aylık döneminde enflasyon yüzde 19.23 olarak çıkabilecek. Yani SSK ve Bağ-Kur emeklilerine 19.23, memur ve memur emeklilerine ise yüzde 7,41'lik enflasyon farkı ile toplamda 14,93 zam yapılacak.
DUL VE YETİM MAAŞI NE KADAR OLACAK?
Dul ve yetim maaşlarının hesaplanmasında vefat eden sigortalının SSK, Bağ-Kur veya emekli sandığı mensubu olup olmamasına göre değişiklik gösteriyor. SSK, Bağ-Kur dul ve yetim maaşları "kök maaşı" üzerinden enflasyon oranında yapılan zam ile belirlenirken, memur dul ve yetim maaşı memur katsayısına göre belirleniyor.
Zam beklentilerine göre dul ve yetimlerin alacağı maaş tablosu şu şekilde:
| Hak sahipliği oranı | Mevcut aylık | %18,19 zamlı | %19,23 zamlı |
|---|---|---|---|
| %75 (eş) | 15.000 TL | 17.729 TL | 17.885 TL |
| %50 (eş veya çocuk) | 10.000 TL | 11.819 TL | 11.923 TL |
| %25 (çocuk) | 5.000 TL | 5.910 TL | 5.962 TL |
DUL VE YETİMLER İÇİN AYLIK BAĞLAMA REHBERİ
Takvim'den Çığıl Ön Yener'in haberine göre bir sigortalı vefat ettiğinde, geride kalan eşine ve çocuklarına ölüm aylığının bağlanabilmesi için kanunda aranan asgari prim gün sayısına ve sigortalılık süresine sahip olması gerekiyor.
İşte ölüm aylığı ile ilgili merak edilen soruların yanıtları...
Ölüm aylığı için hangi şartlar aranıyor?
Bağ-Kur (4/b) ve Emekli Sandığı (4/c) statüsünde en az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması şartı aranıyor. SSK (4/a) sigortalıları için ise, her türlü borçlanma süreleri hariç en az 5 yıl sigortalı bulunup, toplam 900 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması gerekiyor. Ancak iş kazası sonucu vefat edenlerin eş ve çocuklarına gelir bağlanırken prim gün şartı aranmıyor.
Eksik prim için borçlanma yapılabilir mi?
Emekli Sandığı ve Bağ-Kur sigortalılarının hak sahipleri, eksik prim günlerini tamamlamak için hizmet borçlanması yapabiliyor. Askerlik, doğum gibi borçlanma hakkı olanların hak sahipleri, eksik günleri borçlanma ile tamamlayabiliyor. SSK'lıların hak sahiplerinin ise eksik günleri borçlanma ile tamamlama imkanı yok.
İhya imkanı var mı?
Vefat eden Bağ-Kur'luların hak sahipleri, eksik prim günlerini tamamlamak için varsa dondurulmuş hizmet sürelerini ihya edebiliyor. Ancak kısmi ihya hakkı bulunmuyor. İhya yapmak isteyenlerin dondurulmuş hizmet sürelerinin tamamı için ödeme yapması gerekiyor.
Aylık oranı nasıl belirleniyor?
Ölen sigortalının eşine emekli aylığının yüzde 50'si oranında dul aylığı bağlanıyor. Aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan dul eşine ise bir işte çalışmaması veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olması halinde yüzde 75'i bağlanıyor. Çocukların her birine yüzde 25 oranında pay veriliyor. Kız çocukları herhangi bir işte çalışmadıkları veya kendi çalışmalarından dolayı emekli aylığı almadıkları takdirde, yaşları ne olursa olsun evli olmadıkları sürece yetim aylığı alıyor. Erkek çocuklara ise 18 yaşına kadar yetim aylığı ödeniyor. Bu yaş, lise ve dengi öğrenim görenlerde 20'ye, yükseköğrenim görenlerde ise 25'e kadar çıkıyor.
AYLIK YOKSA TOPLU ÖDEME VAR
Vefat eden sigortalıların yeterli primi ve sigorta süresi bulunmuyorsa, hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanamıyor.
Bu durumda prim iadesi imkanı devreye giriyor. Şartlar sağlanmadığı için ölüm aylığı alamayan hak sahipleri, başvuru yapıp prim tutarlarını toplu olarak iade alabiliyor.
Örneğin; SSK'lı bir kişi vefat ettiğinde 880 prim günü bulunuyorsa bu kişinin hak sahibine ölüm aylığı bağlanamıyor. Ancak söz konusu 880 gün için ödenen primler topluca alınabiliyor.
