Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Sağlık Bakanlığı'nın son yayımladığı raporlar, Türkiye'nin sağlık tablosuna dair çarpıcı veriler ortaya koyuyor. Artık sadece ne yediğimiz değil, nerede yaşadığımız da hastalık risklerimizi belirliyor. Batı illerinde kalp-damar hastalıkları zirveyi zorlarken, Anadolu'nun bazı bölgelerinde bambaşka sağlık sorunları ön plana çıkıyor.
Sağlık verileri ve uzman değerlendirmeleri incelendiğinde, Türkiye'de hastalıkların bölge bazlı olarak farklılaştığı görülüyor. Büyükşehirlerde stres ve hava kirliliği öne çıkarken, bazı bölgelerde beslenme alışkanlıkları hastalıklarda belirleyici oluyor. Peki, yaşadığınız şehirde en çok hangi sağlık riskleri var?
Türkiye'de hastalıkların dağılımı yaşam tarzı, beslenme alışkanlıkları ve çevresel faktörlere bağlı olarak bölgeler arasında belirgin farklılıklar gösteriyor.
İşte Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre Türkiye'de en sık görülen hastalıklar;
1. Dolaşım Sistemi Hastalıkları (Zirvedeki Tehdit)
Türkiye'de her 100 ölümden yaklaşık 36'sının nedeni dolaşım sistemi hastalıklarıdır. Kalp krizi, damar tıkanıklığı ve tansiyona bağlı sorunlar ilk sırada yer alıyor.
İskemik kalp hastalıkları, bu grubun en büyük alt nedenini oluşturuyor.
Kimler Risk Altında?
Hareketsiz yaşam sürenler, yüksek kolesterolü olanlar ve yoğun stres altındaki bireyler.
2. Kanser (İyi ve Kötü Huylu Tümörler)
Ölümlerin yaklaşık %16'sına neden olan kanser, Türkiye'nin ikinci büyük sağlık sorunu.
En Sık Görülen Tür: Erkeklerde akciğer ve soluk borusu kanseri, kadınlarda ise meme kanseri ilk sıralarda.
Kolon kanseri vakalarında son yıllarda dikkat çekici bir artış gözleniyor.
3. Solunum Sistemi Hastalıkları
Özellikle kış aylarında hastanelerin acil servislerini en çok meşgul eden grup budur.
KOAH ve Astım: Hava kirliliği ve tütün kullanımı bu hastalıkları tetiklemeye devam ediyor.
Mevsimsel Salgınlar: 2025-2026 sezonunda Influenza A (özellikle H1N1 ve H3N2) vakalarında ciddi bir yoğunluk yaşanıyor.
4. Şeker Hastalığı (Diyabet) ve Obezite
Türkiye, Avrupa'da obezite oranının en yüksek olduğu ülkelerden biri. Bu durum Tip 2 diyabetin hızla yayılmasına neden oluyor.
Toplumun önemli bir kesimi şeker hastası olduğunun farkında olmadan yaşıyor.
5. Post-Pandemi Etkisi: Ruh Sağlığı ve Nöroloji
2025 verilerine göre nöroloji ve psikiyatri polikliniklerine başvurularda %25-30 bandında bir artış var.
En Sık Şikayetler: Uzun süreli yorgunluk, odaklanma sorunları (beyin sisi), anksiyete ve uyku bozuklukları.
18-34 yaş grubunda panik atak ve depresif belirtiler geçmiş yıllara oranla daha sık görülüyor.
Türkiye'de hastalıkların dağılımı; yaşam tarzı, beslenme alışkanlıkları ve çevresel faktörlere bağlı olarak bölgeler arasında belirgin farklılıklar gösteriyor. TÜİK ve Sağlık Bakanlığı'nın verilerine göre bölgelere göre hastalık dağılımı şu şekilde;
1. Dolaşım Sistemi ve Kalp Hastalıkları (Batı ve Karadeniz)
Dolaşım sistemi hastalıklarına bağlı ölüm oranlarının en yüksek olduğu iller genellikle Batı Anadolu ve Karadeniz bölgesinde yoğunlaşıyor.
En Yüksek Oranlar: Karabük (%46,9), Balıkesir (%43,9) ve Çorum (%41,8) bu listede başı çekiyor.
Yaşlı nüfus oranının bu illerde daha yüksek olması ve beslenme alışkanlıkları temel etken olarak görülüyor.
En Düşük Oranlar: Kilis (%26,6) ve Van (%29,9).
2. Kanser Vakaları (Ankara ve Doğu Anadolu)
İyi ve kötü huylu tümörlerden kaynaklı ölümlerin en yüksek olduğu bölgeler arasında İç Anadolu ve Doğu Anadolu'nun bir kısmı öne çıkıyor.
En Yüksek Oranlar: Bingöl (%21,4), Ankara (%20,7) ve Van (%20,3).
En Düşük Oranlar: Kilis (%10,1) ve Şanlıurfa (%10,9).
3. Solunum Sistemi Hastalıkları (Kuzey ve Batı)
Kaba ölüm hızının (bin kişi başına düşen ölüm sayısı) en yüksek olduğu iller Karadeniz ve Ege kıyılarında toplanıyor.
Zirvedeki İller: Kastamonu (binde 10,4), Sinop (binde 10,0) ve Balıkesir (binde 9,7).
İlginç Veri: Doğu ve Güneydoğu Anadolu (Hakkari, Şırnak) genç nüfusun etkisiyle en düşük ölüm hızına sahip bölgelerdir.
4. Bölgeye Özgü (Endemik) Hastalıklar
Bazı hastalıklar Türkiye'nin belirli coğrafyalarında geleneksel veya iklimsel nedenlerle daha sık görülür:
Şark Çıbanı: Güney ve Güneydoğu Anadolu, özellikle Şanlıurfa.
Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA): Orta Karadeniz ve İç Anadolu'nun kuzeyi (Tokat, Sivas, Gümüşhane, Çorum).
Bruselloz (Peynir Hastalığı): Hayvancılığın yoğun olduğu ve pastörize edilmemiş süt ürünleri tüketilen Doğu ve Güneydoğu Anadolu.
Sağlıklı Kalmak İçin 3 Altın İpucu
Check-up Rutini: Hiçbir şikayetiniz olmasa bile yılda bir kez kan şekeri ve tansiyonunuzu kontrol ettirin.
Akdeniz Tipi Beslenme: Kalp sağlığı için zeytinyağı, sebze ve balık odaklı mutfağa geri dönün.
Hareket Şart: Günde en az 30 dakikalık tempolu yürüyüş, en yaygın 5 hastalığın riskini %40'a kadar azaltabiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü'nün son araştırmalarına göre ise bölgesel risk faktörleri şu şekilde;
Marmara Bölgesi
Ege Bölgesi
İç Anadolu Bölgesi
Karadeniz Bölgesi
Akdeniz Bölgesi
