Siz ağzınızı bile açmadan, sadece bir arkadaşınızla kahve içtiğiniz için telefonunuzda beliren o ayakkabı reklamı aslında bir tesadüf değil. Çoğumuz telefonumuzun bizi dinlediğini düşünsek de, arka planda çalışan algoritmalar çok daha zekice bir yöntemle sosyal bağlarımızı ve ortak konum verilerimizi analiz ediyor. İşte dijital dünyanın sesinize ihtiyaç duymadan zihninizi nasıl okuduğunu kanıtlayan o gizli işaretler..
"Daha yeni konuşmuştuk, karşıma reklamı çıktı!" cümlesini kurmayan kaldı mı? Çoğumuz bunu bir tesadüf sanıyoruz ama gerçek çok daha ürpertici olabilir. Cebinizde taşıdığınız o akıllı cihazlar, siz farkında bile olmadan hayatınızın en mahrem anlarını birilerine servis ediyor olabilir. İşte bunu anlamanın 11 işareti…
"YANDAN BAKMA" ETKİSİ (KONUM BENZERLİĞİ)
Arkadaşınızla vakit geçirirken onun ilgilendiği bir ürünün sizin karşınıza çıkması, cihazınızın sizi dinlemesinden değil; algoritmaların sosyal çevre eşleşmesi yapmasından kaynaklanır.
Sistem, iki cihazın uzun süre aynı konumda ve aynı ağda olduğunu saptadığında, aranızda bir ilgi alanı bağı kurarak arkadaşınızın dijital tercihlerini sizin profilinize de yansıtır.
Kısacası reklam verenler, sesinizi duymaya ihtiyaç duymadan, sadece kiminle sosyal etkileşim içinde olduğunuzu analiz ederek bir sonraki ihtiyacınızı yüksek isabetle tahmin eder.
DÜŞÜNCE OKUYAN PİKSEL (CROSS-DEVICE TRACKING)
Bilgisayarda bir buzdolabı baktınız ama telefonunuzda karşınıza çıktı. Tarayıcılarınızdaki çerezler (cookies) cihazlarınızı birbirine bağlar; reklamlar sizi odadan odaya takip eder.
HIZLA KAYDIRMAYI BIRAKTIĞINIZ AN
Bir sosyal medya gönderisinin veya reklamının üzerinde sadece 2 saniye daha fazla duraklamanız, ilginiz olduğu şeklinde kaydedilir. Hiç tıklamasanız bile bir sonraki reklam o konuyla ilgilidir.
TAHMİN EDİCİ ANALİZ (ZAMANLAMA)
Her ayın 15'inde kedi maması reklamı mı görüyorsunuz? Algoritma, önceki alışveriş sıklığınızdan mamanın ne zaman biteceğini hesaplayabilir.
E-POSTA VE TAKVİM ENTEGRASYONU
Uçak bileti onayınız mailinize düştüğü an, sosyal medyanız gideceğiniz şehirdeki otel ve araç kiralama reklamlarıyla dolar.
GÖRÜNMEZ FOTOĞRAF ANALİZİ
Telefonunuzun galerisindeki fotoğraflar veya paylaştığınız görseller yapay zeka tarafından taranır. Köpeğinizle bir fotoğraf paylaştıysanız, sistem artık bir "evcil hayvan sahibi" olduğunuzu bilir.
BENZER HEDEF KİTLE (LOOKALIKE AUDIENCE)
Sizinle benzer demografik özelliklere, yaşa ve ilgi alanlarına sahip binlerce kişi bir ürünü aldıysa, sistem "Sıra sende" diyerek o reklamı size gösterir.
Wİ-Fİ AĞI ÜZERİNDEN PROFİLLEME
Evinizdeki veya ofisinizdeki ortak Wi-Fi ağına bağlanan diğer kişilerin aramaları, aynı ağdaki size de reklam olarak yansıyabilir. "Eşim bakmıştı, bana reklamı çıktı" demenizin sebebi budur.
ARAMA GEÇMİŞİNİN GÖLGESİ
Arama motoruna yazdığınız bir kelime, sadece o anı değil, aylar sonrasını bile etkileyebilir. Algoritmalar uzun vadeli ilgi alanlarınızı bir "etiket bulutu" olarak saklar.
MİKRO-ETKİLEŞİMLER
Bir ankete verdiğiniz cevap, bir "beğeni" veya bir YouTube videosunun sadece ilk 10 saniyesini izlemek... Hepsi birleşerek karşınıza çıkacak reklamın %99 doğrulukla seçilmesini sağlar.
"SADECE KONUŞTUM, KARŞIMA ÇIKTI" DİYORSANIZ
Bir arkadaşınızla sadece sözlü olarak bahsettiğiniz, daha önce hiç arama motoruna yazmadığınız niş bir ürünün, örneğin mor bir kamp sandalyesi, dakikalar sonra sosyal medya akışınızda reklam olarak belirmesi en büyük kanıttır.
Bu durum, mikrofona erişimi olan uygulamaların anahtar kelimeleri anlık olarak işlediğini gösterir.
