Türk tarihçiliğinin ulu çınarı, milyonlara tarihi sevdiren büyük usta Prof. Dr. İlber Ortaylı'nın vefatı, tüm Türkiye'yi derin bir yasa boğdu. Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan eşsiz bilgi birikimi ve kendine has üslubuyla tanınan usta tarihçinin kaybı sonrasında, vefatından haftalar önce geçirdiği ağır ameliyat sürecine dair yaptığı sosyal medya paylaşımı yeniden gündem oldu. Ünlü ismin özellikle "Ameliyat öncesi sözleri" ve Türk tıbbına duyduğu sarsılmaz güven, okuyanları bir kez daha derinden etkiledi. İşte o sözleri...
Türkiye'nin en önemli değerlerinden Prof. Dr. İlber Ortaylı, hastalığına yenik düşerek aramızdan ayrıldı. "Tarih dâhisi" olarak anılan Ortaylı'nın vefatı ülkeyi yasa boğarken, mezar yeri hakkındaki çarpıcı isteği ortaya çıktı.
İLBER ORTAYLI'NIN AİLESİNDEN AÇIKLAMA
İlber Ortaylı'nın ailesi tarafından vefatı sonrası yapılan ilk açıklamada, "Ailemizin büyüğü İlber Ortaylı'yı 13 Mart 2026 gününde kaybettik. Uzun süren ve giderek karmaşıklaşan sağlık sorunlarına rağmen hayata duyduğu merakı, insanlarla bir arada olma arzusu hiç azalmadı ve gücü yettiğince bildiği gibi yaşadı. Okurları, öğrencileri, ve sevenleri onu hiçbir akademisyene nasip olmayacak bir büyüklükte bir sevgi ve saygıyla sarmaladılar. Onun adına derin bir şükran duyuyoruz. Cenazesiyle ilgili bilgileri daha sonra paylaşacağız" denildi.
"BU UZUN BİR YOLDUR": AMELİYATHANEYE GİDEN YOLDA SON SÖZLERİ
İlber Ortaylı, geçirdiği ciddi böbrek operasyonunun perde arkasını tüm şeffaflığıyla takipçilerine aktarmıştı. Ameliyathaneye götürüldüğü o gergin anları, eski İstanbul kâtiplerinin zarif Türkçesiyle konuşan bir sağlık çalışanının "Bu uzun bir yoldur" sözleriyle anlatan Ortaylı, bu süreci derin bir felsefi bakış açısıyla kaleme almıştı.
Anestezi uzmanlarının kendisini tıbbi tecrübelerinden önce dil ve edebiyatın zarafetiyle karşıladığını belirten büyük usta, bu anları 3 bin yıl önceki Mısır tıbbının köklü anatomik geçmişine benzeterek adeta tarihi bir köprü kurmuştu.
"TIBBIN ZİRVESİ TÜRKİYE'DE": TÜRK HEKİMLERİNE TARİHİ TEŞEKKÜR
Böbrekleri üzerinde gerçekleştirilen ve oldukça riskli olan bu ciddi cerrahi müdahalenin ardından yoğun bakıma dahi gerek kalmadan doğrudan normal odasına alınması, Ortaylı'yı çok etkilemişti.
Bu durumu Türk hekimlerinin eşsiz başarısı olarak nitelendiren Ortaylı, "Şunu bir kez daha anlıyorum; üç bin yıl sonra tıbbın zirvesi Türkiye'de. İnşallah Almanya ve Amerika yollarında ziyan etmeyiz" sözleriyle yerli tıp dünyamıza olan inancını açıkça ilan etmişti.
Alanında uzman başhekimlerden asistanlara ve hemşirelere kadar tüm sağlık ekibine ismen teşekkür etmesi, onun ince ruhunu ve vefa duygusunu gözler önüne sermişti.
SAĞLIK SİSTEMİNE VE KURUMLARINA SAHİP ÇIKMA VASİYETİ
İlber Ortaylı'nın ameliyat öncesi ve sonrasında kaleme aldığı bu metin, sadece bir şükran mektubu değil, aynı zamanda bizlere bırakılmış bir vasiyet niteliğindeydi.
İŞTE O SÖZLERİ!
Kürsülerdeki gür sesi, kitaplarındaki derinliği ve ekranlardaki öğretici tartışmalarıyla hafızalarımıza kazınan İlber Ortaylı, ardında sadece paha biçilemez eserler değil, ülkesinin değerlerine inanan koca bir yürek bıraktı. Türkiye en büyük hafızasını, tıp dünyası ise en samimi takdirkârlarından birini sonsuzluğa uğurladı.
VASİYETİ ORTAYA ÇIKTI
İlber Ortaylı, vefatından aylar önce verdiği bir röportajında mezarı ile ilgili vasiyetini açıklamıştı.
"MEZARIM İSTANBUL'DA OLMAYACAK"
İlber Ortaylı, "Vasiyetimdir; mezarım İstanbul'da olmayacak. Herhalde Gelibolu'da olur çünkü kalabalık sevmem." ifadelerini kullanmıştı.
İLBER ORTAYLI BİYOGRAFİSİ
İlber Ortaylı, 21 Mayıs 1947 tarihinde Avusturya Bregenz'de bir göçmen kampında Kırım Tatarı bir ailenin çocuğu olarak doğmuştur. Annesi Şefika Hanım, babası Kemal Ortaylı'dır. 1949 yılında 2 yaşındayken ailesiyle birlikte İstanbul'a taşındılar. Sonra taşındıkları Ankara'da etlik ilkokulunda okudu.
