İran'da ABD ve İsrail ile süren savaşın ardından liderlik yapısında ciddi bir belirsizlik yaşanıyor. Resmi olarak Mücteba Hamaney ülkenin başına geçmiş olsa da kamuoyu önünde görünmemesi ve yaralanma iddiaları, karar alma süreçlerinin zayıfladığı yorumlarına yol açıyor. Ancak tüm bunlara rağmen sahadaki kritik hamlelerin büyük ölçüde Devrim Muhafızları tarafından yönlendirildiği belirtiliyor.
İngiltere merkezli BBC'e göre, İran'ın ABD ve İsrail ile sürdürdüğü savaşın ilk günlerinden bu yana Tahran üzerinde asılı duran temel soru netliğini koruyor: Ülkeyi gerçekte kim yönetiyor?
RESMİ LİDER VAR, GÖRÜNÜRLÜK YOK
Resmi açıklamalara göre Mücteba Hamaney, babası Ali Hamaney'in 28 Şubat'ta savaşın ilk gününde hayatını kaybetmesinin ardından ülkenin en üst otoritesi olarak görevi devraldı. İran'daki sistem gereği bu makamın savaş ve barış dahil tüm stratejik kararlarda belirleyici olduğu belirtiliyor.
BBC'e göre, Mücteba Hamaney'in göreve gelişinden bu yana kamuoyu önüne çıkmaması ve yalnızca sınırlı sayıda yazılı açıklama yapması dikkat çekiyor. İranlı yetkililer ilk saldırılarda yaralandığını doğrularken, detay vermekten kaçınıyor.
YARALANMA İDDİALARI VE OTORİTE BOŞLUĞU
ABD basınına dayandırılan haberlerde Hamaney'in yüzünden de yaralandığı ve konuşmakta zorlandığı iddia ediliyor. Bu durum, İran siyasetinde kritik olan "görünür liderlik" unsurunun zayıflamasına yol açıyor.
İran'da otoritenin yalnızca kurumsal değil, aynı zamanda sembolik ve performatif olduğuna dikkat çekilirken, önceki liderin konuşmaları ve kamuya açık mesajlarının sistem için yön belirleyici olduğu hatırlatılıyor. Bu işaret mekanizmasının zayıflamasıyla birlikte yorum boşluğu oluştuğu belirtiliyor.
KARAR ALMA SÜRECİ DAĞINIKLAŞIYOR
Savaş öncesine kıyasla İran'daki karar alma süreci daha az merkezi bir yapıya büründü. Diplomasi kağıt üzerinde hükümetin yetkisinde olsa da sahadaki gelişmeler bu durumu desteklemiyor. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan döneminde ABD ile yürütülen görüşmelerde aktif rol alsa da, stratejik yön belirleme konusunda etkisinin sınırlı olduğu ifade ediliyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI KARARI ASKERDE
Habere göre, İran'ın en kritik kozlarından biri olan Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol, diplomatik ekipten ziyade askeri kanadın elinde bulunuyor. Bu kapsamda kararların Ahmed Vahidi liderliğindeki İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından alındığı vurgulanıyor.
DEVRİM MUHAFIZLARI SAHADA BELİRLEYİCİ
İngiltere merkezli BBC'e göre, mevcut tabloda krizin seyrini belirleyen ana aktör Devrim Muhafızları olarak öne çıkıyor. Körfez'deki saldırılar ve Hürmüz Boğazı'na yönelik hamlelerin bu yapı tarafından yönlendirildiği ifade ediliyor. Siyasi ve diplomatik açıklamaların ise çoğu zaman bu askeri adımların ardından geldiği ve yön verici olmaktan çok takip edici olduğu belirtiliyor.
KALİBAF SAHNEDE AMA YETKİSİ TARTIŞMALI
Bu belirsizlik ortamında Muhammed Bakır Kalibaf öne çıkan isimlerden biri oldu. Eski bir Devrim Muhafızları komutanı olan Kalibaf'ın müzakerelerde yer aldığı, halka hitap ettiği ve savaşı daha pragmatik bir çerçevede değerlendirdiği aktarılıyor.
Ancak BBC'e göre, Kalibaf'ın konumu oldukça kırılgan. Parlamentodaki ve muhafazakar çevrelerdeki sert söylemler müzakerelere karşı güçlü bir direnç oluştururken, Kalibaf'ın yetkilerinin net olmadığı vurgulanıyor.
SİSTEM AYAKTA AMA YÖN SİNYALİ ZAYIF
Habere göre İran'daki mevcut durum bir çöküş değil, ancak sistemin yön belirleme kapasitesinde ciddi bir zayıflama söz konusu. Yüce liderin otoritesi teorik olarak sürerken, pratikte bu gücün görünür şekilde kullanılmadığı ifade ediliyor.
Cumhurbaşkanlığı makamı uyumlu hareket ederken liderlik rolü üstlenmiyor, diplomasi aktif ancak belirleyici değil, ordu ise sahada etkili olmasına rağmen kamuya açık bir strateji ortaya koymuyor.
BBC'e göre, İran sistemi halen kontrolü kaybetmiş değil ve çoklu cephelerde hareket edebiliyor. Ancak sahip olduğu gücü net ve tutarlı bir stratejiye dönüştürmekte zorlanıyor.
