Bazıları için sakız çiğneme sesi sadece basit bir gürültüdür; ancak bazıları için bu ses, kontrol edilemez bir öfke patlamasına veya derin bir panik duygusuna neden olabilir. Eğer siz de nefes alma, höpürdetme veya çiğneme seslerinden nefret ediyorsanız, bu durum sadece "huysuzluk" veya "hassaslık" olmayabilir. Bilim dünyasından gelen son haberler, bu durumun arkasında çok daha derin, karanlık ve genetik bir neden yattığını gösteriyor. İşte milyonlarca insanı yakından ilgilendiren o çarpıcı araştırmanın detayları...
Genellikle "mizofoni" olarak adlandırılan sese karşı aşırı duyarlılık durumu, uzun yıllardır bir kişilik özelliği sanılıyordu. Ancak Frontiers in Neuroscience dergisinde yayımlanan ve Amsterdam Üniversitesi'nden psikiyatrist Dirk Smit ile meslektaşları tarafından yürütülen geniş kapsamlı bir çalışma, ezberleri bozdu.
Araştırmacılar; Psychiatric Genomics Consortium, UK Biobank ve 23andMe gibi devasa veri tabanlarından elde edilen genetik verileri analiz etti. Sonuçlar oldukça sarsıcı: Kendisini mizofonik olarak tanımlayan bireylerin, sadece "titiz" değil, aynı zamanda anksiyete, depresyon ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) ile ilişkili genleri taşıma olasılığının çok daha yüksek olduğu saptandı.
TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞU (TSSB) İLE ORTAK BAĞ
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri de mizofoni ile TSSB arasındaki genetik örtüşme oldu. Dr. Smit'e göre, TSSB'ye duyarlılık sağlayan genler aynı zamanda mizofoni riskini de artırıyor. Bu durum, her iki durumun da beynin benzer bir nörobiyolojik sistemini paylaştığını gösteriyor. Uzmanlar, bu benzerliğin gelecekte TSSB için kullanılan tedavi tekniklerinin mizofoni hastalarında da uygulanabileceğine dair umut verici bir ipucu olduğunu belirtiyor.
Ayrıca, mizofoninin tinnitus (kulak çınlaması) ile de güçlü bağları olduğu keşfedildi. Sürekli kulak çınlaması yaşayan bireylerin, tıpkı mizofonikler gibi depresyon ve anksiyete belirtileri gösterme eğiliminin daha fazla olduğu görüldü.
TOPLUMUN %18'İ BU DURUMU YAŞIYOR AMA İSMİNİ BİLMİYOR
Mizofoni sadece nadir bir durum değil; aslında sanıldığından çok daha yaygın. 2023 yılında Birleşik Krallık'ta yapılan bir ankete göre, toplumun yaklaşık %18,4'ü mizofoni belirtileri gösteriyor. Ancak şaşırtıcı olan şu ki, bu kişilerin büyük bir çoğunluğu yaşadıkları bu durumun tıbbi bir ismi olduğundan habersiz.
Oxford Üniversitesi'nden klinik psikolog Jane Gregory, mizofoninin sadece belirli seslerden rahatsız olmak olmadığını vurguluyor. Mizofonikler, genel popülasyonun aksine, bu sesleri duyduklarında kendilerini "kapana kısılmış" veya "çaresiz" hissediyor; öfke ve panik duygularını aynı anda yaşıyorlar.
ŞAŞIRTICI SONUÇ: OTİZM VE MİZOFONİ ARASINDAKİ FARK
Araştırmanın beklenmedik bir sonucu ise Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan bireylerin mizofoni yaşama olasılığının daha düşük çıkması oldu.
Genellikle duyusal hassasiyetleri yüksek olan otizmli bireylerde bu durumun daha az görülmesi, mizofoninin genetik olarak bağımsız bir mekanizmaya sahip olduğunu kanıtlıyor.
Uzmanlar, bu genetik haritalamanın mizofoniyi anlamak için sadece bir başlangıç olduğunu hatırlatıyor. Eğer siz de sofradaki bir çiğneme sesiyle dünyanızın başınıza yıkıldığını hissediyorsanız, suçlusu karakteriniz değil, genleriniz olabilir!
Kaynak: Frontiers in Neuroscience (Ekim 2024 ve Nisan 2026 güncellemeleriyle), Amsterdam Üniversitesi Araştırma Raporu.
