Şeker yerine daha sağlıklı olduğu düşüncesiyle tercih edilen yapay tatlandırıcılar, son yıllarda yalnızca çay ve kahvede değil, pek çok hazır gıdanın içinde de yer almaya başladı. Bu maddelerin kontrolsüz kullanımı, beyin sağlığını ciddi şekilde tehdit edebiliyor. Medipol Bahçelievler Üniversite Hastanesi Nöroloji Bölümü'nden Uzm. Dr. İsmet Üstün, yapay tatlandırıcıların vücutta oluşturduğu olumsuz etkilerin zamanla beyne kadar uzandığını belirtti.
"SADECE ŞEKER HASTALARI İÇİN ÜRETİLMİŞTİ"
Yapay tatlandırıcıların ilk kullanım amacını hatırlatan Dr. Üstün, "Yapay tatlandırıcılar başlangıçta daha çok şeker hastaları için geliştirilmişti. Amaç, kan şekerini yükseltmeden çay, kahve gibi içecekleri tatlandırmaktı. Ancak besin endüstrisindeki gelişmelerle birlikte artık sadece içeceklerde değil, pek çok hazır gıdanın içinde de yaygın olarak kullanılmaya başlandı. Günlük hayatta sıkça karşılaşılan yapay tatlandırıcı türleri arasında, aspartam, sukraloz, eritritol ve sakkarin yer alıyor. Bunlar sadece tat vermekle kalmıyor, aynı zamanda koruyucu özellikleri sayesinde ürünlerin raf ömrünü de uzatıyor" diye konuştu.
BAĞIRSAK FLORASI BOZULUYOR
Yapay tatlandırıcıların en büyük etkilerinden birinin bağırsaklar üzerinde görüldüğünü vurgulayan Dr. Üstün, "Mide ve bağırsak sistemimiz faydalı bakterilerle birlikte bir denge içinde çalışır. Bu bakteriler, yediğimiz besinleri parçalayarak vücudumuz için yararlı maddeler üretir. Ancak yapay tatlandırıcılar aşırı tüketildiğinde bu denge bozulur. 'Disbiyoz' dediğimiz durum ortaya çıkar; yani iyi bakteriler azalır, zararlı bakteriler artar" dedi. Bu durumun vücutta iltihaplanmaya yol açtığını belirten Dr. Üstün, "İltihap artışı serbest radikallerin ve toksik maddelerin yükselmesine neden olur. Bu da genel sağlığı olumsuz etkiler" ifadelerini kullandı.
KAN BEYİN BARİYERİ ZARAR GÖRÜYOR
Normalde vücuttaki iltihabın beyne kolayca ulaşmadığını söyleyen Dr. Üstün, "Beynimizi koruyan çok önemli bir yapı vardır: Kan beyin bariyeri. Bu bariyer, vücutta oluşan zararlı maddelerin beyne geçmesini engeller. Ancak yapay tatlandırıcıların yol açtığı toksik maddeler zamanla bu bariyerin geçirgenliğini artırır. Böylece vücuttaki iltihaplı süreç beyne de yansımaya başlar. Beyinde iltihap demek; düşünme hızının yavaşlaması, konsantrasyon bozukluğu, unutkanlık gibi sorunlar demektir. Süreç ilerledikçe demans ve Alzheimer gibi ciddi hastalıkların gelişmesine zemin hazırlar. Ayrıca migren ve kronik baş ağrıları da yapay tatlandırıcı kullanımına bağlı olarak tetiklenebilir" şeklinde konuştu.
UZUN VADEDE BEYNİ ETKİLİYOR
Dr. İsmet Üstün, özellikle hazır gıda tüketiminin arttığı günümüzde etiket okuma alışkanlığının önem kazandığını belirterek sözlerini şöyle tamamladı:
"Yapay tatlandırıcılar kısa vadede zararsız gibi görünse de uzun vadede beyin sağlığı üzerinde ciddi etkiler oluşturabilir. Mümkün olduğunca doğal beslenmeye yönelmek, işlenmiş gıdalardan uzak durmak ve yapay tatlandırıcı tüketimini sınırlamak beyin sağlığını korumada en önemli adımlardır."
