Petrol fiyatları küresel gerilimlerden etkilenmeye devam ediyor. ABD'nin İran'a saldırması ve sivil kayıpların yaşanması gerilimi artırırken İran petrol ticareti için dünyanın en önemli noktalarından biri sayılan Hürmüz Boğazı'nı kapattı.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik benzeri görülmemiş saldırıları Ortadoğu gerilimini saniye saniye artırdı. Petrol fiyatlarının pazar gecesi işlemlerin yeniden açılmasıyla keskin bir sıçrama yapması bekleniyor. Yıl başından bu yana süren jeopolitik gelişmeler fiyatların desteklemeye devam etti. Cenevre'deki görüşmelerde ABD'li yetkililerin hayal kırıklığına uğraması ve beklentilerin gerçekleşmemesi sonrası brent petrol varil başına yaklaşık 73 dolara çıkarak 8 ayın en yüksek seviyesine yaklaştı. Boğazın kapatılması her iki yakada tankerlerin birikmesine neden olurken deniz trafiği aksadı.
OPEC'İN HAMLESİ MERAK EDİLİYOR
Öte yandan çatışmalar bölgesel enerji akışını tehdit etmeye devam ederken OPEC petrol üretimini artırmayı hedefliyor. Bazı kaynaklar artışların 548.000 bpd olabileceğini ifade ediyor.
İRAN GÜNDE 3,3 MİLYON VARİL ÜRETİYOR
İran günde yaklaşık 3,3 milyon varil petrol üretiyor ve bunun 2 milyon varilden fazlasını başta Çin olmak üzere ihraç ediyor. Gerilimlerin artması ve bölgenin bazı kesimlerinde münferit üretim durdurmalarının bildirilmesiyle birlikte, OPEC+'ın daha sert bir piyasa şokunu önlemek için fiyat yönetiminden arz istikrarına geçmeye hazır olduğu görülüyor. Ham petrolün 5'te birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, OPEC üyeleri Suudi Arabistan, İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Irak ham petrollerinin çoğuna ev sahipliği yapıyor. Boğazdan geçen petrol çoğunlukla Asya'ya ihraç ediliyor.
PETROL ÜRETİCİSİ ÜLKELER HÜRMÜZ'E BAĞLI
Dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğalgaz ihracatçıları arasında yer alan Katar LNG'sinin neredeyse tamamını boğazdan geçiriyor. Öte yandan dünyanın en büyük alıcılarından olan Çin ithal petrolünün yüzde 45'i ile Türkiye'nin ise yüzde 20'si Basra-Hürmüz alanından taşınıyor. Suudi Arabistan Hürmüz'den yaklaşık 5.5 milyon varil sevk ediyor. İran ise petrolünün yüzde 90'ını aynı boğaz üzerinden Çin'e yolluyor.
Boğazdan her ay yaklaşık 3 bin gemi geçiş yapıyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi'ne (EIA) göre, 2024'te günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol, küresel sıvı petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sine denk gelen yaklaşık 20 milyon varil ham petrol boğazdan geçti.
Boğazdan her ay yaklaşık 3 bin gemi geçiş yapıyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi'ne (EIA) göre, 2024'te günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol, küresel sıvı petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sine denk gelen yaklaşık 20 milyon varil ham petrol boğazdan geçti.
BRENT PETROLDE YÜZDE 50 ARTIŞ SENARYOSU
Öte yandan Anadolu Ajansı'nda yer alan habere göre, George Mason Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Enerji Uzmanı Umud Shokri de Hürmüz Boğazı'nın kapatılması durumunda piyasaların ilk aşamada güçlü volatilite ve sert fiyat artışlarıyla tepki vereceğine dikkati çekerek, "Arz korkuları erken dönemde baskın olacağı için Brent petrol fiyatı, başlangıçta yüzde 20-50 aralığında yükselebilir." görüşünü paylaştı. Shokri, stratejik rezervlerin kullanılmasının piyasa şokunu kısmen azaltabileceğini ancak panik alımları, spekülatif hareketler ve jeopolitik risk primini tamamen ortadan kaldıramayacağını vurgulayarak, "Alternatif arz kanalları devreye girerse zamanla fiyatlar dengelenebilir ancak kısa vadede hedge işlemleri ve belirsizlik dalgalanmayı artırabilir." değerlendirmesinde bulundu.
Boğazın kapanmasıyla petrol ve LNG arz kesintilerinin kısa vadede fiyatları 100-150 dolar bandına taşımasının ABD'de benzin fiyatlarını ve enflasyon beklentilerini artıracağını anlatan Shokri, "ABD'de benzin fiyatları, mevcut seviyelere göre galon başına yaklaşık 1-2 dolar veya daha fazla artabilir. Bu durum taşımacılık ve üretim maliyetlerini yükselterek ekonomi genelinde baskı oluşturur. Enflasyon beklentilerinin yükselmesi, ABD Merkez Bankasının daha sıkı para politikasını daha uzun süre sürdürme baskısıyla karşılaşmasına neden olabilir. Etkiler tüketici harcamalarına, gıda ve sanayi ürünleri fiyatlarına da yayılabilir." diye konuştu.
Shokri, Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasının savaşın askeri ve diplomatik gidişatını da etkileyeceğine dikkati çekerek, sözlerini şöyle tamamladı:
"Boğazın kapatılması, özellikle ABD ve müttefiklerinin geçişi yeniden açmak için harekete geçmesi halinde daha geniş çaplı askeri müdahale olasılığını artırabilir. Aynı zamanda yükselen petrol fiyatları, enflasyon ve büyük ekonomilerde resesyon riski gibi küresel ekonomik etkiler, diplomatik baskıyı artırarak gerilimin azaltılması yönünde baskı oluşturabilir. Böylece kısa vadede askeri tırmanış, sonrasında ise ekonomik maliyetler arttıkça ateşkes yönünde uluslararası baskı artabilir."
