Kanada'nın kül olmuş devasa ormanlarında gökyüzünden adeta yaşam yağıyor! Küresel ısınmanın tetiklediği felaket boyutundaki orman yangınlarının ardından devreye giren bu akılalmaz teknoloji, doğayı yeniden diriltmek için günde on binlerce tohumu toprakla buluşturuyor. Peki, yapay zeka destekli bu uçan kahramanlar, küle dönmüş toprakları nasıl yeniden yeşertiyor?
Kuzey Quebec eyaletinin Chibougamau bölgesinde gökyüzüne bakıldığında artık sadece kuşlar değil, doğayı onarmakla görevli insansız hava araçları görülüyor. 2023 yazında yaşanan mega yangınların ardında bıraktığı kararmış manzarada uçan dronlar, kara ladin ve Banks çamı tohumu kapsüllerini toprağa fırlatarak ağaçlandırma sürecini inanılmaz bir hızla başlatıyor. Üst üste ikinci yılına giren bu yenilikçi pilot proje, klasik ağaçlandırma yöntemlerinin çok ötesine geçerek doğanın yaralarını teknolojiyle sarıyor.
Projeyi yürüten şirket, tohumları sadece yüksekten serbest bırakmak yerine çok daha garantili bir yöntem kullanıyor. Özel olarak tasarlanmış kapsüllerin içinde sadece tohumlar değil; bitkinin büyüme potansiyelini en üst düzeye çıkaracak su, hayati besin maddeleri ve özel mantarlar da bulunuyor.
Şirketin kurucu ortaklarından Cameron Jones, son beş yıllarını özellikle dronla ağaçlandırmaya en uygun niş alanları tespit etmeye harcadıklarını belirtiyor. Projede, eski yanık alanlardan ziyade henüz bitki örtüsünün tohumları boğmayacağı, son bir veya iki yıl içinde yanan taze alanlar hedef alınıyor.
İşin arka planında ise devasa bir veri ve analiz süreci yatıyor. Dron operatörü ve jeouzamsal veri bilimci Owen Lucas, arazinin önceden haritalandırılması için yapay zekadan faydalandıklarını açıklıyor. Bu akıllı sistem sayesinde dronlar her gün 50.000 tohum kapsülünü hedef noktalarla buluşturarak havada devasa bir orman fabrikası gibi çalışıyor.
DOĞANIN KENDİ BAŞINA İYİLEŞME ŞANSI KALMADI
Her yıl milyonlarca hektar ormanın kül olduğu Kanada'da, doğanın kendini yenilemesini beklemek artık gerçekçi bir seçenek değil. Sadece 2023 yılında ülke çapında 18 milyon hektarlık devasa bir alan yok oldu.
Bu yıl şimdiden 4,2 milyon hektarın yandığı düşünüldüğünde, uzmanların küresel ısınmaya bağladığı şiddetli kuraklığın yarattığı tablo giderek ağırlaşıyor. Özellikle Fransızca konuşulan Quebec eyaletinin kuzey bölgeleri, bu yıkımdan en büyük payı alarak teknolojik müdahaleyi zorunlu kılıyor.
YAPAY ZEKA HEDEFİ ON İKİDEN VURUYOR
Tohumların doğru yere düşmesi kesinlikle tesadüfe bırakılmıyor. İklim değişkenleri, arazinin fiziksel özellikleri ve topografik veriler yapay zeka tarafından süzgeçten geçiriliyor.
Owen Lucas, ellerinde uzaktan kumandayla doğru alanları seçerken, sonbaharda geri döndüklerinde filizlenen tohumları görmenin verdikleri emeğin en büyük ödülü olduğunu vurguluyor. Flash Forest, bu başarılı ve sürdürülebilir modeli sadece Quebec'te değil, Kanada'nın Alberta eyaletinde ve ABD'nin Colorado eyaletinde de aktif olarak uyguluyor.
YERLİ HALKLARIN UMUDU VE BEKLEYEN "TOHUM KITLIĞI" TEHLİKESİ
Orman yangınlarından en çok etkilenen kesim, genellikle kuzey ormanlarının derinliklerinde yaşayan yerli topluluklar oluyor. Yakınlardaki bir Cree yerli topluluğunun liderlerinden Angel Mianscum, doğa kayıplarının üzüntüsünü yaşarken bir yandan da yenilikçi çözümlerin getirdiği umudu dile getiriyor. Üstelik Cree topluluğu, yerel ağaçlandırma planlamasında teknoloji şirketiyle doğrudan işbirliği yaparak sürece yön veriyor.
Abitibi-Temiscamingue Quebec Üniversitesi'nden orman ekolojisi profesörü Maxence Martin ise Kanada'nın artık yapay ağaçlandırmaya mecbur kaldığını belirtiyor. Normal şartlarda kuzey ormanlarının yangınlara adapte olduğunu ancak günümüzde çok genç ormanların bile yandığını ifade eden Martin, doğal yenilenme döngüsünün kırıldığına dikkat çekiyor.
Ancak bu devrim niteliğindeki teknolojinin de büyük bir sınavı var: Fırlatılan tohumların bir kısmının israf olması ve hasat zorlukları nedeniyle Kanada'da baş gösteren tohum kıtlığı.
Uzmanlara göre, dronla ağaçlandırmanın gelecekteki kaderini tohum tedariği krizine bulunacak çözümler belirleyecek.
