İnsan emeğiyle üretilen haberlerden ve eserlerden kazanç sağlayan teknoloji devleri, sıra bu emeğin karşılığını ödemeye gelince itirazlarını yükseltti. Meta, Google ve TikTok, Endonezya'nın yayıncıları korumayı ve yapay zekaya telif kuralları getirmeyi amaçlayan tarihi düzenlemesini engellemek için harekete geçti. Endonezya'nın bu girişimi Türkiye için de örnek teşkil ederken yerli medyanın ve özgün haberciliğin korunması adına Dijital Telif Yasası'nın bir an önce hayata geçirilmesi kritik önem taşıyor.
Endonezya, dijital platformların haber kuruluşlarının içeriklerinden yararlanmasına karşı yayıncıların haklarını güvence altına alacak ve yapay zeka şirketlerinin telifli eserleri kullanmasına yönelik kurallar getirecek yeni bir yasal düzenleme hazırlıyor.
DİJİTAL PLATFORMLAR YAYINCILARA ÖDEME YAPMAK ZORUNDA KALACAK
Telif hakkı yasasında yapılması planlanan değişiklikle dijital platformların gösterdikleri haber içerikleri karşılığında yayıncılara ödeme yapması ve yapay zeka sistemlerinin insan emeğiyle üretilen eserleri eğitim amacıyla kullanmasının belirli kurallara bağlanması hedefleniyor.
Düzenlemenin kabul edilmesi halinde Endonezya, yapay zekayı telif hakkı yasasına dahil eden Güneydoğu Asya'daki ilk ülke olacak.
HABER KURULUŞLARININ GELİRLERİNE GÖZ DİKEN TEKNOLOJİ DEVLERİ YASAYI HAZMEDEMEDİ
Ancak yayıncıların ve eser sahiplerinin haklarını korumayı amaçlayan bu girişim, dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinin tepkisini çekti.
Meta, TikTok ve Google, milyarlarca dolarlık dijital platformların faaliyetlerini doğrudan etkileyebilecek yasa değişikliğine karşı çıkarak Endonezya yönetimine itirazlarını iletti.
YAYINCILARIN EMEĞİNE ÖDEME YAPMAK İSTEMİYORLAR
Google'ın Endonezya hükümet ilişkileri ve kamu politikalarından sorumlu yöneticisi Agung Pamungkas, platformların yayıncılara ait haber bağlantılarını göstermeleri karşılığında ödeme yapmasının Endonezyalıların haberlere erişimini kısıtlayacağını iddia etti.
Meta'nın Endonezya kamu politikası sorumlusu Berni Moestafa ise ödeme zorunluluğunun yayıncıların okuyucu trafiğini, reklam gelirlerini ve abonelik kazançlarını olumsuz etkileyebileceğini ileri sürdü.
Moestafa, okuyucuları bir habere yönlendirmenin o haberi yeniden yayımlamakla aynı şey olmadığını savunarak düzenlemeye itiraz etti.
Ancak teknoloji şirketlerinin bu itirazları, dijital platformların haber kuruluşlarının ürettiği içeriklerden yararlanırken yayıncıların ekonomik çıkarlarının nasıl korunacağı sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
YAPAY ZEKA İÇİN DE AYRICALIK İSTEDİLER
Parlamento oturumunda söz alan TikTok'un Endonezya kamu politikası yöneticisi Noudhy Valdryno da yapay zekaya ilişkin düzenlemelerin kapsamının daraltılmasını istedi.
Valdryno, yapay zekanın yalnızca yardımcı bir araç olarak kullanıldığı durumlarda içeriklerin yapay zekâ tarafından üretildiğine ilişkin açıklama zorunluluğunun uygulanmaması gerektiğini savundu.
TikTok temsilcisi ayrıca platformların telif hakkı sahipliğini veya kullanım lisanslarını güvenilir biçimde belirleyemeyeceğini öne sürerek dijital şirketlere hukuki koruma sağlayan güvenli liman (safe harbour) hükümlerinin korunmasını talep etti.
ENDONEZYA'DAN YAPAY ZEKA VE TEKNOLOJİ DEVLERİNE KARŞI ÖNEMLİ ADIM
Dünya genelinde hükümetler, yapay zeka şirketlerinin insan emeğiyle ortaya çıkarılan eserleri hangi koşullarda kullanabileceğini tartışırken Endonezya'nın girişimi, teknoloji devlerinin sınırsız hareket alanına karşı eser sahiplerinin ve yayıncıların haklarını korumaya yönelik önemli bir sınav niteliği taşıyor.
TÜRKİYE DE BİR AN ÖNCE HAREKETE GEÇMELİ
Endonezya'nın teknoloji devlerine karşı attığı telif adımı, Türkiye'de de uzun süredir gündemde olan Dijital Telif Yasası'nın önemini bir kez daha ortaya koydu. Yerli medyanın ve özgün haberciliğin dijital platformların algoritmaları karşısında korunabilmesi için Türkiye'nin de vakit kaybetmeden harekete geçmesi gerekiyor.
Türkiye'de henüz hayata geçirilmeyen Dijital Telif Yasası ile Google ve Meta gibi küresel teknoloji şirketlerinin yayıncıların ürettiği haber içeriklerinden elde ettikleri ticari faydanın karşılığını ödemeleri hedefleniyor. Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle platformların dijital yayıncılık üzerindeki etkilerinin denetlenmesi ve yayıncıların telif haklarının güvence altına alınması amaçlanıyor.
Özellikle Google'ın arama motoru algoritmalarındaki değişikliklerin özgün haber içeriklerinin görünürlüğünü olumsuz etkilediği, buna karşılık kopya içeriklerin öne çıkabildiği yönündeki eleştiriler, dijital telif düzenlemesine duyulan ihtiyacı artırıyor.
