Dünyanın dört bir yanında yankılanan o eşsiz notalar... Mozart'ın ölümsüz eseri 'Türk Marşı'nı herkes biliyor ama isminin arkasındaki o büyük sırrı çok az kişi duymuş durumda! Meğer bu efsane bestenin hikayesi sadece bir müzik dehasının tercihi değil, doğrudan Osmanlı İmparatorluğu'nun Avrupa'da yarattığı o büyük fırtınanın bir yansımasıymış. Avrupa'nın Osmanlı hayranlığının notalara döküldüğü bu eserin perde arkasında, duyunca çok şaşıracağınız tarihi bir hikaye gizli. İşte Mozart'ı büyüleyen o gerçeğin detayları…
Her piyanistin en az bir kere çaldığı ve neredeyse herkesin en az bir kere duyduğu Mozart'ın meşhur "Türk Marşı" aslında bakıldığında bizlere bir eserden daha fazlasını anlatıyor.
Türk Marşı"nın bugün hala çok sevilmesinin sırrı, klasik müzik içerisindeki o eski Osmanlı ruhunu hala çok net bir şekilde hissettirmesinde yatıyor. Peki ama, bu eserin isminin doğrudan "Türk" olarak tescillenmesinin arkasındaki asıl hikaye ne?
OSMANLI RÜZGARININ AVRUPA'DA ESMESİ
Klasik müziğin dâhisi Mozart'ın bu eseri 'Türk Marşı' olarak adlandırmasının temelinde, 18. yüzyıl Avrupa sosyokültürel yapısında yer edinen 'Turquerie' (Türk tarzı) akımı ve Osmanlı estetiğine duyulan kolektif merak yatar.
O dönemde Osmanlı İmparatorluğu güçlü bir politik ve kültürel aktör olarak Avrupa'nın hayal gücünü etkiliyordu.
Özellikle mehter müziğinin ritmi ve tınıları, Batılı bestecilerin yoğun şekilde ilgisini çekmişti. Mozart da bu akımı takip eden sanatçılar arasında yerini aldı.
MEHTER MÜZİĞİNDEN İLHAM ALAN RİTİMLER
Rondo Alla Turca, Mozart'ın 1783'te bestelediği Piyano Sonatı No.11'in üçüncü bölümüdür.
Eserde duyulan marş ritmi, hızlı yürüyüş temposu ve vurmalı çalgıları taklit eden keskin vurgular, dinleyen kişilerde doğrudan mehter müziğini andırıyor.
Özellikle zillerin ve davulun oluşturduğu o güçlü, kesik ritim yapısı, eserde piyano aracılığı ile yeniden düzenleniyor.
Mozart'ın bu bölümde kullandığı melodik akış, Batı müziğine ait olsa da ritmik yapı tamamen "Türk etkisi" taşıyor.
"ALLA TURCA" TARZI
18.yüzyılın ortalarından itibaren Avrupa'da "alla turca" adı verilen özel bir stil kendini göstermeye başlıyor.
Bu tarz, mehter müziğinin çoşkulu yapısını Batı harmonileri ile harmanlayan bir tarzdı.
Mozart'ın bu eseri, bu akımın en bilinen ve en başarılı örneği haline gelerek, tarihe adını yazdırdı.
"Türk Marşı" isminin yerleşmesinde halkın bu melodiyi Osmanlı ile özdeşleştirmesi ile etkili oldu.
Zaman içinde bu adı resmiyetten ziyade alışkanlığa dönüştü ve dünya çapında bu şekilde anılmaya başladı.
BU KADAR SEVİLMESİNİN SEBEBİ NE?
Parçanın sahip olduğu enerjik tempo ve akılca kalıcı melodisi, onu Mozart'ın en popüler eserlerinden biri haline getirdi.
Piyanoda teknik olarak gösterişli bir pasaj sunması, öğrencilerden virtüözlere kadar geniş kitleler tarafından benimsenmesini sağladı.
Ayrıca "Türk Marşı" kültürler arasında bir köprüyü temsil ettiği için hala hem müzikal hem de tarihsel açıdan ilgi çekiyor.
