On bir ayın sultanı Ramazan-ı Şerif'e sayılı günler kala, İslam dünyasında "Hilal" heyecanı başladı. 2026 yılı dini takvimine göre Ramazan ayının başlangıcı yaklaşırken, vatandaşlar "Ramazan hilali göründü mü?" ve "Oruç tutmak için hilali bizzat görmek mi gerekir?" sorularına yanıt arıyor. İşte Diyanet İşleri Başkanlığı verileri ve fıkhi bilgilere göre 2026 Ramazan hilali ve oruca başlama zamanı.
İslam dininde ibadetlerin vakitleri kameri (ay) takvime göre belirlendiği için, Ramazan ayının girişi "hilalin görülmesi" esasına dayanır. 2026 yılında Ramazan ayı Şubat ayının ikinci yarısına denk geliyor. Modern astronomik hesaplamalar aylar öncesinden tarihi netleştirse de, "ruyet-i hilal" (hilalin çıplak gözle görülmesi) geleneği bu yıl da gündemdeki yerini koruyor.
Astronomik verilere göre:
2026 yılında Ramazan hilalinin 18 Şubat'ı 19 Şubat'a bağlayan gece görülmesi beklenmektedir.
Hilalin görülmesiyle birlikte 18 Şubat gecesi ilk teravih namazı kılınacak ve 19 Şubat 2026 Perşembe günü ilk oruç tutulacaktır.
Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu soruyu şöyle yanıtlıyor:
Kamerî aylar, adından anlaşıldığı gibi başlangıcı ve bitişi ayın hareketlerine göre belirlenen aylardır. Ramazan orucu, Ramazan ayında tutulduğundan ve Ramazan ayı da ay takvimine göre her sene değiştiğinden, oruca başlayabilmek için öncelikle, Ramazan ayının başladığını tespit etmek gerekir. Hz. Peygamber (s.a.s.) "Hilali (Ramazan hilalini) görünce oruca başlayın ve hilali (Şevval hilalini) görünce bayram edin. Hava bulutlu olursa içinde bulunduğunuz ayı otuza tamamlayın." (Müslim, Sıyâm, 19-20 [1081]; bk. Buhârî, Savm, 5, 11 [1900, 1909]) buyurmuştur.
Bu hadis ilk bakışta hilali çıplak gözle görmedikçe oruca başlanmayacağı ve bayram edilmeyeceği fikrini uyandırmaktadır. Konu ile ilgili diğer rivâyetler değerlendirildiğinde, bu hadislerin amacının günün şartları içinde en uygun uygulamanın öğretilmesi olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim bir rivâyette Hz. Peygamber (s.a.s.), "Biz ümmî bir toplumuz; hesap ve okuma yazma bilmeyiz. Şunu biliriz ki ay ya 29 ya 30 gündür." (Buhârî, Savm, 13 [1913]; Müslim, Sıyâm, 15 [1080]) buyurarak, kamerî aybaşlarının belirlenmesinde hesap yöntemine de başvurulabileceğine işaret etmiştir.
Çıplak gözle görülsün ya da görülemesin, ay mutat hareketlerine devam etmektedir. Kur'ân-ı Kerîm'de güneş ve ayın bir hesaba göre hareket ettiği (er-Rahmân, 55/5), bunların, diğer fonksiyonlarının yanında aynı zamanda birer hesap ölçüsü kılındığı (el-En'âm, 6/96), yılların sayısını ve hesabı bilmemiz için aya menziller tayin edildiği (Yûnus, 10/5), gökler ve yer yaratıldığı zaman on iki ay meydana gelecek şekilde bir nizam konduğu (et-Tevbe, 9/36), ayın yeryüzünden hilal şeklinde başlayıp kademe kademe farklı şekillerde görülmesinin insanlar ve hac için vakit ölçüleri olduğu (el-Bakara, 2/189) ifade edilmektedir.
Buna göre Hz. Peygamber (s.a.s.), kamerî aybaşlarının belirlenmesi konusunda çıplak gözle görmeyi, başvurulacak yegâne yöntem olduğu için değil, belki o günkü şartlar içinde en sağlıklı sonuç veren yöntem olduğu için öngörmüştür. Hilali gözlemlemenin amacı Ramazan ayının girip girmediğini belirlemektir. Bu sebeple, hilali çıplak gözle görme dışında, bizi bu amaca ulaştıracak başka yöntemlerden yararlanmak da mümkündür.
Bugün, insanoğlunun ulaştığı teknolojik gelişmişlik, ayın hareketleri konusunda en ince ayrıntıyı bile izleme imkânı sunmaktadır. Artık ince astronomik hesaplar yoluyla, gelecek birkaç yıllık namaz vakitlerini gösteren takvimleri hazırlama imkânı bile doğmuştur. Dolayısıyla kamerî ayların başlangıçlarını hesap yöntemiyle belirlemek meşrudur.
