Evrenin en soğuk noktası, teorik olarak mümkün olan en düşük sıcaklığa neredeyse ulaşıyor. Bilim insanlarına göre bu nokta, mutlak sıfırdan yalnızca 1 derece daha sıcak.
Bilindiği üzere mutlak sıfır, yani -273,15°C, bir sistemdeki enerjinin ve hareketin tamamen durduğu teorik sınır olarak kabul ediliyor. Ancak fizik kurallarına göre bu sıcaklığa ulaşmak mümkün değil. Buna rağmen evrende bu değere oldukça yaklaşan bir yer bulunuyor.
EVRENİN EN SOĞUK YERİ NERESİ?
Uzayda sıcaklık kaynakları oldukça sınırlı. Yıldızlar, gezegenler, gaz bulutları ve hatta kozmik toz bile az da olsa ısı yayar. Bu nedenle en soğuk noktayı bulmak için, tüm bu ısı kaynaklarından mümkün olduğunca uzak bir bölgeye bakmak gerekiyor.
REKOR BİR BULUTSUYA AİT
Bu unvan, Dünya'dan yaklaşık 5.000 ışık yılı uzaklıkta, Centaurus (Erboğa) takımyıldızında bulunan Boomerang Bulutsusuna ait.
Avrupa Uzay Ajansı'na göre bu bulutsunun sıcaklığı yaklaşık -272°C. Yani mutlak sıfırdan yalnızca 1 derece daha sıcak.
BOOMERANG BULUTSUSU NEDİR?
Boomerang Bulutsusu, bir yıldızın yaşamının son evrelerinde oluşan bir gezegenimsi bulutsudur. Bu tür yapılar, yıldızların yakıtlarını tüketip dış katmanlarını uzaya savurmasıyla meydana gelir.
Bir yıldızın çekirdeğinde hidrojen tükenmeye başladığında, çekirdek çöker ve yıldız genişlemeye başlar. Bu süreçte yıldızın dış katmanları uzaya saçılır ve geride gazdan oluşan bir kabuk kalır.
Ancak Boomerang Bulutsusu bu süreçte diğerlerinden ayrılır. Şekli tam anlamıyla küresel değildir ve ilk keşfedildiğinde bumerang benzeri bir yapı olarak tanımlanmıştır. Daha sonra Hubble Uzay Teleskobu görüntüleri, yapının aslında daha çok "papyon" şeklinde olduğunu ortaya koymuştur.
NEDEN BU KADAR SOĞUK?
Bu bulutsunun aşırı düşük sıcaklığı, maddesini olağanüstü hızlarda uzaya püskürtmesinden kaynaklanıyor. Araştırmalara göre Boomerang Bulutsusu, diğer benzer yapılarla kıyaslandığında 10 ila 100 kat daha hızlı şekilde kütle kaybediyor. Bu hızlı genişleme sırasında gazlar aniden soğuyor ve ortamın sıcaklığı ciddi şekilde düşüyor.
Bilim insanları, bu durumun tek bir yıldızla açıklanamayacağını düşünüyor. En güçlü teoriye göre bu bulutsu, birbirine etkileşim halinde olan iki yıldızlı bir sistemin sonucu olarak oluştu.
BU REKOR KALICI MI?
Boomerang Bulutsusu yaklaşık 3.500 yıldır bu şekilde madde püskürtüyor. Ancak bu süreç sonsuza kadar devam etmeyecek. Gözlemler, bulutsunun yavaş yavaş ısınmaya başladığını gösteriyor. Bu nedenle bu aşırı soğuk durumun yalnızca birkaç bin yıl daha süreceği düşünülüyor.
Bu da önemli bir gerçeğe işaret ediyor: Evrenin en soğuk noktası sabit değil. Boomerang Bulutsusu bu unvanı kaybettiğinde, başka bir yerde benzer bir oluşum ortaya çıkabilir. Bilim insanlarına göre bu tür "kozmik dondurucular" evrende düşündüğümüzden daha yaygın olabilir, ancak bu kadar düşük sıcaklıkları yalnızca kısa bir süre koruyabiliyorlar.
