Son Dakika: ABD basınına göre Trump yönetiminin Hürmüz Boğazı'ndaki "Özgürlük Projesi" krizi çözmekten uzak görünüyor. İran'ın sert tepkisi, artan saldırılar ve piyasaların güven vermeyen tepkisi planın daha baştan sorgulanmasına yol açtı.
Küresel enerji piyasaları, Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığı çözecek bir adım beklerken, Donald Trump yönetiminin açıkladığı "Özgürlük Projesi" beklentileri karşılamadı.
KRİZ BİTİRECEK PLAN MI YOKSA BÜYÜK FİYASKO MU?
CNN'in analizine göre, ABD'nin gemilere rehberlik etme planı piyasada güven yaratmak bir yana, petrol fiyatlarının yükselişini bile durduramadı.
ABD yönetimi, pazartesi günü iki Amerikan gemisinin boğazdan çıkarıldığını duyurarak yeni planını devreye aldı. Ancak bu adım, küresel enerji krizini hafifletecek "oyun değiştirici" bir hamle olarak görülmedi.
Piyasanın tepkisi net oldu: Petrol fiyatları düşmek yerine 100 doların üzerine çıktı, ardından bölgedeki saldırı haberleriyle daha da yükseldi. Benzin fiyatlarındaki artış da hız kazandı.
NEDEN İŞE YARAMAYACAK?
CNN'e konuşan uzmanlara göre projenin başarısız olma ihtimali üç temel nedene dayanıyor.
ASKERİ KORUMA YOK
Plana göre ABD ordusu gemilere doğrudan eşlik etmiyor. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) projede 100'den fazla hava unsuru ve 15 bin personel yer alacağını açıklasa da bu bir "koruma operasyonu" değil.
İRAN'DAN SERT TEPKİ
İran, projenin ateşkesi ihlal ettiğini savunarak karşılık verdi. Bölgede yeniden saldırıların başlaması, planın daha en baştan zayıflamasına yol açtı.
GÜVEN KRİZİ DERİNLEŞTİ
Boğazın mayınlanması ve tanker saldırıları nedeniyle denizcilik sektörü zaten tedirgin. Şirketler, risk alıp geçiş yapmaya sıcak bakmıyor.
PİYASANIN MESAJI: BU PLAN YETMEZ
Analiz şirketi Eurasia Group, İran'ın onayı veya çok daha büyük bir askeri güç olmadan projenin başarısız olacağını belirtiyor.
Uzmanlara göre boğazın tam anlamıyla açılması uzun ve zorlu bir süreç olacak. Tek taraflı adımlar, deniz trafiğini artırmak için yeterli değil.
GERİLİM TIRMANIYOR: SALDIRILAR SÜRÜYOR
Projeyle eş zamanlı olarak bölgede çatışmalar da arttı. ABD ve İran güçleri karşılıklı saldırılar gerçekleştirdi.
Bir Güney Kore bağlantılı gemide patlama meydana geldi ve BAE'de İHA saldırısı sonrası bir petrol tesisinde yangın çıktı.
Bu gelişmeler, tankerlerin geçiş riskini daha da artırdı.
170 MİLYON VARİL PETROL MAHSUR
CNN'in aktardığına göre, bölgede yaklaşık 170 milyon varil petrol ve yakıt, 160'tan fazla tankerde sıkışmış durumda.
Ancak bu bile krizin büyüklüğü karşısında sınırlı. Toplam arz kaybı günlük yaklaşık 14 milyon varil seviyesinde.
"ÖZGÜRLÜK PROJESİ" UMUT VERMİYOR
ABD yönetimi piyasayı rahatlatmaya çalışsa da mevcut tablo farklı bir hikaye anlatıyor.
Uzmanlara göre, Hürmüz Boğazı fiilen kapalı, taraflar arasında güven yok ve çatışma riski artıyor.
Bu şartlar altında "Özgürlük Projesi", krizi çözmekten çok zaman kazanmaya yönelik sınırlı bir hamle olarak görülüyor.
