Dünyanın en büyük ikinci şeker üreticisi olan Hindistan, iç piyasadaki arzı korumak amacıyla şeker ihracatını dört aydan uzun süreyle durdurdu. Kararın, küresel gıda piyasalarında arz güvenliği endişelerini yeniden gündeme taşıdığı belirtiliyor.
İHRACAT İÇİN FRENE BASILDI
Hindistan hükümeti, yerel talebi karşılamak ve iç piyasadaki arzı korumak amacıyla şeker ihracatını büyük ölçüde durdurma kararı aldı.
Kararın 30 Eylül'e kadar geçerli olacağı belirtilirken, yalnızca yüklemesi başlamış bazı gemilere sınırlı istisna uygulanacağı ifade edildi.
ÜRETİM TAHMİNLERİ AŞAĞI ÇEKİLDİ
Piyasalarda uzun süredir böyle bir adımın beklendiği belirtiliyordu. Çünkü Hindistan'da üretim tahminleri son dönemde aşağı yönlü revize edilmeye başlanmıştı.
Hindistan Şeker ve Biyoenerji Üreticileri Birliği, 30 Eylül'de sona erecek sezona ilişkin brüt şeker üretim beklentisini 32,4 milyon tondan 32 milyon tona düşürdü.
"EL NİNO" ENDİŞESİ BÜYÜYOR
Uzmanlara göre asıl risk, gelecek hasat dönemine ilişkin belirsizliklerden kaynaklanıyor.
Haziran ayında başlaması beklenen muson yağışlarının, gelişmekte olan El Nino (sıcaklıkların normalin üzerinde seyretmesi) nedeniyle normal seviyelerin altında kalabileceği öngörülüyor. Bu durumun, dünyanın en önemli şeker üreticilerinden biri olan Hindistan'da üretim riskini artırabileceği belirtiliyor.
GÜBRE MALİYETLERİ BASKI OLUŞTURUYOR
İran savaşı sonrası yükselen enerji ve lojistik maliyetleri de şeker piyasasını etkileyen önemli unsurlar arasında gösteriliyor.
Önemli bir gübre ithalatçısı olan Hindistan'da artan gübre fiyatlarının üretim maliyetlerini yükselttiği ve bunun doğrudan şeker piyasasına yansıdığı ifade ediliyor.
HÜKÜMET KISA SÜREDE YÖN DEĞİŞTİRDİ
Kararın dikkat çeken yönlerinden biri de Hindistan hükümetinin kısa süre içinde politika değiştirmesi oldu.
Hükümet nisan ayında ihracatı kısıtlama planı bulunmadığını açıklamıştı. Ancak çarşamba günü yayımlanan resmi bildirimle bu yaklaşım değişti ve ihracatın büyük bölümü yasaklandı.
Piyasalardaki ilk tepki sınırlı kaldı
Kararın ardından piyasalarda ilk etapta sert bir fiyat hareketi görülmedi.
Yatırımcıların önemli bölümünün bu ihtimali önceden fiyatladığı değerlendirilirken, New York'ta ham şeker vadeli işlemleri yüzde 2,8'e kadar geriledi. Londra'daki beyaz şeker fiyatlarında da benzer düşüş yaşandı.
UZMANLAR ARZ SIKILAŞMASINA DİKKAT ÇEKİYOR
Uzmanlara göre kısa vadeli fiyat hareketlerinden çok orta vadeli arz dengesi önem taşıyor.
Yetkililer, Hindistan'ın piyasadan çekilmesinin küresel şeker arzında sıkılaşma algısını güçlendireceğini ifade etti. Birçok ithalatçı ülkenin hâlâ dış tedarike bağımlı olduğu belirtiliyor.
KÜRESEL AÇIK BEKLENTİSİ YÜKSELDİ
Şeker piyasasında son dönemde arz fazlası algısının zayıflamaya başladığı kaydediliyor.
New York şeker fiyatları şubat ayında son beş yılın en düşük seviyelerine kadar gerilese de daha sonra yaklaşık yüzde 10 toparlandı. Bazı kurumlar ise 2026-2027 sezonunda küresel şeker açığı oluşabileceğini öngörüyor.
Citi, StoneX, Datagro ve Green Pool gibi kuruluşların da küresel şeker açığı tahminlerini yukarı yönlü revize ettiği ifade ediliyor. Beklentilerin 550 bin ton ile 3,17 milyon ton arasında değişen açık senaryolarına işaret ettiği belirtiliyor.
BİYOYAKIT TALEBİ DE ETKİLİ OLUYOR
Uzmanlara göre enerji fiyatlarındaki yükseliş, etanol üretimini daha cazip hale getiriyor.
Şeker kamışının biyoyakıt üretimine yönelmesinin ise gıda amaçlı şeker arzını azaltabilecek önemli risklerden biri olduğu değerlendiriliyor.
"YENİ DÖNEMİN İŞARETİ" YORUMU
Uzmanlar, Hindistan'ın aldığı kararın yalnızca bir ticaret düzenlemesi olmadığını belirtiyor.
El Nino riski, enerji fiyatları, gübre maliyetleri, biyoyakıt talebi ve jeopolitik gerilimlerin aynı anda tarım piyasalarını baskıladığı yeni dönemin etkilerinin daha belirgin hale geldiği ifade ediliyor.
Piyasalarda özellikle hava koşulları ve enerji tarafındaki belirsizliklerin sürmesi halinde, şeker fiyatlarında önümüzdeki dönemde daha sert hareketlerin görülebileceği değerlendiriliyor.
