Yaklaşık 50 yıldır sessizliğini koruyan dünyanın en tehlikeli yanardağlarından biri yeniden uyanma belirtileri göstermeye başladı.
Meksika'daki El Chichón Yanardağı'nın son büyük patlaması 1982 yılında gerçekleşmiş ve felaket boyutunda yıkıma yol açmıştı. Yüksek kükürt içeren patlamalar zirvedeki lav kubbesini parçalarken lav akıntıları ve piroklastik akımlar yaklaşık 8 kilometrelik alanı etkisi altına almıştı.
Bir haftadan kısa sürede meydana gelen üç patlamada binlerce kişi hayatını kaybetmiş, köyler yok olmuş ve çok sayıda insan bölgeden kaçmak zorunda kalmıştı.
Ancak araştırmacılara göre yanardağın geçmişteki etkisi bundan çok daha büyük olabilir.
2017 tarihli bir çalışma, El Chichón'un 6. yüzyıldaki patlamalarından birinin Maya uygarlığının çöküşüne katkıda bulunmuş olabileceğini ve bölgede uzun süreli bir "karanlık çağ" başlatmış olabileceğini öne sürüyor.
YER ALTINDA HAREKETLİLİK BAŞLADI
2026 yılına gelindiğinde volkanologlar yanardağın altında ve kraterinde dikkat çekici değişimler tespit etti. National Autonomous University of Mexico'daki bilim insanları 2025'in ikinci yarısında yaptıkları gözlemlerde krater içinde sürekli hareketlilik, yükselen sıcaklıklar, gaz çıkışları ve kükürt oluşumları kaydetti. Krater gölünde sıvı kükürt varlığını gösteren boş kükürt küreleri bulunurken göl tabanı sıcaklığının da arttığı görüldü.
2021-2025 yılları arasında bölgede çalışan Dr. Mariana Patricia Jácome Paz, yer kabuğunun hemen altında yanardağın yeniden aktifleştiğini gösteren süreçlerin başladığını belirtti. Paz'a göre mevcut hareketlilik büyük ölçüde aşırı ısınmış yeraltı suyunun sıcak kayalarla etkileşmesinden kaynaklanıyor.
Uzman, gözlenen davranışın hidrotermal süreçlerle veya küçük buhar patlamalarıyla uyumlu olduğunu ifade etti. Ancak yeni magma ile suyun temas etmesi durumunda basınç artarak çok daha büyük patlamalara yol açabilir.
TEHLİKELİ GAZLAR ARTIYOR
Krater çevresinde hidrojen sülfür ve karbondioksit seviyelerinde artış tespit edildi. Bu gazlar özellikle çukur alanlarda biriktiğinde yaşam için ciddi risk oluşturabiliyor. Buna rağmen bilim insanları bu tür salımların aktif hidrotermal sistemlerde sık görüldüğünü ve yakın zamanda büyük bir patlamanın kesin işareti olmadığını vurguluyor.
Araştırma ekipleri dronlar, uydu sensörleri ve saha ölçümleriyle yanardağı sürekli izliyor. Amaç, 1982'deki felaketin tekrarlanmasını önlemek ve olası bir patlamayı erken tespit etmek.
Uzmanlara göre şu an için halkın panik yapmasını gerektirecek bir durum yok. Ancak yıllarca sessiz kalan yanardağların tamamen pasif olmadığı hatırlatılıyor; El Chichón'daki hareketlilik her an değişebilir.
