Son Dakika: İsrail'in "hızlı zafer" planı savaş uzadıkça tersine döndü. İran, Hürmüz Boğazı ve Körfez enerji hatlarını baskı unsuru haline getirerek ABD ile İsrail'i doğrudan değil, müttefikleri üzerinden sıkıştırdı. New York Times analizine göre Tahran'ın uyguladığı "üçgen baskı" stratejisi Washington'un kırılgan noktalarını ortaya çıkardı.
ABD merkezli The New York Times'ın analizine göre, savaşın ilk aşamalarında İran yönetiminin kısa sürede ağır darbe alacağı ve hükümetin zayıflayacağı düşünülüyordu.
"HIZLI ÇÖKÜŞ" BEKLENTİSİ BOŞA ÇIKTI
İsrail'in üst düzey komutanlara ve kritik isimlere yönelik suikastlarıyla başlayan süreçte Tahran yönetimi ayakta kalmayı başardı.
Gazeteye göre İran, zamanla yalnızca savunmada kalmadı; savaşın seyrini değiştirerek ABD ve İsrail'i stratejik çıkmaza sürükleyen bir denge kurdu.
HÜRMÜZ BOĞAZI SAVAŞIN MERKEZİNE DÖNÜŞTÜ
Haberde, İran'ın mart ortasından itibaren dünya enerji ticaretinin can damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü koruduğu belirtildi.
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği boğazda İran'ın oluşturduğu baskının, küresel enerji piyasalarında büyük endişe yarattığı ifade edildi.
New York Times'a göre Tahran yönetimi, bu hamle sayesinde hem enerji tesislerine yönelik saldırıları sınırladı hem de ABD üzerinde ekonomik baskı oluşturdu.
İRAN'IN STRATEJİSİ: "ÜÇGEN BASKI" DOKTRİNİ
Gazetede yer verilen uzman değerlendirmelerine göre İran, doğrudan ABD'yi askeri olarak yenemeyeceğini bildiği için farklı bir yöntem kullandı.
Uzmanların "üçgen baskı" olarak tanımladığı strateji kapsamında İran, ABD'nin bölgedeki hassas müttefiklerini hedef aldı.
Bu stratejinin temelinde ise Körfez ülkeleri vardı.
Haberde Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Suudi Arabistan ve Kuveyt gibi enerji altyapısı kırılgan olan ülkelerin, İran tarafından ABD'ye karşı dolaylı baskı unsuru olarak kullanıldığı belirtildi.
KRİTİK KIRILMA: GÜNEY PARS SALDIRISI
New York Times analizine göre savaşın en kritik dönüm noktası 18 Mart'ta yaşandı.
İsrail'in İran'daki Güney Pars doğal gaz sahasını vurmasının ardından İran sert misillemeye geçti.
Tahran yönetimi, Katar'daki Ras Laffan LNG tesisini hedef aldı; ayrıca Suudi Arabistan ve Kuveyt'teki rafinerilere yönelik İHA saldırıları düzenledi.
Bu saldırılarla İran'ın şu mesajı verdiği ifade edildi:
"İran'ın enerji tesisleri vurulursa Körfez'in enerji altyapısı da hedef alınacak."
Haberde, bu denklem sonrası savaşın tırmanma seviyesine fiili bir sınır geldiği vurgulandı.
TRUMP GERİ ADIM ATTI
Analize göre İran'ın Körfez enerji altyapısını hedef almasının ardından petrol fiyatları savaşın başlangıcından bu yana en yüksek seviyeye çıktı.
Bunun üzerine ABD Başkanı Donald Trump'ın, İsrail'in Güney Pars saldırısının Washington ile koordineli olmadığını açıkladığı aktarıldı.
Trump'ın ayrıca İran'ın Katar saldırılarını durdurması halinde İsrail'in Güney Pars'a yeni saldırı düzenlemeyeceği mesajını verdiği belirtildi.
New York Times'a göre bu gelişme savaşta önemli bir dönüm noktası oldu ve taraflar arasında "kontrollü gerilim" dönemi başladı.
ABD'NİN "ÖZGÜRLÜK PROJESİ" HAMLESİ BAŞARISIZ OLDU
Haberde, Washington yönetiminin Hürmüz Boğazı'nı yeniden açtırmak için çeşitli girişimlerde bulunduğu ancak bunların sonuç vermediği ifade edildi.
ABD'nin nisan ayında boğaza kendi ablukasını uyguladığı ve İran ile kalıcı barış anlaşmasına kadar baskıyı sürdüreceğini açıkladığı belirtildi.
Ancak İran'ın geri adım atmaması üzerine kriz daha da büyüdü.
New York Times'ın aktardığına göre Trump yönetimi 3 Mayıs'ta "Özgürlük Projesi" isimli operasyonu duyurdu. Bu plan kapsamında boğazda mahsur kalan gemilere koridor açılması hedefleniyordu.
Fakat birkaç gün sonra operasyon askıya alındı ve bölgede 1000'den fazla geminin beklemeye devam ettiği ifade edildi.
Uzmanlara göre bu durum, İran'ın ABD'yi caydırma kapasitesini ortaya koydu.
İRAN YENİ BİR JEOPOLİTİK KOZ KAZANABİLİR
Gazeteye konuşan uzmanlar, krizin uzaması halinde İran'ın Hürmüz Boğazı üzerinde kalıcı ya da kısmi kontrol sağlamaya çalışabileceğini belirtti.
Bunun yalnızca ekonomik gelir anlamına gelmeyeceği, aynı zamanda İran'a uzun vadeli jeopolitik güç sağlayacağı ifade edildi.
New York Times analizine göre Tahran'ın gelecekte boğazı yeniden kapatma tehdidini elinde tutması, olası yeni saldırılara karşı "sigorta poliçesi" işlevi görebilir.
İRAN MODELİ BAŞKA ÜLKELERE ÖRNEK OLABİLİR
Haberde dikkat çekilen son değerlendirmede ise İran'ın uyguladığı yöntemin gelecekte başka ülkeler tarafından da örnek alınabileceği belirtildi.
