Bayram geldiğinde herkes aynı hazırlığın içine girer. Evler temizlenir, alışveriş yapılır, sofralar planlanır, kim nereye gidecek konuşulur. Dışarıdan bakıldığında her şey yerli yerindedir. Sanki herkesin hayatı düzenli, ilişkileri sorunsuz, duyguları dengeli gibi görünür. Ama işin iç tarafı çoğu zaman böyle değildir. Çünkü insanın içi, evi kadar kolay toparlanmaz. Bayram aslında sadece ziyaret, tatlı ve kalabalık değildir. Bayram, insanın en çok ilişki kurduğu zamanlardan biridir. Ve ne kadar çok ilişki varsa, o kadar duygu vardır. Sevgi de vardır, özlem de vardır, ama aynı zamanda kırgınlıklar da vardır.
Birçok kişi bayrama girerken içinde taşıdığı bazı duyguları fark etmez. Ama bayram başladığında o duygular kendini göstermeye başlar. Çünkü insanlar bir araya gelir. Görmek istemediğiniz biriyle karşılaşırsınız. Konuşmak istemediğiniz biriyle aynı ortamda oturursunuz. Normalde uzak durduğunuz konular açılır. Ve işte o zaman bastırdığınız ne varsa ortaya çıkar. Bu yüzden birçok insan bayramda "neden böyle oldum?" diye şaşırır. Aslında olan çok basit: Bastırılan duygular, temas arttıkça yüzeye çıkar. En çok da aile içinde...
Aile dediğimiz yer, insanın ilk duygusal deneyimlerini yaşadığı yerdir. İlk sevildiği, ilk eleştirildiği, ilk kırıldığı, ilk anlaşılmadığını hissettiği yer... Bu yüzden aileyle ilgili duygular hiçbir zaman yüzeysel değildir. Derindir. Bayramda aileyle bir araya gelince, sadece bugünü yaşamazsınız. Geçmiş de gelir. Eski defterler açılmaz belki ama duygular açılır. Bir bakış, bir cümle, bir tavır... Sizi yıllar öncesine götürebilir.
Mesela küçüklüğünüzde sürekli eleştirilen biriyseniz, bayramda yine aynı kişi sizi eleştirdiğinde verdiğiniz tepki sadece o ana ait değildir. Geçmişten gelen birikmiş duygular da işin içindedir. Bu yüzden bazen verilen tepkiler, dışarıdan bakıldığında abartılı gibi görünür. Ama aslında değildir. Sadece birikmiştir. İşte bu yüzden bayramlar bazı insanlar için zor geçer. Ama bu zorlanma kötü bir şey değildir. Aksine, fark etmek için bir fırsattır.
GEÇ KALMANIN PİŞMANLIĞINI YAŞAMAYALIM
Bir diğer önemli konu da beklentidir. Bayramda insanlar daha çok ilgi görmek ister. Daha çok değer görmek ister. Daha çok hatırlanmak ister. Bu çok doğal. Ama beklenti ne kadar yüksek olursa, hayal kırıklığı ihtimali de o kadar artar. Bu yüzden beklentiyi biraz gerçekçi seviyeye çekmek gerekir. Herkes sizin düşündüğünüz gibi düşünmez. Herkes sizin hissettiğiniz gibi hissetmez. Herkes sevgisini sizin istediğiniz şekilde göstermez. Bu gerçeği kabul ettiğinizde, daha az kırılırsınız. Gelelim en önemli meseleye: Küslükler...
Bayram denince herkesin aklına şu gelir: "Barışalım" Barışmak demek, sadece mesaj atmak değildir. Sadece el sıkışmak değildir. Sadece "hadi kapatalım" demek değildir. Gerçek bir barış, içten olur. Ama bu şu demek değildir: Her küslükte ilk adımı siz atacaksınız. Burada çok önemli bir ayrım var: Eğer ortada küçük bir kırgınlık varsa, yanlış anlaşılma varsa, ego yüzünden büyümüş bir mesafe varsa... Evet, bayram barışmak için çok güzel bir fırsattır. Çünkü zaman geçtikçe insanlar daha da uzaklaşır. Ve küçük meseleler büyür. Ama eğer ortada ciddi bir saygı sorunu, sürekli tekrar eden bir zarar, seni yoran bir ilişki varsa... O zaman sadece "bayram geldi" diye her şeyi yok saymak doğru değildir.
