Dünyanın gözü Çin'deki kritik zirveye çevrilirken liderlerden peş peşe dikkat çeken mesajlar geldi. ABD Başkanı Donald Trump, yapay zekada küresel denetim girişimlerine rest çekti, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ise dünya ticaretinde yeni bir düzen için çağrı yaptı. Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Ukrayna krizini masaya yatırdığı görüşmenin ardından Kremlin'den dikkat çeken açıklama geldi. Trump, son olarak Şi Cinping ile görüştü. Öte yandan üçlü zirvenin başladığı belirtildi.
33. Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi, Çin'in Guangdong eyaletinin Şıncın kentinde düzenleniyor.
Zirve kapsamında bugün Çin, Rusya ve ABD liderlerinin katılacağı üçlü toplantı yapılacak.
TRUMP YAPAY ZEKAYA YÖNELİK "KÜRESELCİ DÜZENLEMEYE" KARŞI ÇIKTI
ABD Başkanı Donald Trump, üçlü zirve öncesi APEC Zirvesi Liderler oturumunda konuştu.
Konuşmasına "Üstün Zeka (SI)" olarak tabir ettiği yapay zeka gündemiyle başlayan Trump, "Her türlü küreselci düzenlemeye ya da SI'yı kontrol altına almaya veya bastırmaya yönelik her türlü girişime karşı çıkıyoruz ve açıkçası bunun gerçekleşmesine de müsaade etmeyeceğiz." ifadesini kullandı.
ABD'nin yapay zeka konusunda "dünya lideri" olmaktan gurur duyduğunu söyleyen Trump, yapay zekayı "sanayi devriminden bu yana en büyük teknolojik dönüşüm" olarak niteledi.
Trump, "Bu üstün zeka ancak onu izlemeliyiz. Çok dikkatli olmalıyız. Ona değer vermeliyiz. Neredeyse tamamen iyi ancak bazı kötü unsurları da var ve bu kötü unsurları yönetirken çok dikkatli olmalıyız." uyarısında bulundu.
Günün ilerleyen saatlerinde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya geleceğini belirten Trump, bu görüşmeyi "tarihi" olarak nitelendirdi ve "3 ülke için de daha fazla fırsatı değerlendireceklerini" kaydetti.
Şİ CİNPİNG DÜNYA TİCARETİNDE YENİ DÖNEMİN KAPISINI ARALADI
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping de APEC Ekonomi Liderleri Zirvesi'nin açılışında konuştu.
APEC'in kurulmasından bu yana geçen 30 yılda Asya-Pasifik bölgesinin hızlı bir ekonomik büyümeye tanıklık ettiğini, açıklığa dayalı iş birliğinin bölgenin kalkınmasına ve canlanmasına katkı sağladığını ifade eden Şi, gelecekte de ekonomik entegrasyonun ilerletilmesinin, parçalı ve dışlayıcı değil açık ve bütünleştirici iş birliğinin bölge ülkelerinin tercihi olması gerektiğini vurguladı.
Şi, bölge ülkelerinin serbest ve açık ticareti savunması, serbest dolaşımın önündeki engelleri kaldırması ve ekonomik büyümeye daha fazla alan açması gerektiğini belirterek, "Asya-Pasifik serbest ticaret bölgesi, APEC üyelerinin ortak vizyonudur. Farklı ekonomik ve ticari anlaşmaların uyumlaştırılması, ticaretin teşviki, yatırımların kolaylaştırılması ve dijitalleşmeyle ticaret ve yatırımların önündeki engelleri azaltmak için çaba göstermeliyiz." ifadelerini kullandı.
Asya Pasifik topluluğu oluşturmak için girişimciliği ve inovasyonu teşvik etmek gerektiğinin altını çizen Şi, "Bilimsel ve teknolojik iş birliğini cesaretlendirmek, inovasyon sonuçlarının ticarileştirilmesini kolaylaştırmak, açık, eşit, adil ve ayrımcı olmayan bir iş birliği ortamı yaratmak hayati önem taşıyor." diye konuştu.
Çin lideri, APEC çerçevesindeki pratik iş birliğini geliştirmek üzere 20 milyon dolar kaynak sağlayacaklarını, Şıncın kentinde Asya Pasifik Topluluğu Çalışmaları Merkezi kuracaklarını, dijital teknoloji, sınır aşırı veri transferi, temiz enerji ve KOBİ'lerin desteklenmesi için iş birliği kurumları oluşturacaklarını kaydetti.
