Baharın müjdecisi olarak kabul edilen marteniçka bileklikleri, her yıl Mart ayının ilk gününden itibaren kolları süslemeye başlıyor. Beyaz rengin saflığı ve uzun ömrü, kırmızı rengin ise sağlığı ve gücü simgelediği bu bileklikler, sadece bir aksesuar değil, aynı zamanda binlerce yıllık bir kültürel mirasın taşıyıcısıdır. Balkan coğrafyasından yayılarak tüm dünyada popülerlik kazanan bu gelenek, modern dünyada da dostluk ve iyi dileklerin bir sembolü olarak yaşatılmaya devam ediyor.
Marteniçka (Martenitsa), kökeni çok eski zamanlara dayanan, özellikle Bulgaristan başta olmak üzere Yunanistan, Arnavutluk, Romanya ve Makedonya gibi Balkan ülkelerinde kutlanan bir bahar geleneğidir.
1 Mart tarihinde başlayan bu kutlamalarda, insanlar birbirlerine kırmızı ve beyaz iplerden yapılan süsler hediye ederler. Türk kültüründe de Balkan göçmenleri aracılığıyla geniş bir kitle tarafından benimsenmiş ve her yıl baharın gelişiyle birlikte kutlanan bir ritüele dönüşmüştür.
Geleneksel olarak marteniçkalar, 1 Mart sabahı takılmaya başlanır. İnanışa göre bu bileklikler satın alınmaz, bir yakını tarafından kişiye hediye edilmelidir. Hediye edilen kişi bilekliği takarken içinden bir dilek tutar. Mart ayı boyunca kolda taşınan bu simge, baharın ilk işaretleri görülene kadar çıkarılmaz.
Marteniçka takmanın en heyecan verici kısmı, onun ne zaman çıkarılacağıyla ilgili olan kuraldır. Bileklik, takvim gününe göre değil, doğadaki bir değişime göre çıkarılır. Eğer kişi baharın ilk müjdecisi olan bir leyleği veya kırlangıcı görürse ya da çiçek açmış bir ağaçla karşılaşırsa marteniçkasını bileğinden çıkarır.
Çıkarılan bileklik, genellikle çiçek açmış, meyve veren bir ağaç dalına bağlanır. Bu eylem, tutulan dileğin gerçekleşeceği ve bereketli bir yıl geçeceği inancını pekiştirir.
Marteniçka yapımı oldukça basit ancak anlamı büyüktür. Temel olarak biri kırmızı, diğeri beyaz iki yün ipin birbirine zıt yönlerde bükülmesiyle hazırlanır.
Klasik bileklik formunun yanı sıra, bir erkek ve bir kadın figürünü temsil eden kukla şeklindeki süslemeler de oldukça yaygındır.
