ABD ve İsrail'in saldırılarına İran'ın karşılık vermesiyle başlayan savaş beşinci günüde. Can kayıplarını yıkıcı etkisi devam ederken küresel ekonomideki kayıplar petrol fiyatlarına bağlı enflasyon endişelerini körükledi. Hürmüz Boğazı'nın kapalı olması tanker trafiğinin aksaması ithalatçı ve ihracatçı ülkeler nezdinde sıkıntılı süreçleri beraberinde getirebilir. Savaşın devam etmesi halinde ekonomik şok dalgalarının yaşanabileceği ifade edilmeye başlandı. Petrolün ülkelerin birbirlerine koz olarak kullandığı bir emtia olması küresel güç dengesi açısından hayati bir öneme sahip.
PETROL VE NAVLUN FİYATLARI REKOR KIRDI
Küresel gerilimlerin tırmanmasına Hürmüz Boğazı'nın kapatılması eklenince petrol fiyatları son 1,5 yılın zirvesine çıkarak 84 doları gördü. ABD ve İsrail'in İran'ın bölgesel alt yapısını hedef alması olayları tırmandırdı. Dünya petrol ve LNG ihracatının yüzde 20'sinin geçiş güzergahı olan Hürmüz çatışmaların beşinci günüde de kapalı. Öte yandan OPEC+ grubu üyesi 8 ülke, nisanda petrol üretimini günlük 206 bin varil artırma kararı aldı.
ABD'nin İsrail ile beraber İran'a saldırması enerji fiyatları üzerinde baskıya neden olduğu gibi navlun ücretlerini de rekora taşıdı. 2 milyon varil petrol taşıma kapasitesine sahip olan bir petrol tankerinin günlük kiralama ücreti 423.736 dolara kadar yükseldi. Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapatılması nakliye firmalarının rotalarını değiştirmesine neden oldu.
Sevkiyat noktalarının değişmesi petrol tankerleri için navlun fiyatlarının artmasını beraberinde getirdi. Küresel petrol ve LNG akışının beşte birinin geçtiği İran ve Umman arasındaki dar geçitten petrol ve LNG tanker trafiği şu anda durdurulmuş durumda.
KANADA VE BREZİLYA ARASINDA ÜRETİM YARIŞI
Orta Doğu'da yaşanan gelişmeler gözleri dünyanın farklı noktalarına çevirdi. Kanada'nın Cold Lake bölgesinde üretimin artması beklenirken 2031 yılına kadar yaklaşık 400.000 varil/gün seviyesine ulaşabileceği tahminler arasında. 2023 yılında 4,9 milyon varil petrol üreten ülke, Suudi Arabistan, Venezuela ve İran'dan sonra dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip. Kanada'nın 163 milyar varil kanıtlanmış petrol rezervi bulunduğu iddia ediliyor. Aynı yılda ülkenin petrol ihracatının %97'si ABD'ye, %3'ü ise Avrupa, Asya ve Karayipler'e yapıldı.
OPEC ülkesi ve Güney Amerika'nın en büyük ekonomisi olan Brezilya, ham petrol üretimini 2028 yılına kadar 4,2 milyon varile çıkarmayı hedefliyor. Dünyanın en büyük petrol üreticilerinden biri olma yolunda ilerleyen Brezilya'da 2024 yılında kanıtlanmış 16,8 milyar varil rezerv olduğu tahmin ediliyor. Bu rezervlerin büyük kısmı verimli açık deniz tuz altı sahalarında bulunuyor.
Ülke, 2028 yılına kadar ham petrol üretimini yüzde 6 artırmayı hedefliyor. Hedeflerin gerçekleşmesi halinde Brezilya Kanada'yı geçerek dünyanın dördüncü büyük petrol üretici olabilir.
KAOSTAN UZAKTA PETROL REZERVİ
İran petrolüne uygulanan ambargo nedeniyle petrol üretiminin neredeyse tamamına yakınını Çin'e sattığı bir gerçek. Pekin ise İran'ın durumunu kendisi için önemli bir fırsata çevirerek devasa boyutlarda petrol rezervi oluşturdu. Pekin'in elinde ne kadar petrol olduğu ise tam olarak bilinmiyor.
Çin, petrol stoklama statejisine bağlı olarak özellikle ambargo uygulanan Venezuela, İran ve Rusya'dan uygun fiyatlara enerji satın aldı. Pekin'in bu yolla 2025 yılında günde 1 milyon varil ham petrol stokladığı iddia edildi. Stoklarını açıklamayan Pekin, petrolün 60 dolar bandında hareket ettiği dönemlerde normalde daha fazla alım yaparak bir anlamda kendini sağlama almış gibi görünüyor. Çin 2025 yılında ham petrol ithalatında rekor kırmıştı. Çin depoladığı petrolleri kendi limanlarına yakın yüzer alanlarda saklıyor.
PETROLDE 120 DOLAR SENARYOSU
Öte yandan dünyanın en önemli finans kurumlarından JPMorgan Chase Orta Doğu'da gerginliğin devam etmesi halinde petrol fiyatlarında 120 doların görülebileceğini ifade etti.
