Savaş kararlarından diplomatik yazışmalara kadar her yerde onların imzası var... Osmanlı İmparatorluğu'nun tarih sahnesinde, padişahların eşleri sadece saray yaşamının değil devlet yönetiminin de önemli figürleri olmuşlardır. Osmanlı yönetiminde kadınların bu etkisi ile Kösem Sultan, Hürrem Sultan gibi birçok sultan tarihe unutulmaz bir iz bırakmıştır. İşte Osmanlı tarihinin en güçlü ve etkili kadın sultanları:
Osmanlı İmparatorluğu sadece kılıç kuşanmış padişahların omuzlarında yükselmedi; saray koridorlarında yankılanan kadın sesleri, bazen orduların ayak seslerinden daha etkiliydi.
Osmanlı tarihinin en güçlü figürüdür. İki oğlu ve bir torununun saltanatını görerek yaklaşık 25 yıl devleti fiilen yönetti. Tarihte "Saltanat Naibi" sıfatıyla resmi olarak devletin başına geçen ilk kadındır. Gücü o kadar büyüktü ki, ölümü "devletin direğinin yıkılması" olarak görüldü.
Ancak tüm bu etkisine rağmen, Osmanlı tarihinde katledilen tek valide sultan olarak da kayıtlara geçti. 1651'de Kösem Sultan, Turhan Sultan ile yaşadığı otorite mücadelesi sonunda Lala Süleyman Ağa tarafından oluşturulan bir ekiple öldürüldü.
Kanuni Sultan Süleyman ile olan aşkıyla bilinse de, aslında modern Osmanlı diplomasisinin kurucularındandır. Padişah üzerinde kurduğu otorite ve yabancı krallarla yaptığı mektuplaşmalarla dış politikada aktif rol oynamıştır. Osmanlı'da "Haseki" unvanını alarak nikah masasına oturan ilk köle asıllı kadındır.
Kösem Sultan ile girdiği iktidar mücadelesinden galip ayrılan Turhan Sultan, oğlu IV. Mehmed'in çocuk yaşta tahta çıkmasıyla devleti büyük bir dirayetle yönetmiştir. İktidarı kendi isteğiyle Köprülü Mehmed Paşa'ya devrederek "Kadınlar Saltanatı" dönemini kapatan isim olmuştur.
Yavuz Sultan Selim'in eşi, Kanuni'nin annesidir. Osmanlı saray hiyerarşisinde "Valide Sultan" unvanını kullanan ilk kişidir. Haremdeki disiplini ve hayır işleriyle sarayda kadın otoritesinin temellerini atmış, oğlu üzerindeki etkisiyle imparatorluk politikasını dengede tutmuştur.
1534'te hayatını kaybeden Hafsa Valide Sultan, Yavuz Sultan Selim Camii'ndeki türbeye defnedildi ve onun vefatıyla saraya hanedan dışından gelin gelen valide sultanlar dönemi sona erdi. Kendisi bu durumun ilk ve son örneğidir.
Venedik kökenli olmasının verdiği avantajla Avrupa siyasetini çok iyi analiz etmiştir. Osmanlı tarihinin önemli figürlerinden Nurbanu Sultan, oğlu III. Murad'ın saltanatı döneminde 7 Aralık 1583'te İstanbul'da hayatını kaybetti. Ayasofya avlusundaki türbede II. Selim'in yanına defnedilerek, eşinin yanında toprağa verilen ilk padişah eşi oldu.
Hem iç hem de dış siyasette etkili bir figür oldu. Nurbanu Sultan ile yaşadığı rekabete rağmen nüfuzunu koruyan Safiye Sultan, yabancı hükümdarlarla kurduğu diplomatik ilişkiler ve özellikle İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth ile gerçekleştirdiği hediyeleşmelerle dikkat çekti.
1595'te III. Mehmed'in tahta çıkmasıyla Valide Sultan olan Safiye Sultan, devlet yönetiminde belirleyici rol oynadı; atamalar, aziller ve siyasi kararlar üzerinde etkili oldu.
Hürrem Sultan ile girdiği rekabetle tanınsa da, aslında Şehzade Mustafa'nın arkasındaki en büyük siyasi destekçiydi. Oğlunun sancağında bir "Ana Sultan" gibi hareket ederek halk ve ordu üzerinde büyük saygınlık kazandı. Mustafa'nın trajik ölümüyle Bursa'ya sürülse de asaletiyle anılmaya devam etti.
Kutsal topraklara yaptığı devasa yatırımlarla tanınır. Mekke ve Medine'de hayır eserleri yapabilmek için padişah tarafından azat edilen, hür bir kadın olarak devlet işlerinde söz sahibi olan nadir sultanlardandır.
Siyasi gücünü daha çok sosyal reform ve mimari üzerine kullanmıştır. Bugün hala hizmet veren Vakıf Gureba Hastanesi'nden Galata Köprüsü'ne kadar İstanbul'un silüetine en çok imza atan kadındır.
