Pakistan'ın ev sahipliğinde yürütülen ABD-İran görüşmelerinde taraflar temkinli iyimserlik mesajı verse de, 5 kritik başlık sürecin önündeki en büyük engeller olarak öne çıkıyor. Washington İran'ın nükleer faaliyetlerini tamamen durdurmasını isterken, Tahran yaptırımların kaldırılması ve dondurulan milyarlarca dolarlık varlığın serbest bırakılmasını talep ediyor; sahadaki askeri gelişmeler ise müzakerelerin kırılganlığını artırıyor.
İngiltere merkezli BBC'e göre, ABD ile İran arasında hayati önem taşıyan görüşmelere ev sahipliği yapan Pakistan yönetimi, iki tarafın da güvenini kazandıklarını belirterek iyimser mesajlar veriyor. Ancak sahadaki gelişmeler ve uzun süredir çözülemeyen kriz başlıkları, müzakerelerin önünde ciddi riskler barındırıyor.
ABD heyetine başkanlık eden Başkan Yardımcısı JD Vance de müzakerelere ilişkin temkinli bir iyimserlik sergiliyor. Vance, İran'ın iyi niyet göstermesi halinde Washington'un da açık olduğunu belirtirken, "oyun oynanması" durumunda sert bir tutum alınacağı uyarısında bulundu.
LÜBNAN KRİZİ MASAYI TEHDİT EDİYOR
İngiltere merkezli BBC'e göre, İsrail'in İran destekli Hizbullah'a yönelik saldırıları, daha görüşmeler başlamadan süreci rayından çıkarabilecek en ciddi başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, saldırıların sürmesi halinde müzakerelerin anlamsız hale geleceğini belirtirken, Tahran'ın Lübnan'daki müttefiklerinden vazgeçmeyeceğini açıkça vurguladı. Buna karşılık İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise Hizbullah'a karşı "ateşkes olmadığını" ifade ediyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA GERİLİM TIRMANIYOR
Küresel enerji sevkiyatının can damarı olan Hürmüz Boğazı da müzakereleri sekteye uğratabilecek kritik başlıklar arasında yer alıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, başlangıçta geçişlere izin verileceğini belirtmesine rağmen İran'ı sert sözlerle hedef aldı. Bölgede gemi trafiğinin ciddi şekilde aksadığı, yüzlerce gemi ve yaklaşık 20 bin denizcinin Körfez'de mahsur kaldığı bildiriliyor. İran ise boğaz üzerindeki kontrolünü artırarak burayı egemen su sahası olarak tanımlamaya ve yeni kurallarla geçişleri düzenlemeye hazırlanıyor.
NÜKLEER KRİZ: EN DERİN ANLAŞMAZLIK
Taraflar arasındaki en uzun soluklu ve en kritik sorun nükleer program olmaya devam ediyor.
Trump yönetimi, İran'ın asla nükleer silah sahibi olmaması gerektiğini vurgularken, Tahran ise nükleer bomba geliştirme niyetinde olmadığını savunuyor. ABD'nin sunduğu plan, İran'ın tüm uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmasını öngörüyor. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise İran'ın nükleer silaha sahip olmasının ya da bu kapasiteye ulaşmasının kesinlikle engelleneceğini dile getirdi.
İRAN'IN BÖLGESEL AĞI TARTIŞMA KONUSU
İran'ın Hizbullah, Husiler, Hamas ve Irak'taki milis gruplardan oluşan bölgesel ağı, müzakerelerin en hassas başlıklarından biri olarak dikkat çekiyor.
Tahran bu yapıyı "ileri savunma" stratejisinin parçası olarak görürken, İsrail söz konusu ağı "varoluşsal tehdit" olarak değerlendiriyor ve tamamen ortadan kaldırılması gerektiğini savunuyor. Ancak İran'ın müttefiklerinden vazgeçmeye hazır olduğuna dair bir işaret bulunmuyor.
YAPTIRIMLAR VE 120 MİLYAR DOLARLIK TALEP
İran tarafı müzakerelerde en net taleplerden birini yaptırımların kaldırılması konusunda ortaya koyuyor.
Tahran yönetimi, yıllardır süren ekonomik yaptırımların tamamen kaldırılmasını isterken, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, görüşmeler başlamadan önce yaklaşık 120 milyar dolarlık dondurulmuş İran varlığının serbest bırakılması gerektiğini açıkladı.
