ABD Başkanı Donald Trump'ın "savaş kazanıldı" açıklamasına rağmen Washington'ın bölgeye yaptığı askeri yığınak, İran'ın petrol ihracatının kalbi sayılan Hark Adası'na yönelik olası bir operasyon ihtimalini gündeme getirdi. Uzmanlar, stratejik önemi yüksek bu adanın ele geçirilmesinin kısa vadede askeri başarı sağlasa bile, İran'ın misilleme kapasitesi, Hürmüz Boğazı'ndaki riskler ve yüksek kayıp ihtimali nedeniyle savaşı sona erdirmek yerine uzatabileceği uyarısında bulunuyor.
ABD merkezli CNN'nin haberine göre, Washington'ın İran'a karşı "savaş kazanıldı" söylemine rağmen bölgeye yaptığı askeri yığınak, Tahran'ın petrol ihracatının kalbi sayılan Hark Adası'na yönelik olası bir kara harekâtı ihtimalini gündeme getirdi. Uzmanlar, böyle bir adımın savaşı bitirmekten çok uzatma riski taşıdığı görüşünde.
Trump'ın İran'la savaşın kazanıldığını ilan etmesine rağmen, bölgeye amfibi savaş gemileri, çıkarma unsurları ve binlerce deniz piyadesi ile denizcinin konuşlandırılması dikkat çekiyor. Bu gelişme, ABD'nin İran kıyılarındaki stratejik öneme sahip Hark Adası'nı ele geçirmeyi planlayıp planlamadığı yönündeki spekülasyonları artırdı.
HARK ADASI: İRAN EKONOMİSİNİN CAN DAMARI
Habere göre, İran kıyılarının açıklarında yer alan Hark Adası, yaklaşık beş mil uzunluğunda ve Manhattan'ın üçte biri büyüklüğünde bir kara parçası. ABD'li yetkililer tarafından "İran petrol arzının merkezi" olarak tanımlanan ada, ülkenin ham petrol ihracatının yaklaşık %90'ını karşılıyor.
1984 tarihli ve gizliliği kaldırılmış bir CIA belgesinde de tesislerin "İran'ın petrol sistemindeki en hayati unsurlar" olduğu ve faaliyetlerinin ülkenin ekonomik refahı için kritik önemde bulunduğu vurgulanıyor. Reuters'a göre adanın depolama kapasitesi yaklaşık 30 milyon varil, halihazırda ise yaklaşık 18 milyon varil petrol stoklanmış durumda.
İsrail muhalefet lideri Yair Lapid de kısa süre önce yaptığı açıklamada, Hark'taki tesislerin hedef alınmasının "İran ekonomisini felç edeceğini" savundu.
ABD ADAYI ELE GEÇİREBİLİR Mİ? OLASI KARA HAREKÂTI VE ASKERİ ZORLUKLAR
CNN'e göre, ABD Donanması'na bağlı iki Deniz Piyade Sefer Birliği (MEU) halihazırda Orta Doğu'ya konuşlandırıldı. Bu birlikler amfibi çıkarma ve hızlı taarruz operasyonlarında uzmanlaşmış durumda.
NATO'nun eski Yüksek Müttefik Komutanı James Stavridis, bu birliklerin ciddi muharebe kapasitesine sahip olduğunu belirtirken, olası bir operasyonun ciddi askeri riskler barındırdığına dikkat çekti.
Stavridis'e göre, ABD güçlerinin kara harekatından önce Hürmüz Boğazı'ndan geçip körfezin kuzeyine ulaşmaları gerekeceğini ve bu süreçte su yolunda İran'a ait insansız hava araçları, balistik füzeler ve mayınlarla mücadele etmeleri gerekeceğini belirtti. Ayrıca "Hark açıklarında mevzilendikten sonra, Deniz Piyadelerinin adanın çevresinde en az 100 mil boyunca hava ve denizde mutlak üstünlüğe sahip olmaları gerekecek" dedi.
