Araştırmalar, insanların çoğunun yalanı tespit etme konusunda sanıldığı kadar başarılı olmadığını ortaya koyuyor. Ancak uzmanlara göre beden dili, ses tonu ve göz teması gibi bazı işaretler, yalan söyleyen kişileri anlamada önemli ipuçları sunuyor.
Bilimsel çalışmalar insanların bilinçli olarak yalanı fark etmekte zorlandığını, ancak bilinçaltının bu konuda oldukça güçlü sinyaller verdiğini gösteriyor.
Personality and Social Psychology Review dergisinde yayımlanan bir çalışmada, insanların yalanı tespit etme başarısının neredeyse yazı tura atmakla aynı seviyede olduğu belirtildi.
Association for Psychological Science ise insanların bilinçaltında yalancıları daha iyi sezebildiğini, ancak bilinçli düşüncenin bu sezgiyi bastırdığını ortaya koydu.
2022 yılında yapılan ve 2 bin kişinin katıldığı bir ankete göre, ortalama bir insan günde yaklaşık dört kez yalan söylüyor.
Yalan Türleri Nelerdir?
Pennsylvania State Üniversitesi'ne göre yalanlar üç ana başlık altında toplanıyor:
Açık yalan: Doğrudan yanlış bilgi vermek.
Eksik bilgiyle yalan: Önemli detayları bilinçli şekilde gizlemek.
Etkileme yalanı: Doğrudan yanlış olmayan ancak karşı tarafta yanıltıcı bir izlenim yaratmayı amaçlayan söylemler.
UZMANLARA GÖRE YALANI ELE VEREN 5 İŞARET
1. GÖZ TEMASI
Yaygın inanışın aksine, yalan söyleyen kişiler gözlerini kaçırmak yerine daha fazla göz teması kurabiliyor. Michigan Üniversitesi'nin çalışmasına göre yalancılar konuşma sırasında yüzde 70 oranında göz teması sürdürüyor.
2. "BEN İYİ BİR YALANCIYIM" DİYENLER
2019'da yayımlanan bir araştırma, kendisini "iyi bir yalancı" olarak tanımlayan kişilerin, yalan söylemiş olma ihtimalinin daha yüksek olduğunu ortaya koydu.
3. AĞIZ VEYA GÖZLERİ KAPATMA HAREKETİ
Eski CIA ajanlarının yazdığı kitaba göre, insanlar yalan söylerken içgüdüsel olarak ağızlarını kapatma ya da gözlerini kapatma eğilimi gösterebiliyor.
4. SES TONUNDAKİ DEĞİŞİM
Beden dili uzmanı Lillian Glass'a göre, yalan söylerken ses tonu genellikle yükseliyor, titrekleşiyor ya da kişi aniden savunmacı bir şekilde konuşmaya başlıyor. Ancak bu durum kültürden kültüre değişebiliyor.
5. GEREĞİNDEN FAZLA KONUŞMAK
Harvard Business School'un araştırmaları, yalan söyleyen kişilerin gerçeği inandırıcı kılmak için daha uzun ve karmaşık cümleler kurduğunu, gereksiz detaylar verdiğini ve daha fazla kelime kullandığını gösteriyor.
Uzmanlara göre yalanı anlamanın kesin bir yolu olmasa da, bu davranışsal işaretlerin bir araya gelmesi güçlü bir tablo oluşturabiliyor. Özellikle beden dili ve ses değişimleri, söylenen sözlerden çok daha fazlasını anlatabiliyor.
