Aromaterapi nedir?
Aromaterapi kokuyla tedavi anlamına gelir. Gül, limon, lavanta, nane gibi bitkilerin yağlarının koklanması ile uygulanan doğal bir tedavi yöntemidir. Bitki yağları banyo suyuna eklenir, masajla cilde uygulanır, teneffüs edilir veya odaya sıkılır.
Aromaterapi ağrıyı hafifletmek, cilt bakımı ,tansiyonu düşürmek, halsizliği gidermek ve vücudu güçlendirmek için kullanılır. Aromatik yağlar ruh halini etkileyebilir,halsizliği giderebilir, stresi azaltıp, rahatlama sağlayabilir.
Aromatik kokular burun yoluyla solunduğu zaman koku hücreleri vasıtasıyla beyni ve sinir sistemini etkilerler.
Aromatik yağlar bitki, çiçek, ağaç, meyve, ağaç kabuğu, çim ve çekirdeklerden çıkartılan terapötik, psikolojik ve fizyolojik etkilere sahip hastalıkları önleyebilen ve tedavi edebilen yağlardır.
150 civarında aromatik yağ var. Bu yağlar mikrop öldürücü, antiviral, iltihap kurutucu, ağrı kesici, antidepresan, balgam söktürücü, uyarıcı, sakinleştirici, hazmı kolaylaştırıcı ve idrar söktürücü özelliklere sahip.
Aromatik yağlardan azami faydayı sağlamak için tamamen doğal yağlar kullanılmalı, sentetik olarak üretilen yağlar işe yaramaz.
Aroma terapi doğal tedaviler arasında en hızlı gelişen alanlardan biri. Kanser hastalarında kemoterapinin yan etkilerini azaltmak için kullanıldığı gibi kalp hastarının rehabilitasyonunda da kullanılıyor.
Aromaterapi yavaş yavaş iş hayatına da giriyor. Japonya'da inşaatmühendisleri binalarda aroma sistemleri inşaa ediyorlar. Mesela bir projede sırada bekleyen müşterileri sakinleştirmek için lavanta ve biberiye kokusu müşterilerin beklediği alana pompalanırken, banka çalışanlarının dikkatli olmasını sağlamak için de uyarıcı limon yağı ve okaliptus yağları banka çalışanlarının olduğu yere pompalanmış.
Aromaterapinin tarihi
Aromaterapi 6000 yıl öncesine kadar dayanıyor. Grekler, Romalılar ve Antik Mısırlılar aromatik yağları kullanmışlardı. Mısırlı hekim İmhotep 6000 yıl önce güzel kokulu aromatik yağları banyo, masaj ve ölüleri mumyalamak için önermiş için önermiş.
Modern tıbbın babası Hipokrat aromaterapi banyolarını ve masajını kullandı. Atinalıları salgından lorumak için aromatik tütsüler kullandı.
Aromaterapinin modern çağda kullanımı Fransız kimyacı Rene Maurice Gattefosse'in bitki yağlarının tedavi amaçlı kullanımına aromaterapi adını vermesi ile başlar. Elindeki yanığın lavanta yağı ile hiç iz kalmadan iyileşmesi karşısında büyülenmişti. Diğer bitkisel yağların fiziksel ve psikoterapötik etkilerini araştırmaya başladı.
Aromaterapi nasıl etkili oluyor?
Aromatik yağlar güçlü duygumuz koku duygusunu uyarır. Kokuların ruh halimiz üzerinde etkili oldukları biliniyor. Koku duygusunun zayıflaması anksiyete ve depresyon gibi psikolojik problemlere neden olabilir.
İnsanlar 10.000 farklı kokuyu ayırabilirler. Koku burnumuzda kliadan başlayarak, duygularımızı, ruh halimizi, hafıza ve öğrenme yeteneğimizi kontrol eden limbik sisteme kadar ulaşır.
Çalışmalar lavanta kokusunun beynin arka bölümünde alfa frekanslarını artırdığını tespit etmiştir. Bu rahatlama anlamına gelir. Yasemin kokusu ise alın tarafında beta dalgalarını artırır bu da daha fazla uyanıklık hali demektir.
