İran'ın petrol ihracatı, Hürmüz Boğazı üzerinden geçişlerin ABD deniz ablukası nedeniyle neredeyse tamamen durmasıyla ciddi bir çıkmaza girdi. Bölgedeki İran'a ait büyük petrol tankerlerinin Çabahar Limanı açıklarında beklemeye geçtiği bildiriliyor. İşte konuya ilişkin tüm detaylar...
Orta Doğu'daki savaşın yedinci haftasında, ABD'nin İran'ın petrol akışını kesmeye yönelik abluka stratejisinin sahada etkisini artırdığı belirtiliyor. Uydu görüntüleri ve deniz istihbarat firması Windward'ın analizlerine göre, 6 ila 8 adet dev ham petrol tankeri (VLCC), Basra Körfezi'nin dışında rölantide bekleyerek sevkiyat için uygun koşulları izliyor.
Vortexa verilerine göre, dünya genelinde yaklaşık 155 milyon varil İran ham petrolü ya transit halde ya da yüzer depolama sistemlerinde alıcı bekliyor. Bu durum, lojistik darboğazın giderek derinleştiğine işaret ediyor.
Karadaki depolama alanlarının ve limanlardaki tankerlerin dolmaya yaklaşmasıyla birlikte, İran'ın üretimi kısmak veya bazı kuyuları geçici olarak devre dışı bırakmak zorunda kalabileceği değerlendiriliyor.
ABD donanmasının Hint Okyanusu'nda bazı tankerlere el koyması ve Çinli rafineri Hengli'ye uygulanan yaptırımlar, İran petrolüne yönelik talebi daha da sınırlamış durumda.
Bu süreçte İran'ın ihracat baskısını aşmak için "gölge filo" olarak bilinen eski tankerleri yeniden devreye aldığı belirtiliyor. Gemi takip verilerine göre, yıllardır faaliyette olmayan 30 yaşındaki "Nasha" isimli süper tanker yeniden sinyal vermeye başlarken, 2 milyon varil kapasiteli geminin İran'ın ana ihracat merkezi olan Hark Adası'na yöneldiği görülüyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki akışın durması, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin sistem dışı kalması anlamına geliyor. Bu gelişme, Goldman Sachs ve Morgan Stanley gibi kurumların petrol fiyat tahminlerini 100–110 dolar bandına yükseltmesinin de temel nedenleri arasında gösteriliyor. Arzın ne zaman ve hangi koşullarda geri döneceğine ilişkin belirsizlik ise piyasadaki en önemli risk unsuru olmaya devam ediyor.
PETROL FİYATLARI YÜKSELİŞTE!
ABD'nin Tahran'dan gelen yeni teklifi ele aldığı belirtilirken, kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda geçişlerin büyük ölçüde kapalı kalmaya devam ettiği ifade ediliyor.
Brent petrol, pazartesi günü yüzde 2,8 yükseldikten sonra varil başına yaklaşık 109 dolar seviyesinde işlem görürken, ABD ham petrolü (WTI) 97 doların üzerine çıktı. ABD Başkanı Donald Trump, teklifi değerlendirmek üzere bir toplantı düzenlerken, İran'ın nükleer silah geliştirmesini engellemek gibi temel "kırmızı çizgilerden" taviz verilmeyeceğini vurguladı.
Nisan ayı başından bu yana ateşkes genel olarak sürse de, İran ve ABD'nin uyguladığı Hürmüz Boğazı ablukası günlük geçişleri neredeyse durma noktasına getirdi. Bu durum; ham petrol, doğalgaz ve petrol ürünlerinin sevkiyatını sekteye uğratarak enerji fiyatlarının yükselmesine ve enflasyon endişelerinin artmasına neden oldu.
CIBC Private Wealth Group kıdemli enerji trader'ı Rebecca Babin, Mayıs ve Haziran aylarında petrol akışının kademeli olarak normale döneceğine dair beklentilerin fiyatları bir miktar dengelediğini belirtti. Ancak Babin, sürenin daraldığını ve her geçen gün arz-talep dengesinin daha da sıkılaştığını, bunun da daha sert fiyat artışları riskini artırdığını ifade etti.
