Tarihin en büyük dehası yüzyıllar öncesinden günümüze meydan okuyor! Bugünün en ileri uzay geometrisi ve integral hesaplarıyla ancak çözülebilen o muazzam statik tasarımın şifreleri aralandı. İşte deprem şokunu emen hareketli eklemlerden, formülündeki protein ve kükürt oranıyla sallantı anında esneyen o gizemli özel harca kadar Mimar Sinan'ın dünyayı hayrete düşüren 5 büyük sırrı…
Mimar Sinan'ın yüzyıllar önce yapılara gizlediği o deprem sırrı çözüldü! Bilim insanlarını hayrete düşüren, günümüz modern mimarisine yön veren 5 dahi yöntem ortaya çıktı. İşte detaylar…
1. RİJİT ZEMİN SIKIŞTIRMA VE KAZIK TEKNİĞİ (BURJ AL ARAB'IN İLHAM KAYNAĞI)
Mimar Sinan, Süleymaniye'nin zeminindeki yumuşak toprağı kazarak kayaya ulaştı. Ardından zemine 30.000'e yakın devasa kazık çaktırdı ve üzerine tonlarca ağırlıkta bloklar koydurdu.
İnşaata başlamadan önce tam iki yıl boyunca toprağa, binanın yapacağı basıncın tam iki katını uygulayarak bekledi.
Zemin tamamen sıkıştıktan sonra temeli attı. Bu dahi teknik, 450 yıl sonra Dubai'deki dünyanın ilk 7 yıldızlı oteli Burj Al Arab'ın temelinde kullanıldı.
2. HACIYATMAZ SİSTEMİ (PİRAMİDAL KADEMELİ TEMEL)
21 Eylül 1552'de temeli atmaya başlayan Koca Sinan, zemin duvarını örerken temel katlarını belirli oranlarda kademeli olarak daralttı ve piramit şeklinde inşa etti.
Bu basamaklı temel uygulaması, yapıya tıpkı bir "hacıyatmaz" gibi davranma yeteneği kazandırdı. Bina, sarsıntı anında en büyük direnci daha temelden göstererek yıkılmıyor.
3. DEPREM ŞOKUNU EMEN KURŞUNLU VE TELLİ HAREKETLİ EKLEMLER
Sinan, minarelerdeki klasik taş örgüsünü çağının yüzyıllar ötesine taşıdı. Taşların birleştiği yüzeylere delikler açarak içlerine özel teller monte etti ve bunları eritilmiş kurşunla sabitledi.
Bu esnek yapı, minarelere muazzam bir elastikiyet kazandırdı. Bugün Japonya'nın gökdelenlerde kullandığı elastik eklem teknolojisinin aynısı olan bu sistem sayesinde, Süleymaniye 8 şiddetindeki bir depremin şok dalgalarını bile kırılmadan emebiliyor.
4. AKILLI STATİK DAĞILIM (YIĞMA SİSTEMDEN İSKELETE GEÇİŞ)
Hiçbir metal konstrüksiyon kullanmadan 68.000 tonluk devasa bir yapıyı bir arada tutmak için Sinan, ağırlığı mükemmel şekilde dağıttı.
4 adet devasa fil ayağı sütununun yedişer metre arkasına ağırlık kuleleri yaptı ve bunları ana kolonlara bağladı. Yükün yarısını bu kolonlara, diğer yarısını ise 1 metre kalınlığındaki dış duvarlara aktardı.
Bu mucizevi statik tasarım, mimarlık tarihinde yığma inşaat sisteminden iskelet inşaat sistemine geçişin ilk ve en dahi örneğidir.
5. ESNEK VE KÜKÜRTLÜ ÖZEL "SENTEZ" HARÇ
Süleymaniye'nin bir arada kalmasını sağlayan en büyük sır, Sinan'ın kendi kimya bilgisiyle geliştirdiği özel Horasan harcı.
Günümüzde ancak integral ve ileri uzay geometrisiyle hesaplanabilen pandantif yüzey alanlarını, 16. yüzyılın matematiğiyle hatasız şekilde formüle etmeyi başardı.
Klasik harcın içine protein oranını artırmak için devekuşu yumurtasının akını ekledi. Roma betonundaki yüksek tutunumu sağlayan kükürt bileşenini elde etmek içinse harca soğan kattı. Baskı altında sertleşen, sallantı anında ise esneyen bu dahi karışım, klasik harçlardan iki kat daha dayanıklı bir bağlayıcı oluşturdu.
Mühendislik Harikası: Mimar Sinan, tüm bu hesaplamaları yaparken kubbeyi ayakta tutan 13 farklı faktörü (statik yük, dinamik yük, kubbe elipsi vb.) birbirine bağlayan 13 bilinmeyenli bir denklemi çözdü.
