Hayvanların olası hareketlerini, şiddet halinde veya canları yandığında verdikleri tepkileri hepimiz zihnimizde canlandırabiliyoruz. Canlılar aleminin önemli parçalarından biri olan bitkilerinin de canlarının yandığını biliyor muydunu? Son yapılan araştırmalar, oldukça ilginç bir veriyi ortaya koydu. Bitkiler stres altındayken, insan kulağı tarafından duyulamasa bile normal bir insan konuşması kadar yüksek sesler çıkardıkları ortaya çıktı. Peki bu nasıl olabilir? İşte cevabı…
Araştırmacılar, bitkiler kesildiğinde sesleri kaydettiler ve bitkiler daha fazla stres yaşadıkça bu seslerin daha da yüksek olduğunu keşfettiklerinde şaşırdılar. Bitkilerin çevreleriyle bu ilgi sesler aracılığıyla iletişim kurduğu düşünülüyor.
Bitkiler stres altındayken, güçlü kokular yaymak ve renklerini ve şekillerini değiştirmek gibi fark edilir değişiklikler geçirirler. Araştırmacılar, bitkilerin stres altındayken ses çıkarıp çıkarmadıklarını görmek istediler.
Domates ve diğer bitkileri hem stresli hem de normal koşullarda kaydettiler. Çalışmalarında stresli bitkiler, kesilmiş saplı veya susuz bırakılmış bitkilerdi.
Araştırma domates ve kaktüs bitkilerini inceledi. Bu bitkiler sağlıklıyken çok az ses üretiyorlardı, saatte ortalama bir sesten az. Ancak, kesme veya kuraklıktan kaynaklanan stres altında, bitkiler sıkıntılarını işaret eden çok sayıda tık sesi çıkardı.
Kuraklık, enfeksiyon veya kesikler sonucu oluşan bu tiz tıklama sesleri, normal bir insan konuşması kadar yüksek seslidir; ancak 16 kilohertzlik insan duyma sınırının ötesinde, 40 ila 80 kilohertzlik ultrasonik aralıkta ortaya çıkıyor.
Araştırmacılar, sağlıklı bitkilerin, kesilmiş bitkilerin ve kurutulmuş bitkilerin çıkardığı sesleri ayırt etmek için bir makine öğrenme algoritması öğrettiler. Sağlıklı bitkiler çoğunlukla sessizdi.
Stresli bitkiler çok daha gürültülüdür ve türlerine bağlı olarak saatte 40'a kadar tıklama sesi çıkarırlar. Susuz kalmış bitkilerin kendilerine özgü bir ses düzeni vardır. Susuz kalmanın görünür belirtilerini göstermeden önce daha sık tıklamaya başlarlar. Tıklama, kurudukça artar ve sonra solup gittiklerinde azalır.
Algoritma bu farklı sesleri tanıyabildi ve bunları çıkaran bitki türlerini belirleyebildi. Bu yalnızca domates bitkileri için geçerli değildi; araştırmacılar buğday, mısır, üzüm ve kaktüs gibi birçok bitkinin de ses çıkardığını buldu.
Bu tıkırtı sesleri bitkilerin sıkıntılarını çevrelerine bildirme biçimleri olabilir. Biyologlar sessiz tarlalarda bile duyamadığımız sesler olduğuna inanıyorlar ancak bu sesler yine de bilgi taşıyor.
Bazı hayvanlar bu sesleri duyabilir, bu da çok fazla ses tabanlı iletişimin gerçekleşiyor olabileceğini düşündürüyor. Bitkiler genellikle böceklerle ve hayvanlarla etkileşime girer, bunların çoğu iletişim kurmak için sesi kullanır, bu yüzden bitkilerin de ses kullanması mantıklı olacaktır.
Bitkilerin bu sesleri nasıl çıkardıklarını henüz tam olarak bilmiyoruz, ancak bilim insanları bunun kavitasyondan kaynaklandığını düşünüyor. Kavitasyon, stresli bitkilerin dolaşım sistemlerinde hava kabarcıkları oluşturup patlatmasıyla oluşur ve titreşimlere neden olur.
Ses çıkarmanın bitkilerin evrimleşerek yaptığı bir şey mi yoksa doğal olarak mı gerçekleştiği belirsizdir. Ancak araştırmacılar, bir algoritmanın farklı bitki seslerini tanımayı öğrenebileceğini gösterdi. Diğer organizmalar da bu yeteneğe sahip olabilir. İnsanlar için bu, bitkilerin suya ihtiyaç duyduğuna dair işaretleri dinleyip acı çekmeden önce onlara yardım edebileceğimiz anlamına geliyor.
