Gökyüzünün ilk lüks yolcu jeti De Havilland Comet, sadece 20 dakikada havada parçalandığında dünya şoka uğradı. Havacılık tarihinin en büyük gizemlerinden birini çözen mühendisler, facianın arkasında ne motor arızası ne de pilotaj hatası buldu; her şey pencerelerin şeklinde gizliydi. İşte uçak camlarını sonsuza kadar yuvarlak yapan o ölümcül tasarım hatası...
Bugün bindiğimiz modern yolcu uçaklarında başımızı yaslayıp gökyüzünü izlediğimiz o yuvarlak pencereler, aslında estetik bir tercih değil, onlarca insanın hayatına mal olan devasa bir dersin ürünü. Havada geçirilen o kabus dolu 20 dakika, havacılık endüstrisinde metal yorgunluğu ve basınç kırılması kavramlarını yeniden yazdı. Peki, kare tasarlanan pencerelerin köşeleri nasıl oldu da gökyüzünde birer ölüm tuzağına dönüştü ve uçak camları neden yuvarlak olmak zorunda kaldı? İşte havacılığın kaderini değiştiren o facianın anatomisi...
1950'lerin başında İngiliz yapımı De Havilland Comet, havacılığın geleceği olarak görülüyordu. Dönemin en hızlı ve en lüks uçağıydı.
Ancak her şey yolunda giderken, bu uçaklar açıklanamayan bir şekilde havada infilak ederek parçalanmaya başladı.
Gökyüzünün hakimi olması beklenen De Havilland Comet uçaklarının art arda düşmesi, havacılık tarihinin en büyük gizemlerinden biri oldu.
Comet serisinin ilki olan Comet 1, 10 Ocak 1954 tarihinde Roma-Londra seferini yaparken kalkıştan 20 dakika sonra gövdesi parçalanarak düştü.
29 yolcu ve 6 mürettebattan kurtulan olmadı.
Kimse nedenini anlayamıyordu; motorlar sağlamdı, pilotaj hatası yoktu.
O dönemde uçaklar tıpkı evlerimizdeki gibi şık, geniş ve kare pencerelere sahipti.
Ancak bu şıklık, gökyüzünün binlerce fit yükseğindeki basınç farkıyla birleşince ölümcül bir tuzağa dönüştü.
Mühendisler enkaz parçalarını birleştirdiğinde, uçağın gövdesindeki yırtılmanın tam olarak o keskin köşelerden başladığını fark ettiler.
Bugün güvenle uçmamızı sağlayan o yuvarlak camlar, aslında havacılık tarihinin en hüzünlü derslerinden biri olarak tasarlandı.
Yapılan detaylı incelemeler, facianın nedenini inanılmaz bir detayda buldu: Kare pencereler.
Bir uçak yükseldiğinde, kabin içindeki basınç ile dışarıdaki basınç farkı devasa boyutlara ulaşır.
Kare camların o sivri köşeleri, basıncın birikmesi için mükemmel birer odak noktasıdır.
Anlaşıldı ki; basınç, camın köşelerinde yoğunlaşarak gövde üzerinde görünmez çatlaklar oluşturuyordu.
Bir süre sonra bu çatlaklar metal yorgunluğuna sebep oldu.
Comet'in, yüksek irtifada uçmak için kabin basıncını koruması gerekiyordu.
Ancak, uçağın gövdesi her uçuşta genişleyip daralarak yapısal bütünlüğünü kaybetti ve uçaklar adeta bir bomba gibi basınçla içeriden dışarıya doğru patladı.
1954 yılında yaşanan iki büyük kaza, bu tasarım hatasının ne kadar ölümcül olduğunu kanıtladı.
Mühendisler bu sorunu çözmek için pencereleri oval hale getirdiler.
Yuvarlak form, basıncın tek bir noktada toplanmasını engeller ve gerilimi pencere çerçevesi boyunca eşit olarak dağıtır.
Bugün bindiğiniz her uçaktaki o kavisli hatlar, geçmişte hayatını kaybeden yolcuların anısına ve bilimin o acı tecrübesine dayanıyor.
