Kısa cevap şu: Evet, yaş aldıkça işitmede bir miktar azalma sık görülür. Ama bu durumu "olacak olan budur" deyip kader gibi kabullenmek doğru değildir. Tıptaki adı presbiakuzi olan yaşa bağlı işitme kaybı, ileri yaşta en sık karşılaştığımız durumlardan biridir.
Özellikle 60 yaş sonrasında her 3 kişiden 1'inde, 70 yaş sonrasında ise neredeyse her 2 kişiden 1'inde değişen derecelerde işitme azalması görülebilir. Demek ki yaygındır. Ama yaygın olması, önemsiz olduğu anlamına gelmez.
YAŞ MI SUÇLU, YOKSA GEÇMİŞİN SES BORCU MU?
İşitme neden azalır? Çünkü yıllar geçtikçe iç kulaktaki o zarif, hassas, çok kıymetli hücreler yavaş yavaş yıpranır. Sinir iletimi eskisi kadar güçlü çalışmaz.
Bir de buna yıllar boyunca maruz kalınan gürültü, yüksek ses, enfeksiyonlar, bazı ilaçlar, dolaşım bozuklukları ve metabolik sorunlar eklenirse kulak "yaşını" biraz daha hızlı almaya başlar. Kısacası mesele sadece takvim yaşı değildir. Biraz yaş, biraz da birikmiş hasardır.
HERKES MIRILDANMIYOR, KULAK SİNYAL VERİYOR
İşitme kaybı çoğu zaman sinsi gelir. Bir sabah kalkıp "Bugün az duyuyorum" demezsiniz. Daha çok şöyle başlar: Kalabalıkta konuşulanları seçmek zorlaşır. Televizyonun sesi eskisine göre daha fazla açılır. İnsanlar sanki net konuşmuyor, mırıldanıyor gibi gelir.
Özellikle ince sesler, tiz tonlar, kadın ve çocuk sesleri daha zor seçilmeye başlanır. Çoğu kişi bu belirtileri ilk başta çevresine yükler. "Millet düzgün konuşmuyor" der. Oysa bazen sorun konuşanlarda değil, duyan taraftadır.
HER İŞİTME KAYBI "YAŞTAN" DEĞİL
Burada önemli bir ayrım var. Yaşa bağlı yavaş gelişen işitme azalması sık görülür ama her işitme kaybı "normal yaşlanma" diye geçiştirilemez. Eğer işitme kaybı ani olduysa, tek kulakta belirginse, kulakta çınlama ile birlikte ortaya çıktıysa ya da baş dönmesi eşlik ediyorsa iş değişir.
Bu durumda mutlaka değerlendirme gerekir. Çünkü bazı işitme kayıpları zamanla değil, müdahaleyle düzelebilecek nedenlerle ilişkilidir. Geç kalmak, fırsat kaçırmak olabilir.
KULAK SUSUNCA BEYİN TRİBİNE GİRİYOR
İşitme kaybını sadece bir kulak meselesi gibi görmek büyük hatadır. Çünkü kulak az duyduğunda sadece ses kaybolmaz; iletişim de zayıflar. İnsan kalabalıktan çekilmeye başlar. Sohbetin içine girmemeyi tercih eder. Yorulur. Yanlış anlamaktan utanır. Bir süre sonra sosyal geri çekilme başlar.
Bunun devamında moral bozulabilir, yalnızlık artabilir, depresyon riski yükselir. Üstelik artık çok iyi biliyoruz ki işitme kaybı ile bilişsel gerileme arasında önemli bir ilişki var. Beyin yeterince ses girdisi almadığında adeta biraz içine kapanır.
SESİ KORU, BEYNİ KORU
Bu nedenle işitme sağlığını korumak aslında beyin sağlığını da korumaktır. Öncelikle yüksek sesten uzak durmak gerekir. Kulaklıkla saatlerce yüksek volümde müzik dinlemek genç kulaklara bile iyi gelmezken, ileri yaşta çok daha büyük risk oluşturur. Düzenli işitme testi yaptırmak önemlidir. Nasıl göz kontrolünü, tansiyonu, şekeri takip ediyorsak işitmeyi de takip etmeliyiz. Çünkü ölçmediğiniz şeyi koruyamazsınız.
"BİRAZ DAHA BEKLEYELİM" EN PAHALI HATA
İşitme cihazı konusunda yapılan en büyük yanlış gecikmektir. "Daha erken", "biraz daha idare edeyim" düşüncesi kulağa masum gelir ama beyin için pahalıya patlar. İşitme cihazı ne kadar erken ve doğru zamanda kullanılırsa, beyin o sese yeniden adapte olma şansını o kadar iyi korur.
Gecikildiğinde sorun sadece kulağın az duyması olmaz; beynin sesi işleme becerisi de zayıflayabilir. İşitme cihazı bir eksiklik değil, yaşam kalitesini koruyan akıllı bir destektir.
KULAK SAĞLIĞI = DAMAR SAĞLIĞI
Unutmayın, iç kulak çok hassas bir yapıdır ve iyi kanlanmaya ihtiyaç duyar.
Bu nedenle egzersiz yapmak, tansiyonu, şekeri ve kolesterolü denetim altında tutmak da işitme sağlığına katkı sağlar. Yani yürüyüşünüz sadece kalbinize değil, kulağınıza da iyi gelir.
SON SÖZ YERİNE
Yaşla birlikte işitme azalabilir… ama sessizliğe mahkûm değilsiniz. Erken fark etmek, doğru değerlendirmek ve gerektiğinde destek almak bu işin anahtarıdır. Çünkü bazen iyi yaşlanmanın en kıymetli ayrıntılarından biri sadece uzun yaşamak değil, hayatı duyarak yaşamaya devam edebilmektir.
