Pentagon'un gizli bir operasyonla milyonlarca dolara satın aldığı, sırt çantasına sığacak kadar küçük ancak beyni hedef alabilecek güçte olduğu öne sürülen cihaz, yıllardır inkar edilen "Havana Sendromu" tartışmasını yeniden alevlendirdi. ABD'de istihbarat kurumları ikiye bölünürken, mağdurlar "gerçek nihayet ortaya çıkıyor" diyor.
ABD Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon), diplomatlar, istihbarat görevlileri ve askerleri etkileyen gizemli rahatsızlıklar zinciri olarak bilinen "Havana Sendromu" ile bağlantılı olabileceği düşünülen bir cihazı yaklaşık bir yıldır test ettiği ortaya çıktı.
PENTAGON GİZLİ SİLAHI SATIN ALDI
CNN'e konuşan ve konu hakkında bilgilendirilen dört kaynağa göre, cihaz eski ABD Başkanı Joe Biden yönetiminin son günlerinde, ABD İç Güvenlik Bakanlığı'na bağlı İç Güvenlik Soruşturmaları birimi tarafından gizli bir operasyonla satın alındı. Satın alma işlemi Pentagon tarafından sağlanan fonlarla gerçekleştirildi.
Kaynaklar, cihaz için "sekiz haneli" (on milyonlarca dolar) bir ödeme yapıldığını ancak net rakamın açıklanmadığını belirtiyor.
"SIRT ÇANTASINA SIĞAN RADYO DALGALARI YAYAN CİHAZ"
Yetkililerin elde ettiği cihazın radyo dalgaları yaydığı ifade ediliyor. Uzun süredir bazı akademisyenler ve güvenlik yetkilileri, "Havana Sendromu" vakalarının bu tür yönlendirilmiş elektromanyetik enerji ile bağlantılı olabileceğini savunuyor.
RUS YAPIMI PARÇALAR BARINDIRIYOR
Kaynaklara göre cihaz tamamen Rus yapımı olmasa da Rus menşeli parçalar içeriyor. En dikkat çekici unsur ise, ciddi hasara yol açabilecek bu teknolojinin bir sırt çantasına sığabilecek kadar taşınabilir olması.
Ancak cihazın gerçekten Havana Sendromu'na yol açıp açmadığı konusunda hükümet içinde derin görüş ayrılıkları ve şüpheler sürüyor.
2016'DA HAVANA'DA BAŞLADI DÜNYA GENELİNE YAYILDI
Havana Sendromu ilk olarak 2016'nın sonlarında, Küba'nın başkenti Havana'da görev yapan ABD'li diplomatların baş dönmesi, şiddetli baş ağrısı ve denge kaybı gibi beyin travmasına benzer semptomlar bildirmesiyle gündeme geldi.
İzleyen yıllarda benzer vakalar Rusya, Avrupa, Asya ve Orta Doğu dahil olmak üzere dünyanın farklı noktalarında rapor edildi.
ABD İSTİHBARATI İKİYE BÖLÜNMÜŞ DURUMDA
Son 10 yılda ABD istihbarat topluluğu ve Savunma Bakanlığı, bu vakaların yabancı bir ülkenin yönlendirilmiş enerji saldırısı olup olmadığını araştırdı.
2022'de bir istihbarat paneli, bazı vakaların "harici bir kaynaktan yayılan elektromanyetik enerjiyle makul biçimde açıklanabileceğini" açıkladı.
2023'te ise ABD istihbaratı, vakaların bir yabancı devlet tarafından yürütülen organize bir saldırı kampanyasıyla bağlantılı olduğuna dair yeterli kanıt bulunmadığını duyurdu.
Ocak 2025'te yapılan son değerlendirmede de yabancı aktör ihtimali "çok düşük" olarak tanımlandı; ancak tamamen dışlanmadığı vurgulandı.
Bu yaklaşım, sendromdan etkilendiğini söyleyen çok sayıda eski diplomat ve istihbarat görevlisinin tepkisini çekti. Mağdurlar, özellikle Rusya'nın hedefli saldırılar düzenlediğine dair güçlü kanıtların görmezden gelindiğini savunuyor.
KONGRE BİLGİLENDİRİLDİ ENDİŞELER ARTTI
Savunma yetkilileri, cihazla ilgili bulguları geçtiğimiz yıl ABD Temsilciler Meclisi ve Senato İstihbarat Komitelerine kapalı oturumlarda sundu.
Bazı yetkililer, eğer bu teknoloji gerçekten etkiliyse başka ülkelere de yayılmış olabileceği uyarısında bulunuyor. Bu durum, ABD'li yetkililer için kalıcı sağlık sorunlarına yol açabilecek yeni bir güvenlik tehdidi anlamına geliyor.
Cihazın nereden ve kimden satın alındığı bilinmiyor. Ancak İç Güvenlik Soruşturmaları biriminin, ABD ordusuyla birlikte yasa dışı teknoloji transferleri ve kaçakçılık konularında dünya genelinde operasyonlar yürüttüğü biliniyor.
Eski bir İç Güvenlik yetkilisine göre, ABD ordusunun Irak ya da Afganistan gibi bölgelerde ABD menşeli şüpheli teknolojilere rastlaması halinde devreye genellikle İç Güvenlik Soruşturmaları birimi giriyor.
MAĞDURLAR: "BU BİR İTİRAF OLUR"
Cihazın ortaya çıkması, yıllardır seslerini duyurmaya çalışan mağdurlar tarafından gecikmiş bir doğrulama olarak görülüyor.
2017'de Moskova'da saldırıya uğradığını söyleyen ve CIA'de görev yapmış olan Marc Polymeropoulos, CNN'e yaptığı açıklamada şunları söyledi: "Eğer ABD hükümeti gerçekten bu tür cihazlar bulduysa, CIA bize yıllardır nasıl davranıldığı için büyük ve kamuoyuna açık bir özür borçlu."