Psikolojik olarak sağlıklı olan şudur: Barışmak istiyorsanız, önce şunu kendinize sorun: Bu ilişki bana iyi geliyor mu, bu kişi değişmeye açık mı, ben tekrar aynı şeyleri yaşar mıyım?" Eğer cevapların olumsuzsa, o zaman mesafeli bir barış daha doğru olabilir. Yani tamamen kopmadan ama sınırlarını koruyarak... Ama eğer gerçekten özlediğin, sadece gurur yüzünden uzak kaldığın biri varsa...İşte o zaman bekleme. Bir mesaj at. Bir adım at. Bir kapı arala. Çünkü bazı insanlar hayatımızda tekrar gelmez. Ve çoğu zaman insanlar geç kalmanın pişmanlığını yaşar.
DEĞER VERDİKLERİNLE BERABER OL
Bayram, sadece başkalarıyla değil, insanın kendisiyle de kurduğu bir ilişkidir. Ve belki de en önemli barış, insanın kendisiyle yaptığı barıştır. Eğer bu bayram kendin için bir şey yapmak istiyorsan, şunu dene...
- Gereksiz tartışmalara girme
- Sınır koyman gereken yerde koy
- Küçük şeyleri büyütme
- Gerçekten değer verdiğin insanlara yaklaş
- Ve en önemlisi, kendini ihmal etme
BASTIRILAN DUYGULAR KAYBOLMAZ
Şunu açık söylemek gerekir: Herkesin ailesiyle ilişkisi mükemmel değildir. Herkesin bayramı mutlu geçmez. Herkes bayramı heyecanla beklemez. Ve bunların hepsi normaldir. Sorun, bu duyguları yok saymakta başlar. Birçok kişi bayramda "idare etmem lazım", "büyüklere saygı", "bozmayalım" gibi düşüncelerle kendi duygularını geri plana atar. O anlık ortamı korumak için kendini bastırır. Ama bastırılan duygu kaybolmaz. Sadece ertelenir. Ve genelde bayramdan sonra daha büyük bir patlama olarak geri döner.
Bu yüzden önemli olan şey şudur: Bayramda hem ilişkiyi koruyup hem kendini koruyabilmek. Bu nasıl olacak? Öncelikle şunu kabul etmek gerekir: Herkesi değiştiremezsiniz. Karşınızdaki insanın yıllardır aynı şekilde davrandığını biliyorsanız, bayramda bir anda değişmesini beklemek gerçekçi değildir. Yapılması gereken şey kendi tavrınızı değiştirmektir. Mesela sürekli özel hayatınıza giren bir akrabanız varsa, buna sınır koymayı öğrenmeniz gerekir. Bu sınır kaba olmak değildir. Net olmaktır. "Bu konuyu konuşmak istemiyorum" demek bir saygısızlık değildir. Kendini korumaktır. İnsanlar genelde sınır koymaktan çekinir. Çünkü kırmak istemez. Ama fark etmez ki, kendini kırmaktadır. Bayram, kendini ezme zamanı değildir.
BARIŞMAK HER ŞEYİ UNUTMAK DEĞİLDİR
Barışmak, her şeyi unutmak değildir. Barışmak, geçmişi kabul ederek yeniden bir ilişki kurmaktır. Eğer aynı sorunlar hiç konuşulmadan devam ederse, o barış uzun sürmez. Bu yüzden mümkünse, sakin bir zamanda, suçlamadan konuşmak gerekir. "Sen hep böylesin" yerine, "Ben o zaman kendimi böyle hissettim" demek...Bu dil, ilişkileri korur. Bayramda yapılabilecek en sağlıklı şeylerden biri de şudur: Duygularını fark etmek ve adını koymak. "Şu an sinirliyim." "Şu an kırıldım." "Şu an rahatsız oldum." İnsan duygusunu fark ettiğinde, onu daha iyi yönetir.
Fark etmediğinde ise duygular davranışa dönüşür. Ve genelde pişmanlık getirir. Bir diğer önemli konu da yalnızlık hissi... Bayramda herkesin yanında biri olacak diye bir kural yok. Bazı insanlar bayramı yalnız geçirir. Ama yalnız olmak, değersiz olmak değildir. Bazen insanın kendisiyle geçirdiği bir bayram, en huzurlu bayram olabilir. Kendine iyi gelen şeyleri yapmak, kendine zaman ayırmak, kendini dinlemek...Bunlar da bayramın bir parçasıdır. Bayram, mükemmel olmak zorunda değildir. Herkesin güldüğü, herkesin mutlu olduğu, hiçbir sorun yaşanmadığı bir bayram gerçek değildir. Gerçek olan şudur: İnsanların olduğu yerde duygu vardır ve duygunun olduğu yerde de iniş çıkış vardır. Önemli olan bu iniş çıkışları nasıl yönettiğindir.