Peki dünyanın en soğuk şehri neresi?
Soğuğun sınırlarını zorladığı bir yer hayal edin… Kış aylarında sokakların "buzdan sis"le kaplandığı, nefes almanın bile zorlaştığı bu şehirde termometreler eksi 80 derecenin altını gördü. Meteorologlara göre kaydedilen bu sıcaklık, son 20 yılı aşkın sürede ölçülen en düşük değerlerden biri. İşte dünyanın en soğuk şehri ve bu ekstrem soğukların yaşandığı yer… Bu rekor sıcaklık, şehrin daha önce kaydedilen eksi 58 derecelik ölçümünden yalnızca iki gün sonra gerçekleşti.
Rusya'nın Doğu Sibirya bölgesinde yer alan Saha Cumhuriyeti'nin (Yakutistan) başkenti Yakutsk, dünyanın en soğuk yerlerinden biri olarak biliniyor. Ülkenin birçok bölgesinde rekor düzeyde düşük sıcak
Ocak ayı, kentin yıl boyunca en soğuk dönemi olarak öne çıkarken, dondurucu şartlara alışkın olan bölge halkı bile bu süreçte ısınmak için ekstra önlemler almak zorunda kalıyor.
Yakutsk'ta kış ayları, Rusya standartlarına göre bile son derece sert geçebiliyor. Uzmanlara göre bu aşırı soğuklar ciddi fiziksel riskler barındırıyor; açıkta kalan cilt kısa sürede uyuşabiliyor ve donma tehlikesi ortaya çıkabiliyor.
İki eşarp, kalın katmanlı eldivenler, şapka ve başlık takan bir bölge sakini, soğukla baş etmenin tek yolunun uyum sağlamak olduğunu söyledi. "Soğukla savaşamazsınız. Ya ona göre giyinir ve uyum sağlarsınız ya da acı çekersiniz" ifadelerini kullandı.
Yerel bir pazarda donmuş balık satan bir başka bölge sakini ise soğuktan korunmanın temel kuralının katmanlı giyinmek olduğunu belirtti. "Önemli olan sıkı ve kat kat giyinmek. Lahana gibi üst üste katmanlar olmalı" sözleriyle durumu özetledi.
Şehir, kış aylarında "buz sisi" olarak adlandırılan yoğun bir tabakayla kaplanıyor. Yakutsk'taki Kuzeydoğu Federal Üniversitesi'ne göre bu doğa olayı, havanın evlerden, insanlardan ve araçlardan çıkan sıcak havanın yükselmesine izin vermeyecek kadar soğuk olduğu zamanlarda oluşuyor.
Üniversite, yeni gelen öğrenciler için hazırladığı bilgilendirme yazısında, "Sıcaklığın eksi 40 derecenin altına düştüğü kış aylarında sokakta yürümek iyi bir fikir değildir" uyarısında bulunuyor.
2018 yılında hava koşulları öylesine sertti ki bazı şehir sakinleri kirpiklerinin bile donduğunu dile getirdi.
Yaklaşık 355 bin 500 kişilik nüfusuyla Yakutsk, Rusya'nın en hızlı büyüyen bölgesel şehirlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Şehir, genellikle toprak, çakıl ve kumun buzla birbirine bağlandığı ve "sürekli donmuş toprak" olarak adlandırılan zemin üzerinde yer alıyor. Bu nedenle birçok yapı, zeminin hareketini önlemek için beton kazıklar üzerine inşa edilmiş durumda.
Sert yarı arktik iklimi nedeniyle turizm, yerel ekonomide sınırlı bir paya sahip. Buna rağmen Yakutsk, dünyanın en soğuk noktalarından birinde yaşamı deneyimlemek isteyen maceracı gezginlerin ilgisini çekmeye devam ediyor.
