ABD'nin İran'a yönelik olası askeri müdahalesi, yalnızca Tahran'ı değil tüm Orta Doğu'yu ve küresel dengeleri sarsabilecek zincirleme sonuçlar doğurabilir. İngiliz kamu yayıncısı BBC, Washington'un saldırı kararı alması halinde bölgeyi bekleyen 7 kritik senaryoyu masaya yatırdı. Analizde, küresel enerji krizinden askeri çatışmaya, hükümet değişikliğinden kaos senaryosuna kadar uzanan riskler dikkat çekti.
İngiliz kamu yayıncısı BBC, ABD'nin günler içinde İran'a saldırmaya hazırlandığını bildirdi. Olası hedefler büyük ölçüde öngörülebilir olsa da sonuçlar aynı ölçüde net değil.
BBC, Tahran ile son anda bir anlaşmaya varılamaz ve ABD Başkanı Donald Trump ABD ordusuna saldırı emri verirse, ortaya çıkabilecek olası 7 senaryoyu gözler önüne serdi.
HEDEFLİ SALDIRILAR SONUCU İRAN'DA YÖNETİM DEĞİŞİKLİĞİ
ABD hava ve deniz kuvvetleri, İran Devrim Muhafızları Ordusu'na ait askeri üsleri, balistik füze fırlatma ve depolama alanlarını ve İran'ın nükleer programını hedef alan sınırlı ve hassas saldırılar düzenler.
Hükümet devrilir ve İran'da Batı yanlısı bir yönetim kurulur.
BBC'ye göre, bu son derece iyimser bir senaryodur. Çünkü ABD'nin geçmişte diğer ülkelere yönelik müdahalesinde ciddi olumsuz sonuçlar doğmuştu. Birçok ülke kan ve gözyaşına teslim olmuştu.
HÜKÜMET HAYATTA KALIR ANCAK POLİTİKALARINI YUMUŞATIR
İngiliz kamu yayıncısına göre, bu senaryo kabaca "Venezuela modeli" olarak adlandırılabilir.
ABD'nin hızlı ve sert müdahalesi hükümeti devirmez ama Tahran'da bazı ılımlı politika değişikliklerine yol açar.
İran açısından bu, mevcut yönetimin varlığını sürdürmesi anlamına gelir ancak hükümet, Orta Doğu'daki vekil güçlerine desteği azaltmak, nükleer ve balistik füze programlarını durdurmak ya da sınırlamak ve protestolara yönelik baskıyı azaltmak zorunda kalabilir.
BBC'ye göre, bu senaryo da oldukça düşük ihtimal olarak görülüyor çünkü İran yönetimi rota değiştirebilecek kapasiteye sahip görünmüyor.
MEVCUT HÜKÜMET DÜŞER YERİNE ASKERİ YÖNETİM GELİR
Birçok kişiye göre en muhtemel senaryo budur. İran'daki yönetim her protesto dalgasında zayıflasa da güçlü bir devlet teşkilatı hala mevcuttur.
İngiliz kamu yayıncısına göre, ABD saldırılarının ardından oluşacak kaos ortamında, İran'ın büyük ölçüde Devrim Muhafızları unsurlarından oluşan güçlü bir askeri yönetim tarafından idare edilmesi olasıdır.
İRAN KÖRFEZ ÜLKELERİNDEKİ ABD ÜSLERİNE MİSİLLEME YAPAR
İran, herhangi bir ABD saldırısına karşılık vereceğini, "parmağının tetikte olduğunu" açıkça dile getirdi.
ABD Donanması ve Hava Kuvvetleri ile kıyaslandığında gücü sınırlı olsa da İran mağaralarda, yer altı tesislerinde ve dağlık alanlarda gizlenmiş balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenleyebilir.
Körfez ülkelerinde çok sayıda ABD üssü bulunuyor. İran ayrıca, ABD saldırısına destek verdiğini düşündüğü ülkelerin kritik altyapılarını hedef almayı da seçebilir.
2019'da Irak'taki İran destekli bir vekil güç tarafından gerçekleştirildiği düşünülen Suudi Aramco tesislerine yönelik saldırı, Suudi Arabistan'ın İran füzelerine karşı ne kadar savunmasız olduğunu göstermişti.
ABD'nin Körfez'deki müttefikleri, olası bir ABD askeri harekatının kendilerine dönmesinden ciddi biçimde endişe ediyor.
İRAN HÜRMÜZ BOĞAZI'NA DENİZ MAYINLARI DÖŞER
Bu tehdit, İran-Irak Savaşı (1980-88) döneminden bu yana küresel ticaret ve enerji arzı için ciddi bir risk olarak görülüyor. O dönemde İran, deniz yollarını mayınlamış ve İngiliz Kraliyet Donanması mayın temizleme operasyonları yürütmüştü.
İran ile Umman arasındaki dar Hürmüz Boğazı, kritik bir boğaz noktasıdır. Dünyadaki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatının yaklaşık %20'si ve petrol ile petrol ürünlerinin %20-25'i her yıl bu boğazdan geçmektedir.
İran, deniz mayınlarını hızla konuşlandırmaya yönelik tatbikatlar yaptı. Böyle bir adım, küresel ticareti ve petrol fiyatlarını kaçınılmaz olarak etkiler.
Böyle bir adım küresel ticarete büyük bir darbe vurur.
İRAN MİSİLLEMESİ ABD SAVAŞ GEMİSİNİ BATIRIR
Körfez'de görev yapan ABD Donanmasından üst düzey bir askeri isim, İran'dan en çok korktuğu tehditlerden birinin "sürü saldırısı" olduğunu söylemişti.
Bu senaryoda İran, o kadar çok patlayıcı yüklü İHA ve hızlı torpido botu gönderir ki, ABD Donanması'nın güçlü yakın savunma sistemleri hepsini zamanında durduramaz.
Körfez'de artık konvansiyonel İran Donanması'ndan ziyade Devrim Muhafızları Donanması hakim.
İran deniz güçleri, ABD'nin teknolojik üstünlüğünü aşmaya yönelik asimetrik savaş taktiklerine yoğun biçimde odaklanıyor.
Bir ABD savaş gemisinin batırılması ve hayatta kalan mürettebatın esir alınması, ABD için büyük bir aşağılanma olur.
İRAN'DA HÜKÜMET ÇÖKER ÜLKE KAOSA SÜRÜKLENİR
BBC'ye göre, bu son derece gerçek bir tehlikedir ve Katar ile Suudi Arabistan gibi komşu ülkelerin en büyük endişelerinden biridir.
