Son dakika haberi: Sosyal medya şirketlerinin kaderini değiştirmesi beklenen ABD'deki tarihi davanın yankıları sürüyor. Salı günü Caliornia'da başlayan davada sanık koltuğunda Meta şirketi bulunuyor. Bünyesinde Instagram, Facebook ve WhatsApp'ı bulunduran şirket, gençleri bağımlı kılacak şekilde platformlar tasarlamakla ve bilinen zararları gizlemekle suçlanıyor. Davacılar ise ABD'de 29 eyaletin başsavcısı. Dava kapsamında Meta'dan 1.4 trilyon dolarlık tazminat ile algoritmalarında kalıcı değişiklikler yapması isteniyor.
VERİLERİ TOPLUYORLAR
Duruşmanın ilk gününde mahkemede Meta'ya dair iddialar dile getirildi. "Sosyal medya sitelerinin kamu sağlığını tehdit eden bir unsur haline geldiği" görüşünün hâkim olduğu mahkemede Meta'nın bir nesil çocuğu kasten Facebook ve Instagram'a bağımlı hale getirdiği belirtildi. California'yı temsil eden bir avukat, Meta'nın Instagram'da 11 ve 12 yaşlarında "milyonlarca" çocuk bulunduğunu tespit ettiğini ve bu çocukları platformdan uzak tutmak için "çok az çaba gösterdiğini" öne sürdü.
Davacıları temsilen duruşmada söz alan California Başsavcı Yardımcısı Megan O'Neill, Meta'nın iş modelini 4 kelime ile özetledi: "Hook-hold-harvest-hide" yani "kullanıcıyı yakala-ekranda uzun süre tut-verilerini topla-gerçekleri sakla". Bu yöntemin özellikle çocuklar üzerinde işe yaradığını belirten O'Neill, Meta'nın platformu çocukların sürekli geri dönmesini sağlayacak şekilde tasarladığını iddia etti. Şirket adına söz alan avukat Paul Schmidt ise Meta'nın gençlerin kendini daha iyi hissetmesi için çalıştığı savundu.
ŞİRKET İÇİ BELGELERİ SAKLADILAR
Duruşmada Meta'nın kendi iç araştırmalarına da yer veriliyor. Buna göre platformun gençlerde depresyon, anksiyete, uykusuzluk ve hayat düzeninin bozulması gibi ciddi sorunlara yol açtığı kabul edilmiş ancak şirketin bunu inkâr ederek yanıltıcı raporlar yayımladığı savunuldu. 8 hafta sürmesi öngörülen davada, Meta Üst Yöneticisi (CEO) Mark Zuckerberg ve Instagram Başkanı Adam Mosseri'nin yanı sıra mevcut ve eski Meta çalışanları ile psikoloji alanında uzmanların da aralarında bulunduğu düzinelerce kişinin söz alması bekleniyor.
BİLDİĞİMİZ HALİN SONU
Davadan çıkacak kararların Facebook ve Instagram'ın işleyiş biçimini yeniden şekillendirebileceği ve Meta'yı milyarlarca dolar tutarında ceza ödemeye zorlayabileceği değerlendiriliyor. Kararlar aynı zamanda YouTube, X, TikTok ve Snapchat gibi diğer internet devleri için emsal teşkil edecek. Guardian gazetesine konuşan Forrester analisti Kate Winick, davanın "sosyal medyanın bildiğimiz halinin sonu olabileceğini" söyledi.
NELER DEĞİŞECEK?
Dava kapsamında Meta'dan 1.4 trilyon dolarlık tazminatın dışında talep edilenler şunlar:
Genç kullanıcılar için ebeveyn doğrulaması getirilmesi.
Öneri algoritmalarının değiştirilmesi.
Fotoğraf filtrelerinin kaldırılması.
Videoların otomatik oynatılmasına son verilmesi.
Kullanıcıların birden fazla hesap oluşturmasının engellenmesi.
Stories gibi kaybolan içerik formatlarının kaldırılması.
Genç kullanıcılar için beğeni sayılarına son verilmesi.
EN ÇOK VERİYİ META TOPLADI
Fransa merkezli Euronews sitesinde yeni bir rapora yer verildi. Surfshark'ın yaptığı araştırmaya göre Meta, teknoloji şirketleri arasında en fazla kullanıcı verisi toplayan şirket olabilir. Araştırma, Google, Microsoft, Apple, Amazon ve Meta tarafından geliştirilen 171 Apple App Store uygulamasını analiz etti. Buna göre Meta'nın uygulamaları, olası 35 veri türünden ortalama 25'ini topluyor; bu da şirketi rakip tüm teknoloji devlerinin önüne geçiriyor.
BEĞENİ BASKISI GENÇLERİ DEPRESYONA İTİYOR
ALGORİTMALAR
Uzmanlar sosyal medya sitelerinin kullandığı algoritmaların, gençler ve çocuklarda beyinde bir uyarı olan dopamini tetiklediğine dikkat çekiyor.
BEĞEN BUTONU
Sosyal ağlardaki "beğen" butonlarının da çocuklar arasında sosyal kıyaslamaya yol açtığı ve bunun da depresyon gibi ağır sağlık sorunlarına yol açtığı dile getiriliyor.
GÖRSEL FİLTRELER
Bu tarz uygulamalar gençlerde vücut algısı bozukluğuna neden oluyor.
BİLDİRİMLER
Sosyal ağlardan akıllı telefonlara sürekli şekilde gelen bildirimlerin çocukları ekrana bağımlı hale getirdiği saptandı.
SONSUZ KAYDIRMA
Sosyal ağlarda kullanıcının algısına göre karşısına çıkarılan videolar sonsuz kaydırma formatını doğurdu. Bu da uygulamadan çıkışları ve telefondan uzaklaşmayı zorlaştırıyor.
CANLI YAYIN SALDIRILARI TETİKLİYOR
Sosyal medya sitelerinin canlı yayın uygulamaları da çok sayıda krize neden oluyor. Son olarak Filipinler'de bir okulda yaşanan vahşet bu konuyu da gündeme taşıdı. Filipinler'de lise bir öğrencisi, sınıfta ateş açarak bir öğrenciyi öldürdü, ardından yaşamına son verdi. The Guardian'ın haberine göre sosyal medyada canlı yayımlanan olay, ülkede iki aydan kısa sürede meydana gelen ikinci ölümcül okul saldırısı oldu.
TEHLİKELİ AKIMLAR ÖLÜM SAÇIYOR
Sosyal ağlarda "challange / akım" olarak hızla yayılan çok sayıda tehlikeli içerik ölüm saçıyor. İrlanda'da dün yaşanan olay tehlikeli akımları da gözler önüne serdi. İrlanda'da bir otomobilin otoyolda ters yönde ilerlerken başka bir araçla kafa kafaya çarpışması ve araçtaki beş genç erkeğin hayatını kaybetmesinin ardından, sosyal medya devi TikTok inceleme altına alındı. Polis ekipleri, gençlerin sosyal medyada "beğeni" ve etkileşim alma amacıyla geceleri araç çalıp ters yönde sürüş yaptıkları ve tehlikeli anları TikTok'ta paylaştıkları çete trendiyle mücadele ettiklerini açıkladı.