SİVİL NÜFUS VE YÜKSEK KAYIP RİSKİ
Habere göre, operasyonun en kritik risklerinden biri İran'ın ABD amfibi gemilere saldırma ihtimali. Bunun yanı sıra adada yaşayan ve büyük bölümü petrol işçilerinden oluşan binlerce sivilin durumu da önemli bir belirsizlik oluşturuyor. Uzmanlara göre bu kişilerin ya tahliye edilmesi ya da kontrol altına alınması gerekecek; bu da operasyonun karmaşıklığını artırıyor.
Stavridis ve diğer uzmanlar, Hark Adası'nın ele geçirilmesinin ABD'ye beklenen stratejik avantajı sağlayıp sağlamayacağını sorguluyor. Amaç İran'ı Hürmüz Boğazı'nı açmaya zorlamak olsa da, Tahran yönetiminin bu baskıya boyun eğip eğmeyeceği belirsiz.
Eski Dış İlişkiler Konseyi Başkanı Richard Haass da böyle bir operasyonun ABD'nin füze stoklarını daha da azaltabileceği ve ciddi kayıplara yol açabileceği uyarısında bulundu.
KÖRFEZ ÜLKELERİNDEN UYARI
Körfez ülkeleri de Washington'a bu tür bir kara harekâtından kaçınması yönünde uyarıda bulundu. Bölgedeki üst düzey bir yetkili, böyle bir adımın yüksek kayıplara yol açabileceğini ve İran'ın Körfez ülkelerinin altyapısına misilleme saldırıları düzenleyebileceğini belirtti.
İranlı yetkililer de benzer şekilde sert karşılık verileceğini vurguladı. İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Komutanı Alireza Tangsiri, daha önce yaptığı açıklamada ülkenin Körfez'deki adalarının "güçlendirilmiş kaleler" olduğunu söylemişti.
SAVAŞ UZAYABİLİR, PROPAGANDA RİSKİ ARTABİLİR
Analistler, ABD birliklerinin adayı nispeten hızlı bir şekilde ele geçirebileceğini ancak bunun kasım ayındaki ara seçimler öncesinde içerideki popülaritesizlik göz önüne alındığında, Trump'ın aradığı savaşın hızlı ve kesin bir şekilde sona ermesine sebep olmayacağını ifade etti.
Uzmanlar, Hark Adası'nın ele geçirilmesinin hızlı bir askeri başarı getirse bile savaşın uzamasına yol açabileceği görüşünde. Demokrasilerin Savunması Vakfı'ndan Ryan Brobst ve Cameron McMillan, bu tür bir hamlenin çatışmayı genişletme riskini artıracağını ifade etti.
Olası saldırıda, ABD birliklerinin füze ve insansız hava aracı saldırılarına maruz kalacağını, bunların arasında Ukrayna'da milyonlarcası halihazırda kullanılan küçük ama ölümcül, kameralı "birinci şahıs görüşlü insansız hava araçlarının" da potansiyel olarak yer alabileceği ifade edildi.
Uzmanlar ayrıca ABD birliklerinin füze ve insansız hava aracı saldırılarına açık hale geleceğini, İran'ın bu saldırıların görüntülerini propaganda amacıyla kullanabileceği yorumunda bulundu.
HÜRMÜZ BOĞAZI RİSKİ BÜYÜYEBİLİR
ABD merkezli CNN'e göre, Tahran yönetimi kıyıdan konuşlandırılan yüzer mayınlar da dahil olmak üzere, gemi trafiğini hedef almak için daha fazla mayın döşemeyi tercih edebilir ; bu da bölgeyi, çatışmalar nedeniyle zaten önemli ölçüde aksamış olan gemi trafiği için daha da tehlikeli hale getirecektir.
Analistler, bu operasyonun hızlı bir şekilde gerçekleştirilebileceğini ancak ABD birliklerini büyük tehlikeye atacağını ve savaşı kısaltmak yerine uzatacağını söylüyor.
