1962 yılının Temmuz ayında, genç bir bilim insanı Fransız Alpleri'ndeki derin bir mağaraya girdi ve dış dünyayla olan tüm bağını kesti. Yanında ne bir saat ne güneş ışığı ne de başka bir insan vardı.
Michel Siffre adındaki bu araştırmacı, tam 63 gün boyunca zifiri karanlıkta yaşadı. Kendi üzerinde gerçekleştirdiği bu ekstrem deney, o dönemde kimsenin tahmin edemeyeceği bir bilimsel çığır açtı ve bugün modern tıptan uzay araştırmalarına kadar pek çok alanı şekillendirmeye devam ediyor.
ZAMAN ALGISININ YOK OLUŞU
Siffre, Scarasson Mağarası'nın 130 metre derinliğinde, dondurucu soğuk ve aşırı nem altında yaşarken sadece bir telefon hattı aracılığıyla yüzeydeki ekibe ne zaman yemek yediğini ve uyuduğunu bildiriyordu. Deney bittiğinde Siffre, içeride sadece 35 gün geçirdiğini sanıyordu; oysa gerçekte 63 gün geçmişti. Bu durum, insan beyninin dış uyaranlar (güneş ışığı gibi) olmadan zamanı ne kadar yanlış algıladığını kanıtlayan ilk çarpıcı örnekti.
Siffre'nin gözlemleri, insanın biyolojik saatinin çevre faktörlerinden bağımsız olarak işleyebildiğini ortaya koydu. NASA ile yürütülen sonraki çalışmalarda, Siffre'nin uyku-uyanıklık döngüsünün bazen 48 saate kadar uzadığı görüldü. Bu keşifler, beynin hipotalamus bölgesindeki suprachiasmatic nucleus yapısının vücudun ana "zamanlayıcısı" olarak çalıştığını doğrulayan sürecin önünü açtı.
UZAY YARIŞINDAN MODERN TIBA UZANAN MİRAS
Siffre'nin verileri sadece akademik bir merak konusu olarak kalmadı. Bugün bu bulgular, NASA ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA) gibi kurumların uzun süreli uzay görevlerini planlamasında temel taşı teşkil ediyor.
Mars'a yapılacak bir yolculukta astronotların maruz kalacağı izolasyon ve zaman algısı bozuklukları, Siffre'nin 60 yıl önceki verileri ışığında analiz ediliyor.
Ayrıca, askeri stratejiler ve denizaltı personellerinin çalışma saatleri de bu kronobiyoloji verilerine dayanarak düzenleniyor. "Kronoterapi" adı verilen modern tıp dalı, ilaçların günün hangi saatinde alınırsa daha etkili olacağını araştırırken yine Siffre'nin temellerini attığı bu içsel biyolojik saat mekanizmasını kullanıyor.
60 YIL SONRA BİLE GÜNCEL
2026 yılına geldiğimizde, Siffre'nin topladığı veriler hala eşsiz kabul ediliyor. Günümüz etik kuralları gereği bir insanı bu kadar uzun süre ve bu denli zor şartlarda izole etmek neredeyse imkansız.
Bu yüzden bilim dünyası, vardiye çalışanlarından astronotlara kadar geniş bir yelpazede "biyolojik ritim bozukluğuyla" mücadele etmek için hala bu eski mağara deneyine başvuruyor.
2024 yılında 85 yaşında aramızdan ayrılan Michel Siffre'nin mirası, insan vücudunun kendi içsel zamanına göre nasıl "kurulu" olduğunu anlamamızı sağlayan en önemli rehberlerden biri olmaya devam ediyor.
