Günümüzde akıllı telefonlarımızı açmaktan ülke sınırlarını geçmeye kadar her anımızda parmak uçlarımızı kullanıyoruz. Peki ya dünyadaki milyarlarca insanda bulunan o eşsiz çizgiler sizde hiç olmasaydı? Bangladeş'te yaşayan Sarker ailesi için bu bir varsayım değil, hayatı durma noktasına getiren genetik bir gerçek. Modern dünyanın biyometrik sistemlerine takılan ve adeta 'görünmez' ilan edilen bu ailenin dört kuşaktır süren mücadelesi, teknolojinin nasıl bir engele dönüşebileceğini gözler önüne seriyor
Bangladeş'te yaşayan Sarker ailesi, dünyada yalnızca birkaç ailede görülen son derece nadir bir genetik hastalık nedeniyle parmak izine sahip olmadan yaşam mücadelesi veriyor. Ailenin en az dört kuşağı, biyometrik sistemlerin hayatın merkezine yerleştiği günümüzde ciddi zorluklarla karşı karşıya kalıyor.
22 yaşındaki Apu Sarker, ülkenin kuzeyindeki Rajshahi bölgesinde bulunan bir köyde ailesiyle birlikte yaşıyor. Apu'nun ellerinde ilk bakışta sıra dışı bir durum fark edilmiyor. Ancak dikkatle bakıldığında parmak uçlarının tamamen düz olduğu görülüyor.
Apu'nun babası Amal Sarker ve büyükbabası da aynı özelliğe sahip. Ailedeki erkek bireylerde görülen bu genetik mutasyon, parmak uçlarında normalde bulunan ve "dermatoglifi" adı verilen eşsiz desenlerin hiç oluşmamasına neden oluyor.
ESKİDEN SORUN DEĞİLDİ, ŞİMDİ HAYATI DURDURUYOR
Apu'nun büyükbabası döneminde parmak izine sahip olmamak neredeyse hiçbir sorun yaratmıyordu. Ancak günümüzde parmak izi; pasaport, kimlik, telefon hattı ve havaalanı geçişleri gibi pek çok alanda zorunlu hale geldi.
Bangladeş'te 2008 yılında ulusal kimlik kartları için parmak izi şartı getirildiğinde, yetkililer Amal Sarker'ın başvurusunu nasıl değerlendireceklerini bilemedi. Sonunda kimlik kartına "PARMAK İZİ YOK" ibaresi basıldı.
2010 yılında pasaport ve ehliyet için de parmak izi zorunlu hale gelince sorunlar arttı. Amal Sarker, sağlık kurulundan aldığı raporla pasaport çıkarabilse de havaalanında yaşayacağı sorunlardan korktuğu için pasaportu hiç kullanmadı. Tarım işlerinde motosiklet kullanmasına rağmen parmak izi veremediği için ehliyet alamadı ve bu nedenle defalarca para cezasına çarptırıldı.
SIM KART BİLE ALAMIYORLAR
2016 yılında ülkede cep telefonu hatları için biyometrik doğrulama zorunlu hale getirildi. Bu tarihten sonra aile için hayat daha da zorlaştı.
Apu Sarker, "SIM kart almaya gittiğimde sistem parmağımı okuyamadığı için sürekli kilitleniyordu. Sonunda bana hat satmadılar" dedi. Ailenin erkek üyeleri bugün hala annelerinin adına çıkarılmış telefon hatlarını kullanıyor.
TIP LİTERATÜRÜNDE GENİŞ YANKI UYANDIRDI
Uzmanlara göre Sarker ailesinin yaşadığı bu durumun adı Adermatoglifiya. Hastalık ilk kez 2007 yılında İsviçreli dermatolog Prof. Dr. Peter Itin'in, ABD'ye girişte parmak izi alınamayan bir hastayı incelemesiyle tıp literatüründe geniş yankı uyandırdı.
Yapılan genetik analizlerde, gendeki nadir bir mutasyonun bu duruma yol açtığı belirlendi. Hastalık genellikle yalnızca parmak izi kaybına neden oluyor; ciddi başka sağlık sorunlarına yol açmıyor.
Ancak vakalar son derece nadir. Dünya genelinde yalnızca birkaç ailede görüldüğü biliniyor.
Apu'nun amcası Gopesh Sarker, pasaport alabilmek için iki yıl boyunca defalarca başkent Dakka'ya gitmek zorunda kaldığını belirtti. Çalıştığı iş yerinde parmak iziyle giriş sistemi uygulanınca, yöneticilerini imza usulüyle devam edebilmesi için ikna etmek zorunda kaldı.
ÇÖZÜM BULUNAMIYOR
Bangladeşli bir dermatolog aileye "konjenital palmoplantar keratoderma" (El içi ve ayak tabanında doğuştan itibaren görülen anormal deri kalınlaşması) tanısı koyarken, uzmanlar bunun ikincil adermatoglifiye (parmak izi, avuç içi ve ayak tabanındaki doğal çizgilerin doğuştan yokluğu) dönüşmüş olabileceğini düşünüyor. Kesin tanı için genetik test gerekiyor.
Son dönemde aile, retina taraması ve yüz tanıma sistemi içeren yeni kimlik kartlarını almayı başardı. Ancak hala SIM kart alamıyor, ehliyet çıkaramıyor ve pasaport işlemleri aylarca sürüyor.
Apu Sarker, yaşadıkları çaresizliği şu sözlerle anlatıyor: "Durumu defalarca anlatmaktan yoruldum. Kimse net bir çözüm sunamıyor. Gerekirse mahkemeye başvurmak zorunda kalacağım."
Genç adamın tek isteği ise çok basit; "Sadece seyahat edebilmek istiyorum. Bunun için bir pasaport almam gerekiyor."
