Pekin'deki kritik zirvede liderler kameralar önünde sıcak mesajlar verdi, ancak dünya basınına göre görüşmenin perde arkasında Tayvan krizi, İran savaşı ve küresel güç rekabeti vardı. Uluslararası medya, Çin lideri Şi Cinping'in ABD Başkanı Donald Trump'a verdiği sert mesajları "açık gözdağı" olarak yorumladı.
ABD Başkanı Donlad Trump, 8,5 yıl aradan sonra Çin'i ziyaret etti ve Çin lideri Şi Cinping ile görüştü.
Şİ'DEN TAYVAN KONUSUNDA "ÇATIŞMA" UYARISI
Görüşmede Çin Devlet Başkanı Şi, Tayvan Boğazı'nda barış ve istikrarı muhafaza etmenin, iki ülke arasındaki "en büyük ortak payda" olduğunu ifade etti.
Tayvan meselesinin, ABD-Çin ilişkilerinde en önemli konu olduğunu belirten Şi, Trump'a Tayvan konusunun iyi yönetilmesi halinde ilişkilerin istikrarını koruyacağını, aksi takdirde iki ülke arasında "çatışmalar yaşanabileceğini ve bunun ilişkileri büyük tehlikeye" atacağını söyledi.
Şi, Tayvan'ın bağımsızlığı ile Tayvan Boğazı'ndaki barışın ateşle su gibi "uzlaşmaz" olduğunu vurgulayarak, ABD tarafının Tayvan meselesinin ele alınmasında son derece ihtiyatlı davranması gerektiğini belirtti.
"PERDE ARKASINDA CİDDİ GERİLİM VARDI"
Uluslararası haber ajansı Associated Press'e göre zirvede kameralar önünde dostluk mesajları verilse de perde arkasında ciddi gerilim vardı.
Haberde özellikle Çin lideri Şi Cinping'in, Tayvan konusunda Trump'a yaptığı sert uyarının öne çıktığı belirtildi. AP, Şi'nin "Bu konu doğru yönetilmezse iki ülke çatışma yaşayabilir" mesajını verdiğini aktardı.
"SEMBOLİK DİPLOMASİ VE GÜÇ GÖSTERİSİ"
Ajans ayrıca Trump'ın Şi'ye sürekli "dostum" ve "büyük lider" şeklinde hitap etmesine karşın Çin tarafının güvenlik ve güç rekabeti vurgusu yaptığını yazdı.
Haberde görüşmenin büyük ölçüde "sembolik diplomasi ve güç gösterisi" havasında geçtiği, somut anlaşmaların ise sınırlı kaldığı yorumu yapıldı.
"Şİ'DEN TRUMP'A AÇIK GÖZDAĞI"
ABD merkezli The New York Post görüşmeyi daha çok "küresel güç savaşı" çerçevesinde ele aldı. Gazete, Şi'nin Tayvan çıkışını "Trump'a açık gözdağı" olarak yorumlarken, zirvenin en kritik başlığının Çin-ABD rekabeti olduğunu yazdı.
Haberde özellikle İran savaşı nedeniyle Washington'un Pekin'e ihtiyaç duyduğu vurgulandı. Çin'in İran petrolünün en büyük alıcısı olduğuna dikkat çeken gazete, Trump yönetiminin Şi'den Tahran üzerinde baskı kurmasını istediğini aktardı.
New York Post ayrıca zirvenin ekonomik boyutuna dikkat çekerek tarafların ticaret savaşı riskini tamamen bitiremediğini ancak yeni bir ekonomik krizden kaçınmak istediğini yazdı.
"KRİTİK AMA KIRILGAN DENGE"
Uluslararası haber ajansı Reuters zirveyi "kritik ama kırılgan denge" olarak değerlendirdi.
Reuters'a göre görüşmenin ana gündemi ticaret olsa da perde arkasında Tayvan krizi ve İran savaşı belirleyici oldu. Ajans, Şi'nin Tayvan konusunda yaptığı "yanlış yönetilirse çatışmaya yol açabilir" uyarısını zirvenin en sert mesajı olarak öne çıkardı.
"TRUMP'IN GÖRÜŞMEDE ELİ ZAYIFTI"
Reuters ayrıca Trump'ın görüşmeye "zayıflamış bir pozisyonla" girdiğini yazdı.
Haberde İran savaşı nedeniyle ABD ekonomisinde baskının arttığı, Trump'ın düşen anketler nedeniyle Çin'le ekonomik kazanım aradığı belirtildi. Buna karşılık Şi'nin iç politikada çok daha rahat bir konumda olduğu yorumu yapıldı.
Ajansın dikkat çektiği bir diğer nokta ise Çin'in ABD'den daha fazla enerji ve tarım ürünü satın alma ihtimali oldu. Reuters, buna karşılık Pekin'in ise Washington'dan gelişmiş çip ve yarı iletken kısıtlamalarının gevşetilmesini istediğini aktardı.
"REKABET İLE ZORUNLU İŞ BİRLİĞİ ARASINDAKİ HASSAS DENGE"
ABD merkezli The Washington Post zirveyi "rekabet ile zorunlu iş birliği arasındaki hassas denge" olarak değerlendirdi. Gazete, Trump ile Şi'nin kamuoyu önünde uzlaşmacı görüntü vermesine rağmen taraflar arasındaki stratejik güvensizliğin sürdüğünü yazdı.
"TAYVAN ÇİN'İN KIRMIZI ÇİZGİSİ"
Washington Post'a göre görüşmenin en kritik boyutu, Çin'in Tayvan konusunu artık doğrudan "kırmızı çizgi" olarak göstermesi oldu. Gazete, Pekin'in Washington'a askeri destek ve silah satışları konusunda açık mesaj verdiğini aktardı.
Haberde ayrıca İran savaşı nedeniyle küresel enerji piyasalarında oluşan baskının iki tarafı geçici olarak birbirine yaklaştırdığı yorumu yapıldı.
Washington Post, Trump yönetiminin Çin'i hem ekonomik hem de diplomatik açıdan İran üzerinde etkisini kullanmaya zorladığını, ancak Pekin'in ABD'nin istediği ölçüde baskı kurmaya sıcak bakmadığını yazdı.
"TARAFLAR YENİ BİR TİCARET SAVAŞINI ÖNLEMEYE ÇALIŞIYOR"
İngiltere merkezli Financial Times ise görüşmenin ekonomik boyutuna odaklandı. Gazeteye göre Trump ile Şi arasındaki zirvede taraflar yeni bir ticaret savaşını önlemeye çalışırken, teknoloji ve enerji alanındaki rekabetin devam edeceğinin sinyali verildi.
Financial Times, özellikle Çin'in ABD'den enerji ve tarım ürünü alımını artırma ihtimalinin masada olduğuna dikkat çekti. Buna karşılık Pekin'in Washington'dan gelişmiş çipler ve yarı iletken teknolojilerine yönelik kısıtlamaların gevşetilmesini istediği belirtildi.
"TAYVAN İLİŞKİLERİN ÖNÜNDEKİ EN BÜYÜK RİSK"
Gazete ayrıca İran savaşı nedeniyle küresel piyasalarda oluşan belirsizliğin hem Washington'u hem Pekin'i ekonomik istikrar konusunda daha temkinli davranmaya ittiğini yazdı.
Financial Times'a göre iki taraf da doğrudan çatışmadan kaçınmaya çalışıyor ancak Tayvan ve teknoloji rekabeti ilişkilerin önündeki en büyük risk olmaya devam ediyor.