Almanca öğrenmesi için kaydettirildiği İstanbul Avusturya Lisesi'nde hazırlık ve ortaokul birinci sınıfı okuduktan sonra Ankara Atatürk Lisesi'ne geçti. Atatürk Lisesi'nden 1965 yılında mezun oldu. Annesi, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı Bölümü'nde görev alan İlber Ortaylı, Rusça'yı, Rusya tarihini ve edebiyatını annesinden öğrendi.
Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi (1969) ile Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü'nü bitirdi. Viyana Üniversitesi Slavistik ve Orientalistik Bölümü'nde öğrenim gördü. Chicago Üniversitesi'nde master çalışmasını Prof. Halil İnalcık ile yaptı. "Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler" adlı tezi ile 1974 yılında doktor, "Osmanlı İmparatorluğu'nda Alman Nüfuzu" adlı çalışmasıyla 1979 yılında doçent oldu.
Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova'da misafir profesör olarak ders verdi, Roma, Sofya, Cambridge, Oxford ve Tunus üniversitelerinde seminerler ve konferanslar verdi. Yerli ve yabancı bilimsel dergilerde Osmanlı tarihinin 16. ve 19. yüzyılı ve Rusya tarihiye ilgili makaleler yayınladı. 1989'da Türkiye'ye dönerek profesör oldu.
1989-2002 yılları arasında Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde İdare Tarihi Bilim Dalı Başkanı olarak görev yapmış, 2002 yılında Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Tarihi anabilim dalı başkanı olmuştur.. İki yıl sonra da Bilkent Üniversitesi'ne konuk öğretim üyesi olarak görev yaptı. Galatasaray Üniversitesi Senato üyesidir. Ayrıca İlke Eğitim ve Sağlık Vakfı Kapadokya Meslek Yüksekokulu Mütevelli Heyeti üyesidir.
Topkapı Sarayı Müzesi'nin 2005-2012 yılları arasında başkanlığını yaptı. 2012 yılında yaş haddinden emekli oldu.
İlber Ortaylı; Türkçe; ileri seviyede Almanca, Fransızca, İngilizce, İtalyanca ve Rusça; orta seviyede Kırım Tatarca, Slovakça, Romence, Sırpça, Hırvatça, Boşnakça, Arapça, Farsça, Latince, İbranice, Antik Yunanca ve Yunanca biliyordu.
İlber Ortaylı, 1981 yılında Ayşe Özdolay ile evlendi. Tuna adında bir kızı vardır. 1999 yılında boşandı.
Eserleri:
Osmanlı İmparatorluğu'nda Alman Nüfuzu (1980)
Tanzimattan Sonra Mahalli İdareler
Türkiye İdare Tarihi
Gelenekten Geleceğe (1982)
Osmanlı Toplumunda Aile (2000)
Osmanlı Mirası (2002)
Osmanlı'yı Yeniden Keşfetmek (2006) (Arapça, Yunanca, İngilizce ve Sırpça'ya çevrildi.)
Son İmparatorluk Osmanlı (2006)
Osmanlı Barışı (2007)
Üç Kıtada Osmanlılar (2007)
Tarihin Sınırlarına Yolculuk (2007)
İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı (2008) (Macarca, Yunanca, Sırpça, Makedonca ve Sırpça'ya çevrildi.)
Tarihimiz ve Biz (2008)
Türkiye'nin Yakın Tarihi (2010)
Defterimden Portreler (2011)
Tarihin Gölgesinde (2011)
Yakın Tarihin Gerçekleri (2012)
Cumhuriyetin İlk Yüzyılı (2012)
İlber Ortaylı Seyahatnamesi, Timaş Yayınları (2013)
BAKAN MEMİŞOĞLU VEFAT HABERİNİ DUYURDU
Sağlık sorunları sebebiyle bir süredir yoğun bakımda tedavi gören 78 yaşındaki Prof. Dr. İlber Ortaylı'nın vefatına ilişkin Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu açıklamalarda bulundu.
Ortaylı'nın hayatını kaybettiği hastane önünden açıklama yapan Memişoğlu, "Maalesef, İlber Ortaylı Hocamızı kaybettik, milletimizin başı sağ olsun. Türk milletinin çok değerli bir değeri, gerçekten tarih anlamında da, Türk milleti anlamında da, Türkiye'nin çok büyük bir değerini kaybettik. Herkesin başı sağ olsun. Biz de aileye başsağlığı dileklerimizi ilettik. Hekim arkadaşlarımıza teşekkür ettik. Başımız sağ olsun. Gerçekten çok büyük değer, çok insan yetiştirmiş, birçok insan yetiştirmiş Türkiye'nin gerçekten tarihi anlamında, geçmişi anlamında bilgili bir dahisi esasen. Allah rahmet eylesin, mekanı cennet olsun. Bizler hocamızın ülkemize yaptığı katkılardan dolayı mekanı cennet olsun diye dua ediyoruz. Başımız sağ olsun" ifadelerine yer verdi.
GECE SAATLERİNDE ENTÜBE EDİLMİŞTİ
Sağlık sorunları sebebiyle bir süredir yoğun bakımda tedavi gören 78 yaşındaki Ortaylı'nın, durumunun ağırlaşması üzerine gece saatlerine entübe edilmişti.
Ortaylı'nın ailesi tarafından sağlık durumuna ilişkin sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, "İlber Ortaylı'nın beş gündür yoğun bakımda tedavisi devam etmektedir. Durumu stabildir. Alanında çok iyi bir ekip tarafından büyük bir özenle takip edilmektedir. İyi dileklerinizin ve dualarınızın yardımcı olacağını umuyoruz." ifadelerine yer verilmişti.
