Artan küresel risklerin tüm dünyada tedirginliği neden olmasıyla savunma harcamaları artış gösterdi. Aynı şekilde risklerden kaynaklı olarak enerji maliyetleri hızla artıyor. Bu durumlar ise hükümetlerin daha fazla borçlanmasına neden oldu. Tüm dünyada kamu borçları yükselişe geçti. Küresel piyasaları en çok etkileyen ise 40 trilyon dolarlık ABD borcu. Türkiye ise gelişen ve gelişmekte olan ülkeler arasında düşük kamu borcu ile dikkat çekiyor.
IMF VERİLERİ NE DİYOR?
IMF verilerine toplam kamu borcu, yaklaşık olarak 100 trilyon dolar. Bu orana göre kamu borçları GSHY'laların yüzde 93'üne denk. IMF verilerine göre küresel kamu borcu 2029 yılına kadar küresel GSYİH'nin %100'üne ulaşacak.
Uluslararası Para Fonu verilerine daha dikkatli bakıldığında 2010 yılında gelişmiş ülkelerde kamu borcu milli gelirin yaklaşık %94'üne denk geliyordu. Gelişmekte olan ülkelerde ise bu oran yüzde 37. 2026 yılına gelindiğinde tablo endişe verici bir hal alıyor. Tahminlere göre oranların 2026 yılı içinde sırasıyla %108 ve %77 seviyesine ulaşması bekleniyor.
KAMU BORÇLARI NEDEN ARTTI?
Bunun arkasında pek çok sebep yer alıyor. Bunlardan ilki ve en önemli olanı sürekli artan şiddet de devam eden jeopolitik gerilimler. Rusya-Ukrayna Savaşı ile başlayan süreç özellikle Avrupa ülkelerini savunma harcamalarını artırmaya sevk etti. Şubat 2026'da başlayan ve hala devam eden İran-ABD savaşı savuma harcamaları ile beraber enerji maliyetlerinin yükselmesine neden oldu.
Ülkelerin temiz enerji yatırımları da kamu borcunu tetikledi. İklim değişikliği ile mücadelede geleneksel enerji kaynakları yerine temiz enerji kaynaklarına yönelme eğilimi ve bu kaynakların maliyetli olması kamu harcamalarını artırdı. Dünyanın en büyük sorunları arasında azalan ve yaşlanan nüfus da yer alıyor. Nüfusun yaşlanması bakım hizmetleri gibi alanlarda harcamaların artmasına neden oldu.
EN ÇOK HANGİ ÜLKENİN BORCU VAR?
ABD 40 trilyon dolarlık kamu borcu ile listenin başında yer alıyor. ABD Merkez Bankası FED son toplantısından politika faizini yüzde 3,50 ile yüzde 3,75 arasında sabit bırakarak pas geçti. FED Başkanı Kevin Warsh'ın açıklamaları ise piyasalarda tarafından şahin algılandı.
40 trilyon dolarlık borca yükselen faizlerde eklenince Hazine'nin daha fazla tahvil ihraç etmesi kaçınılmaz oldu. Tahvil arzındaki artış fiyatları düşürürken faizleri son 19 yılın en yüksek seviyesine kadar çekti.
EURO BÖLGESİNDE GSYH'NİN YÜZDE 88,9'UNA ULAŞIYOR
2026 yılının ilk çeyreğinin sonunda, Avro Bölgesi'nde (EA21) genel hükümet brüt borcunun GSYİH'ye oranı %88,9 olarak gerçekleşti; bu oran 2025 yılının dördüncü çeyreğinin sonundaki %87,7'ye kıyasla bir artış gösterdi. AB genelinde de bu oran %81,8'den %82,9'a yükseldi.
ÇİN VE JAPONYA
Çin, 2025 yılında ülke gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYİH) %99,20'sine ulaşan bir devlet borcu kaydetti. Çin'in ödenmemiş devlet borcunun 100 trilyon yuanı (14,8 trilyon dolar) aştığı tahmin ediliyor. Japonya en çok kamu borcu olan ülkeler arasında üçüncü sırada yer alıyor. Japonya'da kamu borcunun 12 trilyon doları aştığı ifade ediliyor.
TÜRKİYE DÜŞÜK KAMU BORCU İLE DİKKAT ÇEKİYOR
Öte yandan Türkiye gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeleri arasında dikkat çekiyor. 2024 yılı itibari ile rekor düşük seviyelere inen kamu borcunun GSYH'ya oranı yüzde 23,80'i olarak kaydedildi. Moddy's geçtiğimiz günlerde yayımladığı raporda Türkiye'nin kredi notunu güncellememekle beraber Türkiye'nin kredi notunun, ülkenin büyük, çeşitlendirilmiş ve dinamik ekonomisi ile düşük kamu borcu yükü tarafından desteklendiğini kaydetti.