İran devlet medyasına göre, Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi'nin arabulucu Pakistan'a ileteceği mesajda; ABD'nin deniz ablukasını kaldırması, boğaz geçişlerine yönelik yeni bir hukuki düzenlemeyi kabul etmesi ve İran'a karşı gelecekte askeri müdahale olmayacağına dair güvence vermesi halinde çatışmanın sona erebileceği belirtildi.
Wall Street Journal'ın ABD'li yetkililere dayandırdığı haberde ise Trump yönetiminin İran'ın teklifine temkinli yaklaştığı ancak müzakereleri sürdürmeye devam edeceği aktarıldı. Beyaz Saray'ın önümüzdeki günlerde karşı teklif sunmasının beklendiği ifade edilirken, ABD'nin uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin durdurulması gibi temel taleplerini koruduğu vurgulandı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da Fox News'e verdiği röportajda, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü sürdürme isteğinin Washington açısından kabul edilemez olduğunu dile getirdi.
ING PETROL TAHMİNİNİ YÜKSELTTİ: HÜRMÜZ BOĞAZI VE ARZ RİSKLERİ FİYAT BEKLENTİLERİNİ ARTIRDI
ING, petrol fiyatlarına ilişkin beklentilerini yukarı yönlü revize ederken, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin kademeli olarak yeniden başlamasını öngördüğünü açıkladı. Banka, mayıs ve haziran aylarında toparlanma beklese de, akışın yılın büyük bölümünde savaş öncesi seviyelerin altında kalacağını belirtti.
Kurum, normalleşme sürecinin beklenenden uzun sürmesinin, depolama kapasitesi sorunları nedeniyle durdurulan üretimin aşamalı şekilde yeniden devreye alınmasına olanak sağlayacağını ifade etti.
ING ayrıca, olası altyapı hasarlarının üretim ve sevkiyatın eski seviyelerine dönüşünü daha da geciktirebileceğine dikkat çekti. Bu değerlendirmeler doğrultusunda banka, baz senaryosunda ICE Brent petrol için 2026 yılı ikinci çeyrek ortalama fiyat beklentisini varil başına 96 dolardan 104 dolara çıkardı.
Öte yandan, stoklardaki hızlı düşüş ve petrol arzındaki sınırlı toparlanmanın etkisiyle Brent petrol için 2026 dördüncü çeyrek ortalama fiyat tahmini de 88 dolardan 92 dolara yükseltildi.
İRAN'DA PETROL DEPOLAMA KRİZİ: KAPASİTE DOLUYOR, ÜRETİM KESİNTİLERİ ARTABİLİR
Araştırma şirketi Kpler'e göre İran'ın ham petrol depolama kapasitesi hızla dolma noktasına geliyor ve bu durum üretimde yeni kesintileri gündeme getirebilir.
Kpler analistleri, ülkede mevcut boş depolama alanının yalnızca 12 ila 22 gün daha yeteceğini belirtiyor. Bu gelişme, İran'ın mayıs ortasına kadar günlük üretimini ilave 1,5 milyon varil azaltabileceği beklentisini güçlendiriyor.
Verilere göre İran halihazırda günlük yaklaşık 2,5 milyon varillik üretim kesintisine gitmiş durumda. Bölgede Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi diğer büyük üreticiler de çatışmaların ardından arzlarını kısmak zorunda kaldı.
İran'ın petrol ihracatında ise dikkat çekici bir düşüş yaşanıyor. ABD'nin limanlara yönelik deniz ablukası ve Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin ciddi şekilde azalması sonucu sevkiyatlar günlük 567 bin varile kadar geriledi. Bu rakam mart ayında yaklaşık 1,85 milyon varil seviyesindeydi.
Kpler, söz konusu ablukanın İran'ın petrol gelirleri üzerindeki etkisinin hemen görülmeyeceğini, sevkiyatların başta Çin olmak üzere alıcı ülkelere ulaşması ve ödeme süreçleri nedeniyle etkinin 3-4 ay gecikmeli hissedileceğini vurguladı.
Analistler ayrıca abluka sonrasında tankerlere yapılan yüklemelerin yaklaşık yüzde 70 oranında azaldığını ve şu ana kadar hiçbir tankerin ablukayı aşamadığını ifade etti. Bu gelişmeler, küresel petrol arzına yönelik risklerin önümüzdeki dönemde daha da artabileceğine işaret ediyor.