Bilimsel çalışmalar bitkisel yağların beyin ve beden üzerinde etki yapabilecek kimyasal maddeler içerdiğini göstermiştir. Bu maddelerin kimyası karmaşıktır fakat genel olarak alkoller, esterler, aldehidler ve terpenler içerirler.
Bitkisel yağlar onlarca etken madde içerirler, bazı yağlarda bu rakam 100 kadardır. Bitkinin faydası ve kullanım alanı yağındaki etkin maddelerin yoğunluğuna göre değişir. Mesela bazı yağlar rahatlatıcı, bazısı uyutucu, ağrı kesici etkiye sahiptir.
Limon ve lavanta yağı gibi yağlar vücudunuzun ihtiyacına göre hareket eder. Vucudunuzun ihtiyacına adapte olurlar bu yüzden bu tür etkiye sahip bitkilere adaptojen denir. Bitkisel yağların vücudmuzdaki etkilerinin mekanizması tam olarak çözülmemiştir ama zihin ve beden üzerinde etkileri olduğu kesindir ayrıca zararlı yan etkileri yoktur fakat kullanım amacı farklı iken bazen başka rahatsızlıkları da iyileştirebilirler yani yaralı yan etkileri vardır. Vücuda absorbsiyon veya solunum yolu ile girerler.
Japonyada koku sektöründe faaliyet gösteren bir şirket kokuların insanlar üzerindeki etkilerini incelemek için bir grup bilgisayar operatörünün çalıştığı bölüme farklı kokular pompalayıp operatörlerin hangi kokuda ne kadar hata yaptıklarını incelemiş ve aşağıdaki sonuçlar ortaya çıkmış.
Rahatlatıcı lavanta kokusu pompalandığında klavye yazım hatası %20 oranında azalmış.
Uyarıcı yasemin kokusu pompalandığında hatalar % 33 oranında azalmış.
Ferahlatıcı ve uyarıcı keskin limon kokusu pompalandığında ise hata oranı % 54 azalmış.
Aromaterapi hangi rahatsızlıklarda yardımcı olur?
Aromaterapi özellikle stres, kas ve romatizma, sindirim sorunlarında, kadın hastalıklarında, psikosomatik rahatsızlıklarda etkilidir. İşte aromaterapi üzerine yapılan bazı çalışmaların sonuçları:
Psikoloji üzerine etkileri
Aromaterapinin zihin ve davranış üzerinde etkili olduğuna dair bir çok delil var. Farelerle yapılan bir deneyde aşırı kafein verilerek aşırı heyecan yaşatılan fareler kafeslerine lavanta ve sandal ağacı kokusu püskürtülerek sakinleştirilebilmiştir. Portakal veya kekik aroması püskürtüldüğünde de huysuzluk göstermişler. Deneyden 1 saat sonra yapılan kan ölçümlerinde kafese püskürtülen yağlar hayvanların kanında tespit edilmiştir.
Uykusuzluk
İngilterede yapılan bir çalışmada uyuma güçlüğü çeken ve uyku hapı kullanan bir grup yaşlı odalarına lavanta aroması sıkıldığında bebek gibi uyumuşlar.
Doğum sonrası stresi
Doğum sonrası stresi yaşayan 635 kadın üzerinde çift taraflı körleme usulü uygulanarak yapılan deneylerde lavanta yağı kullanılmış kadınlar 3. ve 5. gün arasında belirgin rahatlama oluştuğunu rapor etmişlerdir.
New York Sloan-Kettering Hastanesinde MR'a giren hastalar üzerinde bir deyne yapılmış ve vanilya aromasına maruz bırakılan hastalarda kapalı yer korkusu yaşama % 63 oranında azalmış.
Başka bir çalışmada yoğun bakımda yatan 122 hastaya lavanta kokusuyla aromaterapi uygulanmış hastalar daha iyi hissettiklerini rapor etmişler.
Aromaterapide dikkat edilmesi gereken hususlar
Tavsiye edildiği gibi uygulanır ve uzman gözetiminde kullanılırsa aromaterapi oldukça güvenlidir. Esansiyal yağlar oldukça yoğundur. Fazla kullanılmamalı. Ne kadar çok o kadar iyidir kuralı burda çalışmaz.