Trump, "Uzun yıllardır muhteşem bir ilişkimiz var. Birbirimizi uzun süredir tanıyoruz. Bence bundan pek çok harika şey ortaya çıkabilir ya da en azından bir başlangıç olabilir." ifadelerini kullandı.
Trump, günün ilerleyen saatlerinde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Putin ile üçlü bir görüşme yapacaklarını kaydetti.
TSİ 07.15 sıralarında başlayan görüşme, 08.00 sıralarında sona erdi. Bu, Trump ve Putin'in Ağustos 2025'teki Anchorage zirvesinden bu yana yaptıkları ilk görüşme oldu.
KREMLİN'DEN PUTİN-TRUMP GÖRÜŞMESİNE DAİR AÇIKLAMA
Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov, Putin ile Trump arasındaki görüşmeyi değerlendirdi.
Uşakov, Putin ve Trump arasındaki görüşmenin olumlu geçtiğini söyleyerek, "Putin görüşmeden son derece iyi bir ruh haliyle ayrıldı. Liderler, Ukrayna krizini ve ikili ilişkileri ele aldı. Görüşmede özel açıklamalar yapılmadı; şu an herkes üçlü görüşmeye hazırlanıyor" ifadelerini kullandı.
TRUMP VE Şİ BİR ARAYA GELDİ
Şi Cinping, zirve kapsamında Trump ile ikili görüşme gerçekleştirdi. Bu, Trump'ın mayısta Pekin'e ve Şi'nin eylülde Washington'a yaptığı ziyaretlerin ardından liderlerin bu yılki 3'üncü görüşmesi oldu.
Görüşme öncesi yaptığı açıklamada Trump, Şi ile "olağanüstü bir kişisel ilişki" kurduklarını, bunun bazılarını rahatsız ettiğini ancak kendisinin son derece mutlu olduğunu dile getirerek, "Ticaretten yatırıma, bölgesel konulardan dünya barışına ABD ve Çin öncülük etti. Başka kimse başka hiçbir yerde bizim yaptığımızı yapamaz." ifadesini kullandı.
ABD ve Çin arasındaki ilişkinin önceden "çok dengesiz" olduğunu belirten Trump, "Başkanlarımız görevlerini yapmadı ancak biz istediğimiz adil ilişkiyi kurduk." dedi.
Şi ile gece yaklaşık 2 saat sohbet ettiklerini ve birçok konuyu ele aldıklarını aktaran Trump, "Şimdi de görüşeceğiz ve bunun çok verimli olacağına inanıyorum." diye konuştu.
"İKİ ÜLKE DE HÜRMÜZ'DE ENERJİ AKIŞINI SAĞLAMA KONUSUNDA İLGİLİ"
Trump, İran konusunda, "Hem ABD hem de Çin, Hürmüz Boğazı'ndan enerji akışını ve İran'ın nükleer silah sahibi olamamasını sağlamak konusunda ilgili. Bu iki konuda çok güçlü hissediyoruz." ifadesini kullandı.
Fentanil krizini sona erdirmenin de gündemlerinden biri olduğunu belirten Trump, deniz yoluyla taşınan fentanil oranını yüzde 97 düşürdüklerini savundu.
Trump, "Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş konusunda yardım etmek istiyoruz. Bu savaşın sona ermesini arzu ediyoruz. Sanırım ikimiz adına da bu konuda oldukça net bir şekilde konuşabilirim." dedi.
ÜÇLÜ ZİRVEYİ DÖRT GÖZLE BEKLİYOR
Putin'in de katılımıyla ilerleyen saatlerde 3'lü bir toplantı yapacaklarını anımsatan Trump, "Bunu dört gözle bekliyorum. Putin ile küçük bir toplantı yaptım. (Üçlü toplantı) Bunun başarılı bir toplantı olacağına inanıyorum." değerlendirmesinde bulundu.
Çin ile "özel bir ilişkileri" olduğuna dikkati çeken Trump, Şi'ye dönerek "Sen ve ben görevde olduğumuz müddetçe, hiçbir zaman problem yaşamayacağımızı düşünüyorum." diye konuştu.