İtalya'nın gözbebeği, kanallar şehri Venedik, yükselen deniz seviyeleri karşısında varoluşsal bir sınav veriyor. Bilim insanları tarafından hazırlanan yeni bir rapor, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan bu eşsiz şehrin, önümüzdeki üç yüzyıl içinde tamamen sular altında kalabileceği uyarısında bulunuyor.
Scientific Reports dergisinde yayımlanan kapsamlı bir araştırma, Venedik'i bekleyen hazin sonu engellemek için masadaki dört ana seçeneği ve bu seçeneklerin ağır bedellerini gün yüzüne çıkardı.
Salento Üniversitesi'nden okyanus bilimci Piero Lionello liderliğindeki Avrupa ve Birleşik Krallık merkezli uzman ekip, farklı emisyon senaryolarını temel alarak geleceği projekte etti. Sonuçlar net: Mevcut koruma yöntemleri, yüzyılın sonuna gelindiğinde yetersiz kalacak. İşte Venedik'i kurtarmak için önerilen o dört yol:
1. MEVCUT STRATEJİ: AÇIK LAGÜN VE MOBİL BARİYERLER
Venedik şu anda, 2022 yılında devreye giren ve yaklaşık 6 milyar avroya mal olan mobil bariyer sistemiyle korunuyor. Ancak araştırma, bu sistemin deniz seviyesindeki 1,25 metrelik bir artışta işlevsiz hale geleceğini gösteriyor. Düşük emisyon senaryolarında bile bu eşiğin 2300 yılına kadar aşılması bekleniyor. Bariyerlerin çok sık kapatılması ise su kalitesini bozarak lagünü devasa bir atık havuzuna çevirebilir; bu da milyarlarca avroluk ek arıtma ve pompalama maliyeti demek.
2. HALKA SETLER: ADALARI KUŞATMAK
Bu senaryoda, Venedik'in ana adası ve çevresindeki komşuları, yaklaşık 3 metre yüksekliğinde dairesel setlerle koruma altına alınıyor. Deniz seviyesindeki 6 metrelik yükselmeye kadar koruma sağlayan bu yöntem, 0,5 ile 4,5 milyar avro arasındaki maliyetiyle en "ekonomik" çözümlerden biri. Ancak uzmanlar, bu devasa duvarların şehrin lagünle olan bağını koparacağını ve o meşhur "Venedik ruhunu" zedeleyerek turizmi olumsuz etkileyeceğini savunuyor.
3. LAGÜNÜ TAMAMEN KAPATMAK
Belki de en radikal mühendislik çözümü, Venedik Lagünü'nü Adriyatik Denizi'nden tamamen koparacak 5 metre yüksekliğinde kalıcı barajlar inşa etmek. Bu yöntem, deniz seviyesi 10 metre yükselse bile şehri kuru tutabilir. Ancak bedeli ağır: Venedik'in yaşayan bir liman şehri olma özelliği sona erecek ve lagün ekosistemi tamamen yok olacak. Tahmini maliyet ise en az 30 milyar avro.
4. GERİ ÇEKİLME: VENEDİK'E VEDA
En acı verici ve pahalı seçenek ise şehri terk etmek. Bu senaryo, sakinlerin tahliye edilmesini ve taşınabilir tarihi anıtların başka bir yere nakledilmesini öngörüyor. Ancak bu devasa operasyonun faturası dudak uçuklatıyor: Yaklaşık 100 milyar avro. Bu rakam, hem anıtların taşınma maliyetini hem de evlerini kaybeden Venediklilere ödenecek tazminatları kapsıyor.
ZAMAN DARALIYOR
Araştırma ekibi, bu tür devasa mühendislik projelerinin hayata geçirilmesinin 50 yılı bulabileceği konusunda uyarıyor.
Lionello ve ekibi, küresel emisyonları azaltma çabalarının yetersizliği karşısında Venedik'in radikal bir dönüşüme ihtiyacı olduğunu vurguluyor.
Eğer bugün planlama yapılmazsa, tarih kokan bu kanallar bir gün sadece anılarda yaşayacak. Adriyatik'in yükselen suları sadece taşları değil, bir medeniyet mirasını da yutmak üzere.
